Tây Ninh chọn con đường năng lượng tái tạo gắn với tăng trưởng xanh
Năng lượng tái tạo Tây Ninh là chiến lược phát triển dựa trên khai thác lợi thế nắng, gió, quỹ đất và mặt nước hồ Dầu Tiếng để xây dựng hệ thống điện sạch, kết hợp chuyển đổi xanh kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp, công nghiệp và quản lý tài nguyên, nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và giảm phát thải khí nhà kính ở cấp tỉnh. Việc Tây Ninh đặt tham vọng trở thành trung tâm năng lượng tái tạo không phải là khẩu hiệu, mà là lựa chọn chính sách rõ ràng: dùng Nghị quyết 70 về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia như kim chỉ nam để năng lượng “đi trước một bước” trong tăng trưởng xanh. Từ góc độ cạnh tranh vùng, đây là bước đi mang tính định vị, bởi ai kiểm soát được nguồn điện sạch, ổn định sẽ nắm lợi thế trong thu hút đầu tư và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Nghị quyết 70 và cấu trúc mới của không gian năng lượng Tây Ninh
Điểm đáng chú ý là Tây Ninh không chỉ nói về an ninh năng lượng, mà biến Nghị quyết 70 thành chương trình hành động cụ thể: phát triển đồng bộ nguồn điện sạch, hệ thống lưu trữ, cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả. Tỉnh hiện có 19 nhà máy năng lượng tái tạo đấu nối lưới điện 220 kV và 110 kV với tổng công suất 1.201,4 MW, cùng các nguồn điện tại chỗ đạt khoảng 2.188,97 MW. Đây là nền tảng đủ lớn để nói về một “cực điện sạch” chứ không chỉ vài dự án đơn lẻ. Việc mở rộng không gian đầu tư trên đất liền và mặt nước – đặc biệt là khu vực bán ngập hồ Dầu Tiếng với các dự án điện mặt trời nổi – cho thấy tư duy không gian năng lượng đã vượt khỏi mô hình khu công nghiệp truyền thống, chuyển sang khai thác các vùng tài nguyên bị bỏ quên nhưng vẫn bảo đảm an toàn nguồn nước và môi trường.
Điện mặt trời, điện gió và cơ chế thị trường mới cho năng lượng sạch
Nếu chỉ dựa vào ưu đãi tự nhiên, Tây Ninh sẽ khó tạo khác biệt; điểm tạo lợi thế nằm ở cách tỉnh biến nắng và gió thành cấu trúc thị trường mới cho điện sạch. Điện mặt trời mái nhà đã lan rộng với 7.761 hệ thống, tổng công suất 951 MW, trong đó 915 hệ thống tự sản xuất, tự tiêu thụ đạt 272 MW, giúp doanh nghiệp và người dân chủ động nguồn điện tại chỗ, giảm áp lực cho hệ thống điện khi phụ tải tăng cao. Dự án Nhà máy điện mặt trời Dầu Tiếng 5 tại khu vực bán ngập hồ Dầu Tiếng, công suất lắp đặt 450 MW, dự kiến vận hành thương mại vào tháng 12/2027, cung cấp hơn 808 triệu kWh điện mỗi năm cho hệ thống điện quốc gia. Đây là một trong những dự án đầu tiên áp dụng cơ chế DPPA, biến nguồn điện sạch thành “giấy thông hành” cho doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Song song, điện gió Châu Thành và các dự án điện sinh khối, điện rác, điện khí LNG đồng phát đang được triển khai, cho thấy chiến lược đa dạng hóa nguồn cung chứ không lệ thuộc một công nghệ duy nhất.
Chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn: tầng sâu của chiến lược năng lượng
Điểm mạnh của Tây Ninh là không tách năng lượng tái tạo khỏi chuyển đổi xanh kinh tế tuần hoàn. Kế hoạch số 3879 ngày 13/8/2026 về chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn đã được giao cho Sở Nông nghiệp và Môi trường xây dựng kế hoạch triển khai đến năm 2030. Trong nông nghiệp, phụ phẩm sau sản xuất được coi là nguồn nguyên liệu cho các hoạt động sản xuất khác, từ phân bón hữu cơ, thức ăn chăn nuôi đến năng lượng. Ngành nông nghiệp khuyến khích phân bón hữu cơ, chế phẩm sinh học, canh tác thân thiện với môi trường, giảm hóa chất để bảo vệ đất và hệ sinh thái. Trong chăn nuôi, chất thải được xử lý thành phân bón, khí sinh học và năng lượng, biến bài toán ô nhiễm thành dòng giá trị mới. Ở tầng lâm nghiệp, tỉnh định hướng phục hồi hệ sinh thái rừng, nâng cao chất lượng rừng đặc dụng, rừng phòng hộ và rừng tự nhiên, gắn với bảo tồn đa dạng sinh học và tăng khả năng hấp thụ carbon. Đây là phần “hậu trường” quan trọng: nếu không có hệ sinh thái khỏe, mọi tham vọng năng lượng sạch chỉ là lớp vỏ.
Tây Ninh muốn đứng trong nhóm dẫn đầu về chuyển đổi xanh
Tây Ninh không giấu tham vọng: tỉnh đặt mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính từ 8–9% so với kịch bản phát triển thông thường và phấn đấu thuộc nhóm 10 tỉnh, thành phố dẫn đầu cả nước về chuyển đổi xanh, tăng trưởng xanh theo Chỉ số xanh cấp tỉnh (PGI). Để đạt được, mục tiêu chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải khí nhà kính được lồng ghép vào các chương trình phát triển ngành giai đoạn 2026–2030. Một nhiệm vụ trọng tâm khác là kiểm kê khí nhà kính, xây dựng kế hoạch giảm phát thải và từng bước tham gia thị trường carbon. Cùng với đầu tư công nghệ, tỉnh thúc đẩy phân loại rác tại nguồn, giảm rác thải nhựa và nâng cao trách nhiệm cộng đồng. Khi Chủ tịch UBND tỉnh Lê Văn Hẳn khẳng định điện năng có vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế và năng lực cạnh tranh địa phương, đó không chỉ là phát biểu chính trị mà là định hướng chiến lược: dùng năng lượng tái tạo Tây Ninh làm trụ cột cho một mô hình phát triển xanh, có khả năng cạnh tranh dài hạn. Câu hỏi còn lại là tốc độ thực thi – nếu tỉnh giữ được nhịp triển khai các dự án điện mặt trời và gió, đồng thời biến kinh tế tuần hoàn từ kế hoạch thành thói quen sản xuất, Tây Ninh có cơ hội trở thành hình mẫu chuyển đổi xanh cấp tỉnh.
