Làn sóng cáp treo Sun Group: từ giấc mơ tiếp cận đỉnh núi đến chiến lược hạ tầng
Làn sóng Sun Group cáp treo tại các vùng núi cao là xu hướng phát triển hạ tầng du lịch mới, khi tập đoàn này đầu tư đồng loạt vào nhiều dự án cáp treo du lịch Việt Nam để biến các đỉnh núi khó tiếp cận thành điểm đến đại chúng, đồng thời gắn hạ tầng giao thông trên không với quần thể nghỉ dưỡng, dịch vụ và văn hóa quy mô lớn, tạo ra bước nhảy vọt cho hạ tầng du lịch Đông Bắc và các vùng núi khác. Nhìn dưới góc độ chiến lược, đây không còn là câu chuyện “lắp thêm một tuyến cáp” mà là tư duy tái cấu trúc du lịch núi cao bằng công trình giao thông mang tính biểu tượng. Ít nhất 5 dự án đang được xúc tiến, từ dự án Mẫu Sơn, Núi Nưa – Am Tiên, U Bò – hồ Thác Chuối đến Pú Tó Cọ ở Tây Bắc, cho thấy Sun Group chọn cáp treo làm trục xương sống để mở khóa tiềm năng kinh tế – du lịch ở những nơi trước đây gần như đóng kín.
Mẫu Sơn: “nóc nhà lạnh nhất” bước vào kỷ nguyên tiếp cận bằng cáp treo
Dự án Mẫu Sơn là mảnh ghép tham vọng nhất trong danh mục cáp treo Sun Group, đồng thời là thử nghiệm táo bạo với du lịch núi cao Lạng Sơn. Mẫu Sơn vốn được coi là vùng núi cao nhất của tỉnh với nhiệt độ trung bình chỉ từ 7 đến 17 độ C và có thể xuống dưới 0 độ, khiến nơi đây trở thành “nơi lạnh nhất Việt Nam” và được mệnh danh là nóc nhà xứ Lạng. Sức hút băng giá đã chứng minh rõ: có ngày rét đậm, hơn 2.000 lượt khách lên đỉnh chỉ trong một ngày, đường núi nhỏ hẹp nhiều cua gấp luôn căng thẳng, xe cộ phải phân luồng lên – xuống riêng biệt. Thay vì chấp nhận nghẽn tắc, tỉnh chọn cách tái cấu trúc hạ tầng. Quần thể khu du lịch sinh thái kết hợp cáp treo Mẫu Sơn được phê duyệt chủ trương từ tháng 5/2018 và chấp thuận nhà đầu tư Sun Group tháng 4/2022, với tổng vốn hơn 7.350 tỷ đồng. Trục cáp treo dài khoảng 4,5 km nối khu vui chơi giải trí, tắm khoáng cao cấp và đô thị sinh thái nghỉ dưỡng, đặt giao thông trên không lên vị trí trung tâm của chiến lược hạ tầng du lịch Đông Bắc. Nếu tiến độ từ quý II/2026 đến quý II/2031 được giữ vững, mùa đông 2028 có thể là mốc lịch sử khi du khách “thảnh thơi ngồi cáp treo ngắm toàn cảnh Mẫu Sơn thay vì căng thẳng tự cầm lái qua những khúc cua hiểm trở”.
Thanh Hóa và Quảng Trị: cáp treo như chiếc cầu nối tâm linh, lịch sử với nghỉ dưỡng
Nếu Mẫu Sơn là bài toán khí hậu và đường núi, Núi Nưa – Am Tiên ở Thanh Hóa lại cho thấy cách cáp treo được dùng để giải bài toán mùa cao điểm tâm linh. Khu di tích Núi Nưa, Đền Nưa, Am Tiên đón gần 100.000 lượt khách chỉ trong nửa tháng Giêng, dòng người ùn ùn leo núi để đến huyệt đạo được xem là một trong ba huyệt quan trọng nhất cả nước. Trong bối cảnh đó, tuyến cáp treo gần 3.000 tỷ đồng được tỉnh phê duyệt ngày 23/4/2025, nằm trong quần thể tâm linh – di tích gần 400 ha với tổng mức đầu tư vượt 35.000 tỷ đồng do Sun Group làm chủ đầu tư. Theo kế hoạch, lắp đặt cáp treo bắt đầu từ tháng 12/2026 và hướng tới vận hành ngay trong năm 2027, với tham vọng mùa lễ hội đầu năm 2028 sẽ là lần đầu người hành hương lên đỉnh Núi Nưa bằng cáp treo hiện đại. Ở Quảng Trị, dự án quần thể du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và vui chơi giải trí núi U Bò – hồ Thác Chuối, vốn được ví như “Sa Pa của miền Trung”, tiếp tục cho thấy mẫu hình quen thuộc: cáp treo không đứng một mình mà gắn trong hệ sinh thái nghỉ dưỡng 3–5 sao, khách sạn, biệt thự, căn hộ lưu trú, thương mại và làng thương mại, với mức đầu tư hơn 16.200 tỷ đồng trên diện tích hơn 167 ha. Cáp treo trở thành chiếc cầu nối giữa cảnh quan núi cao hơn 1.000 m và thị trường du lịch đại chúng, thậm chí là bệ phóng xây dựng thương hiệu điểm đến mới cho miền Trung du lịch núi cao.
Pú Tó Cọ: khi cáp treo đưa chiến trường Điện Biên Phủ lên bản đồ du lịch đại chúng
Pú Tó Cọ ở Điện Biên là ví dụ rõ nhất cho sức mạnh biến đổi của cáp treo du lịch Việt Nam đối với những điểm đến lịch sử khó tiếp cận. Đỉnh núi cao xấp xỉ 1.700 m từng là nơi đặt Đài quan sát của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, nhưng suốt nhiều năm gần như chỉ đón được những ai đủ sức trekking gần 9 km đường rừng trong 3–4 giờ. Chiều 10/5/2026, lễ động thổ tổ hợp cáp treo kết hợp du lịch văn hóa – lịch sử Điện Biên Phủ được tổ chức tại Mường Phăng, đánh dấu bước đổi chiều từ “chiến trường bất khả xâm phạm” sang một bảo tàng mở trên không. Trái tim của dự án là tuyến cáp treo một dây dài hơn 5 km, nối khu di tích Bãi họp các quân binh chủng tuyên bố chiến thắng với ga đến trên đỉnh Pú Tó Cọ, thiết kế công suất khoảng 2.500 khách/giờ. Nhờ đó, hành trình gian nan nhiều giờ sẽ rút xuống khoảng 15 phút. Câu hỏi không còn là “có nên đưa cáp treo lên di tích lịch sử?” mà là “làm thế nào để biến công trình thành một bảo tàng sống, vừa tôn trọng ký ức chiến tranh vừa tạo sinh kế mới cho vùng Tây Bắc?”. Đó là thách thức nhưng cũng là cơ hội tái định nghĩa du lịch lịch sử bằng hạ tầng hiện đại.
Tác động kinh tế – xã hội và những câu hỏi còn bỏ ngỏ
Điểm chung của các dự án Sun Group cáp treo là quy mô đầu tư khổng lồ và tầm nhìn dài hạn. Từ Mẫu Sơn hơn 7.350 tỷ đồng, Núi Nưa – Am Tiên gần 2.969 tỷ đồng trong hạng mục cáp treo và hơn 35.000 tỷ đồng cho toàn quần thể, đến U Bò hơn 16.200 tỷ đồng và Pú Tó Cọ hơn 2.076 tỷ đồng giai đoạn đầu, bản đồ vốn đang dịch chuyển mạnh về phía các cực núi cao – nơi trước đây ít được nhìn như trung tâm kinh tế dịch vụ. Chính quyền địa phương rõ ràng coi đây là trọng tâm phát triển: Lạng Sơn bám mục tiêu đưa Mẫu Sơn thành khu du lịch quốc gia, liên tục chỉ đạo giải phóng mặt bằng, chuyển đổi mục đích sử dụng đất và rừng để tháo nút thắt hạ tầng; Thanh Hóa, Điện Biên tích cực kiểm tra hiện trường, thúc tiến độ để không lỡ các mốc hoàn thành 2027–2028. Tác động tích cực là dễ thấy: tiếp cận được mở rộng, thời gian di chuyển rút ngắn, lượng khách tiềm năng tăng lên gấp nhiều lần, mở ra cơ hội việc làm, dịch vụ và chuỗi giá trị cho cộng đồng quanh các đỉnh núi. Tuy nhiên, cáp treo không phải cây đũa thần. Bài toán môi trường, bảo tồn văn hóa bản địa, phân bổ lợi ích kinh tế và tránh “du lịch hóa” cực đoan những vùng từng tĩnh lặng vẫn chưa được trả lời trọn vẹn. Khi cáp treo trở thành hạ tầng chiến lược của du lịch núi cao, lựa chọn thực sự đặt ra cho các địa phương là: họ muốn mình trở thành bãi tiêu thụ dịch vụ hàng loạt, hay những điểm đến biết cân bằng giữa tăng trưởng và bản sắc?
