Bước ngoặt trong hợp tác Pháp – Việt Nam: từ ngoại giao đến hạ tầng chiến lược
Hợp tác Pháp Việt Nam về hạ tầng chiến lược là quá trình hai nước sử dụng khuôn khổ đối tác chiến lược toàn diện để mở rộng liên kết trong năng lượng sạch, giao thông, khoáng sản thiết yếu, hàng không vũ trụ và khoa học công nghệ, gắn ngoại giao cấp cao với các dự án kinh tế – kỹ thuật mang tính biểu tượng, định hình vị thế dài hạn của mỗi bên trong khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và ASEAN. Ngày 10/9 tại Phủ Thủ tướng Pháp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội kiến Thủ tướng Sébastien Lecornu trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức và tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ. Cùng ngày, tại Điện Élysée, ông phát biểu trước báo chí cùng Tổng thống Emmanuel Macron. Chuỗi tiếp xúc này cho thấy Paris đang chọn thời điểm đẩy mạnh một bước ngoặt chiến lược với Hà Nội, dựa trên đối thoại chính trị dày đặc và mức độ tin cậy hiếm có giữa hai bên.
Pháp muốn trở thành đối tác hàng đầu: tham vọng và toan tính chiến lược
Tuyên bố Pháp mong muốn trở thành “đối tác hàng đầu” của Việt Nam không chỉ là lời xã giao mà là một định vị chiến lược rõ ràng. Tổng thống Emmanuel Macron nêu đích danh các lĩnh vực ưu tiên: năng lượng, hạ tầng giao thông, đô thị, trí tuệ nhân tạo và đổi mới sáng tạo. Điều này gắn trực tiếp với tham vọng của Paris tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, nơi Việt Nam được xem là mắt xích then chốt. Một câu nói giàu tính biểu tượng là: “Việt Nam là đối tác quan trọng trong chiến lược của Pháp tại Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương”. Ở chiều ngược lại, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Pháp là một trong những đối tác quan trọng hàng đầu của Việt Nam tại châu Âu. Sự tương hỗ về ngôn từ này phản ánh một cuộc “bắt tay chiến lược” nơi cả hai cùng nhìn nhau như cửa ngõ: Pháp là cánh cửa vào EU, còn Việt Nam là cầu nối với ASEAN.
Đường sắt tốc độ cao và hạ tầng chiến lược: biểu tượng của thế hệ dự án mới
Phần thể hiện rõ nhất tham vọng hợp tác hạ tầng chiến lược là lời đề nghị của Việt Nam về đường sắt tốc độ cao. Trong cuộc gặp Chủ tịch Thượng viện Gérard Larcher ngày 11/9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị thúc đẩy các dự án chiến lược mang tính biểu tượng và mở rộng hợp tác về hàng không – vũ trụ, năng lượng, hạ tầng, đường sắt tốc độ cao, hạt nhân vì mục đích hòa bình, an ninh mạng và khoáng sản thiết yếu. Pháp không giấu ý định tham gia sâu hơn khi bày tỏ mong muốn góp mặt trong các dự án năng lượng, hạ tầng chiến lược và khoáng sản tại Việt Nam. Một phát biểu đáng chú ý là: “Ngành công nghiệp Việt Nam hiện đóng góp khoảng 37% GDP” – con số được phía Pháp đánh giá cao như nền tảng cho các dự án cấu trúc mới. Nếu các dự án này thành hiện thực, chúng sẽ tái định hình không chỉ hệ thống giao thông mà cả cách Việt Nam kết nối với chuỗi cung ứng châu Âu.
Năng lượng sạch, khoáng sản thiết yếu và không gian: những trụ cột hợp tác mới
Không chỉ dừng ở hạ tầng giao thông, hợp tác Pháp Việt Nam đang chuyển trọng tâm sang năng lượng sạch, khoáng sản thiết yếu và không gian. Hai bên thống nhất tập trung nguồn lực cho các dự án trọng điểm trong những lĩnh vực Pháp có thế mạnh và Việt Nam có nhu cầu chiến lược như hàng không – vũ trụ, hạ tầng giao thông chiến lược, năng lượng sạch và khoáng sản thiết yếu. Pháp bày tỏ mong muốn tham gia các dự án năng lượng, hạ tầng chiến lược và khoáng sản tại Việt Nam, đồng thời sẵn sàng hỗ trợ phát triển các trung tâm tài chính quốc tế ở TP.HCM và Đà Nẵng. Quan trọng hơn, hợp tác hàng không – vũ trụ được coi là trụ cột mới: hai nước đã hợp tác về khai thác, vận hành vệ tinh và thống nhất tiếp tục mở rộng lĩnh vực này. Việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ theo sáng kiến của Tổng thống Pháp là tín hiệu rõ ràng rằng không gian sẽ là “biên giới hợp tác” tiếp theo.
Đối thoại, tin cậy và kế hoạch 2026–2028: nền móng cho một liên kết dài hạn
Điểm đáng chú ý trong hợp tác Pháp Việt Nam là nền tảng chính trị được xây trên đối thoại dày đặc, tôn trọng lẫn nhau và niềm tin chiến lược. Hai nhà lãnh đạo bày tỏ vui mừng trước bước phát triển thực chất của quan hệ song phương kể từ khi nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện. Trong ba năm, đây là lần thứ ba Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Macron – một dấu ấn khẳng định độ tin cậy cao của mối quan hệ này. Hai bên cùng đề cao chủ nghĩa đa phương và giải quyết xung đột bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở Hiến chương Liên Hợp Quốc và luật pháp quốc tế. Để biến niềm tin thành hành động, hai nước nhất trí tăng cường trao đổi đoàn, sớm hình thành cơ chế hợp tác mới và triển khai hiệu quả Kế hoạch hành động 2026–2028. Thượng viện Pháp cũng ủng hộ tổ chức Hội nghị hợp tác giữa các địa phương hai nước lần thứ 13 tại Pháp năm 2027, nhằm mở rộng kết nối kinh tế, văn hóa và giao lưu nhân dân. Từ góc nhìn chiến lược, đây là cách Paris cố định hóa vai trò “đối tác hàng đầu”, còn Hà Nội thì đa dạng hóa trụ cột phát triển hạ tầng, năng lượng sạch và công nghệ cao.
