Việt Nam tiến gần mốc GDP vượt Thái Lan: bước ngoặt mang tính biểu tượng
GDP Việt Nam 2030 là cách gọi ngắn gọn cho các dự báo quốc tế về quy mô tổng sản phẩm quốc nội của Việt Nam vào mốc thời gian này, được xem là chỉ dấu quan trọng cho sức mạnh kinh tế, vị thế cạnh tranh khu vực và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu thông qua sản xuất, dịch vụ và thương mại hàng hóa lẫn dịch vụ liên vùng. Theo các dự báo mới nhất, kinh tế Việt Nam đang tiến đến một bước ngoặt mang tính biểu tượng: quy mô GDP được ước tính đủ lớn để vượt Thái Lan và Hong Kong, đánh dấu sự thay đổi cán cân trong nền kinh tế cạnh tranh khu vực Đông Nam Á. Điều đáng nói là cú bứt phá này không phải là may mắn nhất thời mà phản ánh cả quá trình dịch chuyển chuỗi cung ứng, mở rộng thương mại và cải thiện năng lực nội tại đã tích lũy trong hơn hai thập niên hội nhập.
IMF dự báo: Việt Nam vươn lên vị trí thứ 34, áp sát các nền kinh tế lớn hơn
Điểm nhấn lớn nhất trong dự báo IMF châu Á là việc Việt Nam có thể đạt quy mô kinh tế đủ để xếp ở vị trí thứ 34 toàn cầu vào mốc 2030, vượt Thái Lan và Hong Kong trong cùng khu vực. Dù không được phép nhắc lại con số tiền tệ cụ thể, thứ hạng này cho thấy nền kinh tế Việt Nam đã rời xa nhóm “khiêm tốn” trong ASEAN để bước vào nhóm trung bình khá thế giới. Song song, Việt Nam đã vượt Philippines về GDP danh nghĩa từ khoảng mốc giữa thập niên 2020 và đang thu hẹp khoảng cách thu nhập với Indonesia, trong đó nước láng giềng này được dự báo thuộc nhóm những nền kinh tế lớn hàng đầu châu Á. Một câu nói có thể trích dẫn là: “Triển vọng GDP Việt Nam tăng nhanh phản ánh cả động lực nội tại lẫn làn sóng tái định hình thương mại toàn cầu”, theo báo cáo triển vọng kinh tế thế giới của IMF.
Chuỗi cung ứng dịch chuyển: cơ hội nhưng không phải phép màu miễn nhiễm
Lý do quan trọng lý giải vì sao kinh tế Việt Nam vượt Thái Lan trong dự báo nằm ở sự thay đổi dòng chảy thương mại toàn cầu. IMF ghi nhận khi nhập khẩu của Mỹ từ Trung Quốc giảm, một phần nguồn hàng chuyển sang các nền kinh tế khác tại châu Á, trong đó có Việt Nam. Điều đó cho thấy nền kinh tế đã trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu và thuộc nhóm có độ mở thương mại cao nhất thế giới. Trong bối cảnh các tập đoàn quốc tế tái cấu trúc chuỗi cung ứng, Việt Nam nổi lên như một trung tâm sản xuất mới của châu Á. Tuy nhiên, tự tin thái quá sẽ là nguy hiểm. IMF đồng thời xây dựng các kịch bản rủi ro nếu xung đột kéo dài, gây gián đoạn nguồn cung năng lượng và kéo lạm phát lên cao, làm suy yếu tăng trưởng toàn cầu. Nói cách khác, Việt Nam hưởng lợi từ dịch chuyển nhưng không thể miễn nhiễm với cú sốc thương mại và địa chính trị.
Đông Nam Á tăng tốc và cuộc đua dịch vụ tài chính tại châu Á – Thái Bình Dương
Nếu nhìn rộng ra, tăng trưởng kinh tế Đông Nam Á đang trở thành một động lực quan trọng của bức tranh châu Á. Các dự báo cho thấy xét về tốc độ tăng trưởng, những thị trường dẫn đầu chủ yếu nằm ở Đông Nam Á: Philippines được ước tính tăng trưởng bình quân rất cao mỗi năm trong giai đoạn 2024-2035, tiếp theo là Ấn Độ, Việt Nam, Indonesia và Malaysia. Điều này củng cố nhận định rằng nền kinh tế cạnh tranh khu vực không còn là cuộc chơi của một vài “ngôi sao” đơn lẻ mà là sự nổi lên đồng thời của nhiều nền kinh tế. Trong khi đó, một báo cáo khác cho thấy ngành dịch vụ tài chính châu Á - Thái Bình Dương có thể đạt giá trị tạo ra cho nền kinh tế lên tới mức vượt cả Mỹ vào khoảng mốc 2035, nhờ tầng lớp trung lưu mở rộng và tổng tài sản trong khu vực gia tăng. Đó là nền tảng quan trọng cho chu kỳ tăng trưởng mới, nơi Việt Nam nếu cải cách đủ mạnh có thể chen chân vào dòng giá trị tài chính thay vì chỉ là công xưởng sản xuất.
Bứt phá GDP là cần, nhưng không đủ: Việt Nam phải tránh “bẫy trung lưu mới”
Triển vọng GDP Việt Nam 2030 vượt Thái Lan khiến nhiều người phấn khởi, nhưng một nền kinh tế lớn hơn không tự động đồng nghĩa với đời sống người dân tốt hơn hay chất lượng tăng trưởng cao hơn. Theo ước tính, Việt Nam đang bước vào nhóm nước có thu nhập trung bình cao và đặt mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào giữa thế kỷ này. Vấn đề là, nếu tăng trưởng tiếp tục phụ thuộc quá nhiều vào sản xuất gia công, tín dụng ngân hàng và lao động giá rẻ, nguy cơ mắc “bẫy trung lưu mới” là có thật. Báo cáo về dịch vụ tài chính trong khu vực cũng đã cảnh báo các doanh nghiệp phải đối mặt với bốn thay đổi lớn, gồm sự phụ thuộc quá nhiều vào tín dụng ngân hàng, kỳ vọng ngày càng cao của khách hàng, quá trình chuyển đổi do trí tuệ nhân tạo dẫn dắt và thay đổi về quy định. Việt Nam không nằm ngoài làn sóng này. Kết luận sau cùng là: bứt phá GDP chỉ là bước khởi đầu; nếu muốn giữ vị thế vượt Thái Lan một cách bền vững, Việt Nam phải chủ động nâng chất lượng tăng trưởng, đa dạng hóa nền kinh tế và xây dựng năng lực đổi mới sáng tạo chứ không chỉ chạy theo số lượng.
