Từ diễn đàn khu vực đến thay đổi trong lớp học
Giáo dục đại học xuyên quốc gia là hình thức triển khai chương trình của một cơ sở giáo dục tại nước khác, qua liên kết đào tạo, phân hiệu, chương trình chuyển tiếp hoặc học từ xa. Đây là một hướng hợp tác có thể mở rộng lựa chọn học tập, nhưng chỉ nâng chất lượng khi đi cùng chuẩn mực đào tạo và trách nhiệm rõ ràng giữa các trường. Ngày 3–5/11, Hội đồng Anh phối hợp với Ủy ban Giáo dục đại học Philippines tổ chức Tuần lễ Giáo dục đại học ASEAN–Vương quốc Anh tại Manila, quy tụ gần 160 đại diện từ cơ quan quản lý, trường đại học, giới nghiên cứu và các tổ chức giáo dục trong khu vực. Sự kiện bàn về quốc tế hóa, giáo dục xuyên quốc gia, kỹ năng nghề nghiệp, bảo đảm chất lượng, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo. Giá trị của diễn đàn vì thế không nằm ở số cuộc gặp, mà ở việc các kết nối có giúp trường cùng giải quyết những vấn đề đào tạo cụ thể hay không.
Mạng lưới cần tạo lợi ích hai chiều
Một mạng lưới đại học Anh–ASEAN chỉ có ý nghĩa nếu cơ hội hợp tác không tập trung vào vài cơ sở lớn, mà mở rộng tới giảng viên, người học và các trường có năng lực khác nhau. Đại sứ Anh tại ASEAN Helen Fazey nêu ba nguyên tắc cho quan hệ bền vững: lợi ích chung, tính bao trùm và mở rộng cơ hội tiếp cận. Đây là tiêu chuẩn đáng chú ý để đánh giá hợp tác Anh ASEAN, thay vì chỉ đếm số chương trình liên kết. Tuần lễ cũng hướng tới trao đổi chính sách, hợp tác giữa các trường và những hoạt động thiết thực phù hợp ưu tiên khu vực. Philippines dự kiến công bố chiến lược giáo dục đại học xuyên quốc gia tại sự kiện; ban tổ chức kỳ vọng các nước giữ vai trò chủ tịch ASEAN tiếp nối sáng kiến để duy trì đối thoại. Các đoàn ASEAN cũng được mời dự Diễn đàn Giáo dục Thế giới tại London vào tháng 5 năm sau.
Nhu cầu tăng nhanh, bài toán chất lượng càng lớn
Sự quan tâm tới chương trình đào tạo Anh ngay tại Đông Á tiếp tục tăng sau đại dịch. Theo báo cáo của Hội đồng Anh dựa trên dữ liệu của Cơ quan Thống kê Giáo dục Đại học Anh, có khoảng 212.600 người theo học chương trình giáo dục xuyên quốc gia của Anh tại Đông Á trong năm học 2024–2025, tăng 5,6% so với năm trước và 36% so với năm học 2019–2020. Tính đến tháng 7/2026, Việt Nam có 13.285 sinh viên theo học các chương trình này, đứng thứ năm tại Đông Á; số lượng đã tăng hơn ba lần so với năm học 2019–2020. Quy mô ấy cho thấy hợp tác đã vượt khỏi giai đoạn thử nghiệm, nhưng tăng trưởng không tự bảo đảm chất lượng. Thách thức là giữ chuẩn đồng nhất giữa chương trình trong nước và trường đối tác, từ nội dung, giảng dạy đến đánh giá và trải nghiệm sinh viên.
Người học phải là thước đo cuối cùng
Với sinh viên, học chương trình của một trường Anh ngay tại Việt Nam có thể giảm chi phí học tập và sinh hoạt so với du học; người học vẫn tiếp cận chương trình, bài tập, dự án và tài nguyên của trường đối tác. Nhưng lợi ích ấy chỉ bền vững khi trải nghiệm và kết quả học tập không bị xem nhẹ. Sinh viên Việt Nam thường cần một đến hai học kỳ để thích nghi với cách học chú trọng tư duy phản biện, nghiên cứu độc lập, thảo luận và tự đánh giá; điều đó cũng đòi hỏi giảng viên đổi mới phương pháp. Đại diện Trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TP.HCM, nhấn mạnh mục tiêu hợp tác quốc tế phải là phát triển nguồn nhân lực Việt Nam, không chỉ mở rộng dịch vụ giáo dục. Đây nên là phép thử cho mọi mạng lưới: có nâng năng lực người học và nhà trường hay không. Tuần lễ giáo dục mở ra điểm khởi đầu; cam kết dài hạn và bảo đảm chất lượng mới quyết định kết quả.
