Câu chuyện hạ tầng mới của Tây Ninh: hai dự án, một bước ngoặt
Cao tốc Gò Dầu Xa Mát dài hơn 28km cùng đề án Trung tâm hành chính – chính trị mới tại khu vực Hậu Nghĩa là hai dự án hạ tầng quy mô lớn, được Tây Ninh lựa chọn triển khai trong giai đoạn 2025-2030 với kỳ vọng tái cấu trúc không gian phát triển, tăng cường kết nối vùng và cải thiện chất lượng quản trị địa phương theo hướng hiện đại, số hóa.
Tuyến cao tốc Gò Dầu – Xa Mát giai đoạn 1 được nghiên cứu theo phương thức PPP, tổng mức đầu tư gần 8.000 tỷ đồng, trong đó vốn nhà nước hơn 3.100 tỷ đồng (khoảng 39%), vốn nhà đầu tư gần 4.900 tỷ đồng (gần 61%). Song song, đề án Trung tâm hành chính – chính trị mới có kinh phí dự kiến 8.017 tỷ đồng, chưa gồm chi phí giải phóng mặt bằng. Hai con số này cho thấy lãnh đạo tỉnh đang chấp nhận một bước đi tốn kém, nhưng có chủ đích: chuyển Tây Ninh từ vị thế “vệ tinh biên giới” thành một cực kết nối chiến lược ở phía tây vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Cao tốc Gò Dầu Xa Mát: mảnh ghép quan trọng trong bài toán kết nối vùng
Cao tốc Gò Dầu – Xa Mát không chỉ là một con đường 4 làn, thiết kế tốc độ 120km/h, dài hơn 28km với tổng vốn gần 8.000 tỷ đồng. Nó là lời khẳng định Tây Ninh chọn phát triển bằng kết nối, thay vì chấp nhận bị kẹt giữa TP.HCM và các cửa khẩu biên giới. Dự án đi qua Gia Lộc, Long Hoa, Ninh Thạnh, Phước Thạnh và Thạnh Đức, tạo trục động lực mới bám sát các khu dân cư, công nghiệp hiện hữu.
Theo kế hoạch, tuyến cao tốc này cơ bản hoàn thành năm 2028 và đưa vào khai thác từ 2029. Quan trọng hơn, nó được kỳ vọng khai thác đồng bộ với cao tốc TP.HCM – Mộc Bài, hình thành trục kết nối từ đô thị trung tâm vùng đến Tây Ninh và Khu du lịch quốc gia Núi Bà Đen, đồng thời gắn với hành lang kinh tế phía Nam và hợp tác ASEAN. Trong chiến lược hạ tầng giao thông Tây Ninh, đây là một trong ba trục động lực cùng tuyến Bình Chánh – Vành đai 4 – Cửa khẩu Mỹ Quý Tây và trục đường thủy sông Vàm Cỏ Đông, cho thấy tỉnh đang chủ động “đi trước” về khung giao thông vùng.
Trung tâm hành chính Tây Ninh mới ở Hậu Nghĩa: tái bố trí quyền lực và dòng chảy phát triển
Đề án hình thành trung tâm hành chính – chính trị mới tại khu vực Hậu Nghĩa, với kinh phí dự kiến 8.017 tỷ đồng, không phải là một dự án trang trí bộ mặt đô thị. Đây là lựa chọn chính trị – kinh tế mang tính tái bố trí quyền lực không gian: đưa bộ máy tỉnh về gần hơn trục phát triển mới, các khu kinh tế và cửa khẩu quốc tế, thay vì neo mình ở vị trí hiện hữu vốn kế thừa từ thời Long An, xây dựng từ năm 1975 và đã xuống cấp, thiếu đồng bộ.
Khu trung tâm mới được đề xuất tại phía tây nam đô thị Hậu Nghĩa, hướng ra sông Vàm Cỏ Đông, diện tích lõi khoảng 150ha trong phạm vi quy hoạch 300ha, thuộc khu vực khoảng 3.358ha. Cơ quan trung ương nhắc nhở rất rõ: HĐND và UBND tỉnh phải tự quyết định và chịu trách nhiệm, bảo đảm hiệu quả sử dụng ngân sách, tránh lãng phí, đồng thời duy trì sự ổn định bộ máy sau sáp nhập. Việc đặt trung tâm hành chính mới ở Hậu Nghĩa vì thế là phép thử cho năng lực quy hoạch, kỷ luật tài khóa và tầm nhìn số hóa quản trị của Tây Ninh, chứ không chỉ là một công trình công sở mới.
Từ quy hoạch trên giấy đến thực thi: rủi ro và điều kiện để biến cơ hội thành hiện thực
Hai dự án lớn – cao tốc Gò Dầu – Xa Mát và trung tâm hành chính mới – mở ra khung hạ tầng mới cho Tây Ninh hạ tầng giao thông và quản trị, nhưng cũng bộc lộ không ít rủi ro. Với cao tốc, Hội đồng thẩm định đã yêu cầu làm rõ hơn phương án vốn, thời gian hoàn vốn khoảng 22 năm 2 tháng, nguồn vật liệu và kế hoạch di dời hạ tầng kỹ thuật. Bên cạnh đó là bài toán giải phóng hơn 175ha đất cho đường cao tốc và tái định cư – nếu làm chậm, toàn bộ tiến độ đến mốc 2028-2029 có thể bị kéo lùi.
Với trung tâm hành chính mới, sức ép trách nhiệm càng lớn: cơ sở cũ tuy xuống cấp nhưng việc đầu tư gần tương đương với một tuyến cao tốc buộc tỉnh phải chứng minh hiệu quả lâu dài, không gây phân tán nguồn lực. Câu hỏi cốt lõi là: hạ tầng có đi trước một bước nhưng vẫn gắn chặt với nhu cầu thực tế hay không, và tỉnh có đủ kỷ luật để tránh rơi vào vòng xoáy đầu tư dở dang như chính trung tâm hiện hữu từng gặp phải. Nếu trả lời được hai câu hỏi đó bằng hành động, Tây Ninh có cơ hội thực sự để tái định hình vị thế trong bản đồ kinh tế vùng.
