Làn sóng cáp treo du lịch hơn 20.000 tỷ đang tái định nghĩa núi rừng Việt Nam

Cáp treo du lịch Việt Nam: bước ngoặt hạ tầng cho không gian núi rừng

Cáp treo du lịch Việt Nam là làn sóng đầu tư hạ tầng giao thông trên cao, kết hợp khu nghỉ dưỡng và dịch vụ, nhằm biến các điểm đến núi rừng khó tiếp cận thành quần thể du lịch sinh thái, văn hóa, tâm linh có thể đón hàng triệu du khách mỗi năm, đồng thời tái cấu trúc kinh tế địa phương quanh ngành du lịch. Hai năm gần đây, miền núi phía Bắc và miền Trung chứng kiến loạt dự án cáp treo hàng nghìn tỷ đồng được phê duyệt, động thổ, lấy ý kiến đánh giá tác động môi trường. Điều đáng nói không phải là vài tuyến cáp treo rời rạc, mà là một bản đồ hạ tầng du lịch miền núi mới đang được vẽ lại, với Sun Group đóng vai trò nhà đầu tư trung tâm ở nhiều địa phương khác nhau.

Ở tầng sâu hơn, câu chuyện không chỉ là rút ngắn thời gian di chuyển mà là chuyển dịch mô hình tiếp cận núi rừng: từ trải nghiệm dành cho số ít người có sức khỏe tốt, kỹ năng lái xe và thời gian, sang sản phẩm đại chúng cho gia đình, người cao tuổi, cựu chiến binh. Tuy nhiên, cùng với cơ hội phát triển kinh tế là những câu hỏi gay gắt về bảo tồn cảnh quan, áp lực lên di tích lịch sử và không gian tâm linh, khi hạ tầng du lịch miền núi được xây dựng với quy mô hàng chục nghìn tỷ đồng và thời hạn khai thác kéo dài hàng chục năm.

Mẫu Sơn cáp treo: từ cung đường nguy hiểm thành hành trình 15 phút trên cao

Mẫu Sơn – “nóc nhà xứ Lạng” với những cung đường nhỏ, cua gấp và sương mù dày – đang chuẩn bị bước vào thời kỳ cáp treo du lịch Việt Nam với dự án Quần thể khu du lịch sinh thái kết hợp cáp treo Mẫu Sơn. Sau khi rà soát và điều chỉnh, tổng vốn đầu tư hiện vượt 7.350 tỷ đồng, triển khai trên hơn 692 ha, chia thành ba phân vùng chức năng rõ rệt. Hạng mục được mong chờ nhất là hệ thống cáp treo dài khoảng 4,5 km, kết nối trực tiếp với khu vui chơi giải trí, khu tắm khoáng cao cấp và đô thị sinh thái nghỉ dưỡng hiện đại.

Dự án được UBND tỉnh Lạng Sơn phê duyệt chủ trương từ tháng 5/2018 và chấp thuận nhà đầu tư là Công ty TNHH Mặt trời Mẫu Sơn thuộc Sun Group vào tháng 4/2022. Lộ trình triển khai được ấn định từ quý II/2026 đến quý II/2031; nếu đi đúng kế hoạch, mùa đông 2028 có thể là lần đầu du khách lên đỉnh Mẫu Sơn bằng cáp treo thay vì tự lái xe căng thẳng trên cung đường nguy hiểm. Câu hỏi đặt ra là: khi khả năng tiếp cận trở nên dễ dàng, Mẫu Sơn sẽ giữ được bao nhiêu phần trăm chất hoang sơ và bản sắc của một vùng núi vốn gắn với săn băng giá, trải nghiệm khí hậu khắc nghiệt, thay vì trở thành một điểm check-in đông đúc, chuẩn khu nghỉ dưỡng cao cấp.

Dự án cáp treo Thanh Hóa: tâm linh Am Tiên bước vào kỷ nguyên quần thể 35.000 tỷ

Tại Thanh Hóa, núi Nưa – Am Tiên, nơi mỗi nửa tháng Giêng đón gần 100.000 lượt khách hành hương, đang được định hình lại bằng một quần thể du lịch tâm linh và di tích lịch sử rộng gần 400 ha với mức đầu tư vượt 35.000 tỷ đồng do Sun Group làm chủ đầu tư. Trọng tâm về hạ tầng giao thông là dự án Khu dịch vụ thương mại và cáp treo Am Tiên với tổng vốn 2.969 tỷ đồng trên diện tích khoảng 31,7 ha, thời gian thực hiện từ 2025 đến 2030. Theo kế hoạch, thi công và lắp đặt hệ thống cáp treo sẽ khởi động từ tháng 12/2026, phấn đấu hoàn thành và đưa vào vận hành ngay trong năm 2027.

Theo mô tả, “cáp treo là hạng mục hạ tầng giao thông bắt buộc phải đi trước một bước để giải quyết triệt để bài toán tiếp cận điểm đến trong những mùa cao điểm du lịch tâm linh”. Đây là một câu nói đáng trích dẫn bởi nó thể hiện rõ tư duy ưu tiên hạ tầng cho dòng khách lớn, hơn là bảo tồn trải nghiệm leo núi, đi bộ truyền thống quanh huyệt đạo và giếng Tiên. Trong giai đoạn thi công, các hoạt động tham quan, chiêm bái vẫn diễn ra bình thường. Nhưng không thể tránh khỏi tranh luận: liệu việc đưa hàng nghìn người mỗi giờ lên khu vực vốn được xem là huyệt đạo linh thiêng có làm loãng giá trị tâm linh, biến không gian thiêng thành sản phẩm du lịch đại chúng gắn với thương mại hóa dịch vụ?

Miền Trung với 5 tuyến cáp treo U Bò: tham vọng "Sa Pa mới" và áp lực môi trường

Ở miền Trung, núi U Bò – hồ Thác Chuối tại Quảng Trị đang được ví như “Sa Pa của miền Trung” khi địa phương lấy ý kiến rộng rãi cho báo cáo đánh giá tác động môi trường của dự án Quần thể du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và vui chơi giải trí núi U Bò – hồ Thác Chuối. Dự án do Công ty TNHH Mặt Trời Quảng Bình (Sun Group) làm chủ đầu tư, tổng vốn hơn 16.200 tỷ đồng, quy mô hơn 167 ha. Một trong những hạng mục đáng chú ý là hệ thống 5 tuyến cáp treo, kết nối chân núi, ga trung gian với đỉnh U Bò.

Dự án được UBND tỉnh Quảng Trị chấp thuận chủ trương đầu tư từ tháng 3/2026, thời hạn hoạt động 70 năm; xây dựng và đưa vào hoạt động từ quý III/2026 đến quý II/2037. Theo hồ sơ, định hướng là quần thể du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng cao cấp với cơ sở lưu trú 3–5 sao, phục vụ khoảng 3 triệu lượt khách mỗi năm. Quảng Trị nhìn thấy cơ hội khai thác thêm tiềm năng cảnh quan, sinh thái, hình thành các sản phẩm nghỉ dưỡng và vui chơi chất lượng cao. Nhưng việc chuyển đổi mục đích sử dụng rừng và giải phóng mặt bằng đã hoàn thành, khu vực hiện không có dân cư sinh sống – nghĩa là mọi quyết định hôm nay sẽ đóng dấu lên hệ sinh thái núi U Bò cho nhiều thập niên. Cân bằng giữa phát triển và bảo tồn không thể chỉ phụ thuộc vào báo cáo đánh giá tác động môi trường mà cần sự giám sát lâu dài của cộng đồng.

Du lịch Pú Tó Cọ: từ cung trekking 4 giờ thành "bảo tàng mở" 15.000 khách/ngày

Tại Tây Bắc, du lịch Pú Tó Cọ ở Mường Phăng, Điện Biên là ví dụ rõ nhất cho sự thay đổi triết lý tiếp cận không gian lịch sử. Ngày 10/5/2026, tỉnh Điện Biên phối hợp Sun Group tổ chức lễ động thổ Tổ hợp cáp treo kết hợp du lịch văn hóa lịch sử Điện Biên Phủ, với tổng vốn đầu tư khoảng 2.076 tỷ đồng trong giai đoạn đầu, trên diện tích hơn 35 ha tại hai xã Mường Phăng và Pu Nhi. Điểm nhấn là tuyến cáp treo một dây dài hơn 5 km, kết nối ga đi gần khu di tích Bãi họp các quân binh chủng tuyên bố chiến thắng với ga đến trên đỉnh Pú Tó Cọ ở độ cao gần 1.700 m – nơi từng đặt Đài quan sát của Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Hiện nay, để lên Pú Tó Cọ, du khách phải trekking khoảng 9 km đường rừng, mất 3–4 giờ qua địa hình dốc, hiểm trở. Khi cáp treo hoàn thành, thời gian di chuyển dự kiến chỉ còn khoảng 15 phút, công suất thiết kế khoảng 2.500 khách/giờ, tương đương khả năng phục vụ khoảng 15.000 lượt khách/ngày. Theo quy hoạch, dự án gồm ga đi, ga đến, hành lang tuyến cáp, công trình thương mại, dịch vụ và hệ thống hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, hướng đến không gian như một "bảo tàng mở" giữa đại ngàn Tây Bắc. Dự án được kỳ vọng tạo thêm một sản phẩm du lịch quy mô lớn cho Điện Biên. Cơ hội để nhiều cựu chiến binh, người cao tuổi tiếp cận điểm di tích là rất rõ; song đồng thời, sự đông đúc có nguy cơ làm nhòe cảm xúc trang nghiêm, trầm mặc vốn là linh hồn của Điện Biên Phủ.

Nhìn tổng thể, từ Mẫu Sơn đến Am Tiên, U Bò và Pú Tó Cọ, bản đồ hạ tầng du lịch miền núi Việt Nam đang được tái vẽ theo hướng cáp treo hóa, gắn với các quần thể nghỉ dưỡng, dịch vụ. Lợi ích kinh tế, khả năng tiếp cận và cơ hội định vị thương hiệu điểm đến là rất lớn. Nhưng nếu không có giới hạn về mật độ xây dựng, năng lực tải của môi trường và cơ chế chia sẻ lợi ích với cộng đồng địa phương, các tuyến cáp treo này có thể biến núi rừng thành phông nền cho những dự án khổng lồ, thay vì là không gian sống, ký ức văn hóa và lịch sử. Câu trả lời nằm ở cách mỗi địa phương định nghĩa "phát triển" – là tăng số lượt khách, hay là nâng chất lượng trải nghiệm và bảo tồn chiều sâu của cảnh quan, di sản.