Metro số 5 TP.HCM của Sovico: trục kết nối mới từ Đa Phước đến Long Trường

Metro số 5 TP.HCM: từ đề xuất đầu tư đến tầm nhìn kết nối vùng

Metro số 5 TP.HCM là tuyến đường sắt đô thị bán vành khuyên được quy hoạch kéo dài khoảng 53,9 km từ Đa Phước đến Long Trường, đi qua khu vực nội đô hiện hữu và các đô thị mới phía đông, nhằm tăng năng lực đầu tư giao thông công cộng, giảm tải đường bộ và tạo trục kết nối liên vùng với Đồng Nai thông qua mạng lưới metro hiện có và dự kiến. Mới đây, Tập đoàn Sovico của tỉ phú Nguyễn Thị Phương Thảo đã gửi báo cáo đến UBND TP.HCM và các sở ngành, đề xuất nghiên cứu và đầu tư toàn tuyến metro số 5 (Đa Phước – Long Trường). Đáng chú ý, động thái này diễn ra đúng lúc thành phố đang rà soát, điều chỉnh tổng thể mạng lưới tuyến đường sắt đô thị để phù hợp với không gian phát triển mới. Đây không chỉ là một hồ sơ kỹ thuật, mà là bước đi chính trị – kinh tế cho thấy Sovico muốn trở thành nhân tố trung tâm trong làn sóng đầu tư giao thông công cộng thế hệ mới tại TP.HCM.

Giữ hướng tuyến qua Rạch Chiếc: lựa chọn chiến lược hơn là chi tiết kỹ thuật

Điểm khác biệt trong đề xuất của Tập đoàn Sovico nằm ở việc kiên quyết bảo vệ hướng tuyến metro số 5 kéo dài về phía đông, đi qua ga Tân Cảng đến Khu liên hợp Thể dục Thể thao Quốc gia Rạch Chiếc rồi vươn tới Long Trường. Trong khi tư vấn ARUP gợi ý dừng metro số 5 tại Tân Cảng và thay đoạn Rạch Chiếc – Long Trường bằng metro số 9, Sovico đề nghị giữ trục Liên Phường, coi đây là nhánh kết nối nhanh nhất từ khu đô thị hiện hữu (ngã tư Bảy Hiền, sân bay Tân Sơn Nhất) đến khu thể thao Rạch Chiếc và các đô thị mới phía đông. Họ nhìn rõ lợi ích vận tải hành khách cao trên tuyến này, nhất là nhu cầu di chuyển đến sân vận động 70.000 chỗ ngồi phục vụ các sự kiện thể thao lớn. Theo một phát biểu có giá trị trích dẫn, “metro số 5 từ Long Trường vượt sông Đồng Nai kết nối với metro số 2 của TP. Đồng Nai sẽ tạo thêm trục kết nối hai sân bay quốc tế là Tân Sơn Nhất và Long Thành”. Việc Sun Group – nhà đầu tư khu thể thao Rạch Chiếc – ủng hộ đề xuất của Sovico càng cho thấy đây là hạ tầng gắn chặt với lợi ích kinh tế – sự kiện chứ không phải một đoạn tuyến có thể tùy tiện cắt bỏ.

Cấu trúc tuyến bán vành khuyên: trục xương sống mới của mạng lưới đường sắt đô thị

Theo quy hoạch, metro số 5 TP.HCM là tuyến bán vành khuyên đi từ khu vực Tây Nam qua lõi nội đô đến khu đô thị mới phía đông, với tổng chiều dài khoảng 53,9 km, 42 nhà ga gồm 17 ga ngầm và 25 ga trên cao. Ở phía nam, tuyến đi theo hành lang quốc lộ 50 – Tùng Thiện Vương – Phù Đổng Thiên Vương – Lý Thường Kiệt; đoạn trung tâm bám theo Hoàng Văn Thụ – Phan Đăng Lưu – Bạch Đằng – Điện Biên Phủ – Xa lộ Hà Nội; về phía đông, tuyến nối Xa lộ Hà Nội – Liên Phường – Long Thuận – Long Phước, có các nhánh về Vinhomes Grand Park và ga Song Trác, depot Long Trường. Cách tổ chức không gian này biến metro số 5 thành tuyến đường sắt đô thị vừa đóng vai trò xương sống, vừa làm cầu nối giữa nhiều hướng đi khác nhau: từ ngã tư Bảy Hiền (nối tuyến số 2) đến Tân Sơn Nhất (nối tuyến số 4), rồi tiếp tục lan tỏa ra các khu đô thị mới. Nếu triển khai đúng thiết kế, tuyến bán vành khuyên này sẽ là mạch giao thông công cộng chủ lực, giảm mạnh áp lực lên các trục đường xuyên tâm vốn luôn quá tải.

Từ Tân Sơn Nhất tới Long Thành: tầm nhìn kết nối vùng và hai sân bay quốc tế

Nếu chỉ nhìn metro số 5 như một tuyến nội đô, sẽ khó thấy hết tầm ảnh hưởng của đề xuất Sovico. Nhánh phía đông của tuyến – từ Rạch Chiếc đến Long Phước, Long Trường và vượt sông Đồng Nai để kết nối với metro số 2 tỉnh Đồng Nai – chính là nền tảng cho một hành lang giao thông công cộng liên vùng, nối trực tiếp hai sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất và Long Thành. Đối với cư dân TP.HCM và Đồng Nai, đây không chỉ là chuyện rút ngắn thời gian di chuyển, mà là cơ hội phân bố lại không gian sống, việc làm theo trục metro thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào ô tô cá nhân. Đề xuất "xem xét quy hoạch đoạn từ Khu liên hợp thể dục thể thao Rạch Chiếc đến khu vực Long Phước như phần kéo dài của metro số 5 về phía Đông" cho thấy Sovico muốn đảm bảo dòng hành khách không bị chia cắt bởi ranh giới hành chính hay ý tưởng cắt tuyến. Nếu thành phố lựa chọn vận hành liên thông công nghệ, tốc độ thiết kế giữa metro số 5 và số 9 như gợi ý, người dùng sẽ hưởng một trải nghiệm di chuyển xuyên đô thị – xuyên tỉnh ít điểm gián đoạn hơn.

Metro số 4 và kế hoạch 2030–2035: Sovico đang đặt cược dài hạn vào giao thông công cộng

Đề xuất với metro số 5 không đứng một mình. Hồi tháng 4/2026, Tập đoàn Sovico đã gửi tờ trình về phương án hướng tuyến và vị trí công trình đối với dự án metro số 4 (Đông Thạnh – Hiệp Phước), tuyến dài 43 km với 18,2 km đi ngầm và 24,8 km đi trên cao. Việc đồng thời nghiên cứu hai tuyến metro số 4 và số 5 cho thấy Sovico đang theo đuổi một chiến lược đầu tư giao thông công cộng mang tính hệ thống, thay vì chọn các dự án rời rạc. Ở metro số 5, dự án hiện trong giai đoạn rà soát, đánh giá trong tổng thể quy hoạch mạng lưới đường sắt đô thị và chuẩn bị lập báo cáo nghiên cứu khả thi; Sovico cam kết nếu được phê duyệt sẽ cập nhật phương án đầu tư, phấn đấu hoàn thành và đưa tuyến vào khai thác giai đoạn 2030–2035. Điều này vừa là cơ hội, vừa là áp lực. Thành phố cần minh bạch hóa cách lựa chọn nhà đầu tư, cơ chế chia sẻ rủi ro, trong khi Sovico phải chứng minh năng lực tài chính, kỹ thuật đủ để theo đuổi các dự án dài hơi. Nếu cả hai bên cùng giữ được kỷ luật thực hiện, metro số 5 và số 4 có thể trở thành bước ngoặt, kéo quyết tâm phát triển tuyến đường sắt đô thị từ quy hoạch trên giấy thành mạng lưới vận hành thực tế.