Ngoại giao 50 năm: Từ nền tảng lịch sử đến đối tác chiến lược toàn diện
Ngoại giao 50 năm giữa Việt Nam và Thái Lan là quá trình hai nước thiết lập, củng cố và nâng cấp quan hệ từ đối tác láng giềng hữu nghị lên Đối tác Chiến lược toàn diện, dựa trên kết nối lịch sử, tin cậy chính trị và cùng chia sẻ lợi ích phát triển, qua đó định vị quan hệ Việt Nam Thái Lan như một trụ cột hợp tác chiến lược Đông Nam Á trong ASEAN.
Lễ kỷ niệm ngày 21-8 tại Nhà hát Thành phố do UBND TPHCM tổ chức, đánh dấu 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (6.8.1976 – 6.8.2026), không chỉ là hoạt động nghi thức mà là thông điệp chính trị: quan hệ song phương đã bước sang giai đoạn mới. Sự hiện diện của lãnh đạo TPHCM, đại sứ, tổng lãnh sự và ông Parnpree Bahiddha-Nukara – nguyên Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Thái Lan – cho thấy hai bên coi đây là cột mốc định hình lại tầm nhìn hợp tác. Việc nâng cấp lên Đối tác Chiến lược toàn diện từ tháng 5-2025 là kết quả của nửa thế kỷ tích lũy lòng tin và cho thấy Việt Nam – Thái Lan đang chủ động cùng viết “chương mới” với tham vọng lớn hơn về vị thế khu vực.
TPHCM và Bangkok: Không gian thử nghiệm cho đối tác kinh tế Thái Lan
Nhìn từ TPHCM, quan hệ Việt Nam Thái Lan đã chuyển hóa cụ thể thành mạng lưới hợp tác kinh tế và đô thị, nơi Bangkok trở thành đối tác tự nhiên trong chiến lược hội nhập khu vực. Lãnh đạo thành phố nhấn mạnh Thái Lan là một trong những đối tác quan trọng về thương mại, đầu tư, du lịch, giáo dục, văn hóa và giao lưu nhân dân, đồng thời cam kết tiếp tục “làm cầu nối tích cực” giữa hai nước. Đây là tuyên bố mang tính định hướng: các đô thị lớn cần được xem như động cơ chính của đối tác kinh tế Thái Lan tại Việt Nam, nơi ý tưởng hợp tác mới được thử nghiệm nhanh hơn hệ thống trung ương.
Theo lãnh đạo TPHCM, đến tháng 6-2026, Thái Lan có 373 dự án tại thành phố với tổng vốn đăng ký đáng kể, đứng thứ 9 trong số 152 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào địa phương này. Đây không chỉ là con số thống kê; nó chứng minh giới doanh nghiệp Thái đã nhìn TPHCM như một cửa ngõ chiến lược vào thị trường Việt Nam và xa hơn là Đông Nam Á lục địa. Mối quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa TPHCM và Bangkok từ năm 2015 tạo ra “hệ sinh thái đô thị song hành” – nếu được khai thác đúng cách, có thể trở thành mẫu hình cho liên kết thành phố – thành phố trong ASEAN, đẩy nhanh hiện thực hóa hợp tác chiến lược Đông Nam Á.
Chiến lược “Ba kết nối”: Cửa sổ mới cho thương mại và chuỗi cung ứng khu vực
Điểm nhấn đáng chú ý của dịp ngoại giao 50 năm là định hướng chiến lược “Ba kết nối” về chuỗi cung ứng, kinh tế địa phương và phát triển bền vững mà hai bên cùng thúc đẩy. Đây là bước chuyển từ hợp tác song phương truyền thống sang mô hình liên kết sâu chuỗi giá trị, nếu làm nghiêm túc sẽ đưa quan hệ Việt Nam Thái Lan lên tầm hợp tác chiến lược Đông Nam Á đúng nghĩa, thay vì chỉ là con số kim ngạch thương mại. Mục tiêu sớm nâng kim ngạch thương mại hai chiều lên một mức mới được đặt ra như một cột mốc kiểm chứng hiệu quả của “Ba kết nối”, nhưng điều quan trọng hơn là chất lượng tăng trưởng: chuỗi cung ứng gắn chặt, doanh nghiệp vừa và nhỏ hai bên cùng hưởng lợi, và người lao động tham gia vào ngành kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.
Ông Parnpree Bahiddha-Nukara nhận định chiến lược này sẽ gắn kết chặt hơn kinh tế và người dân hai nước, mở thêm cơ hội cho doanh nghiệp, cộng đồng và thế hệ trẻ. Đây là góc nhìn đáng chú ý: nếu coi “Ba kết nối” chỉ là chính sách cấp chính phủ, nó sẽ khó đi vào thực tế; nhưng khi được định nghĩa như mạng lưới cơ hội cho cộng đồng doanh nghiệp và thanh niên, khả năng tạo ra đột phá sẽ lớn hơn nhiều. Lựa chọn tập trung vào công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, năng lượng sạch cho thấy cả hai bên hiểu rằng hợp tác kinh tế mới phải gắn với mục tiêu phát triển bền vững, tránh lặp lại mô hình tăng trưởng dựa vào lao động rẻ và tiêu tốn tài nguyên.
ASEAN và chương mới quan hệ Việt Nam Thái Lan
Khi lãnh đạo hai nước nhấn mạnh Việt Nam và Thái Lan là những đối tác thân thiết trong ASEAN, họ đang gửi một thông điệp rộng hơn: quan hệ song phương này không chỉ để phục vụ lợi ích quốc gia mà còn là cấu phần quan trọng trong kiến trúc hợp tác chiến lược Đông Nam Á. Việc cùng chia sẻ cam kết hòa bình, thịnh vượng và tương lai bền vững tạo nền cho cả hai thúc đẩy một ASEAN vững mạnh, gắn kết, có khả năng chống chịu tốt hơn trước biến động khu vực và thế giới. Nói cách khác, nếu Việt Nam – Thái Lan thất bại trong việc hiện thực hóa chương mới của hợp tác kinh tế và chính trị, ASEAN sẽ khó có một trục liên kết lục địa thực sự ổn định.
Phát biểu tại lễ kỷ niệm, ông Parnpree nhấn mạnh: “Hôm nay, chúng ta đang viết chương tiếp theo cùng nhau, với tình hữu nghị mạnh hơn, đối tác mạnh hơn, kết nối sâu sắc hơn và thịnh vượng được chia sẻ.” Đó không phải lời hoa mỹ ngoại giao, mà là lời nhắc trách nhiệm: chương mới chỉ có ý nghĩa nếu cả hai bên dám đặt kỳ vọng cao và hành động tương xứng trong thương mại, đầu tư, giáo dục, văn hóa và giao lưu người dân. Tại TPHCM, việc tiếp tục tăng cường kết nối với Bangkok và các địa phương Thái Lan được xem như một cam kết hành động cụ thể, góp phần dịch chuyển hợp tác từ “ngôn từ chiến lược” sang “dự án chiến lược” trên mặt đất.
Kết luận: Không để “Vàng” của dịp 50 năm chỉ là biểu tượng
Dấu mốc ngoại giao 50 năm là “kỷ niệm vàng” chỉ có ý nghĩa khi nó được chuyển thành lợi ích thực chất cho nền kinh tế và người dân hai nước. Quan hệ Việt Nam Thái Lan đã đi qua giai đoạn xác lập lòng tin, giờ là thời điểm phải chứng minh năng lực hợp tác chiến lược Đông Nam Á bằng chuỗi cung ứng gắn kết hơn, các dự án đổi mới sáng tạo chung, liên kết đô thị năng động giữa TPHCM – Bangkok và sự tham gia chủ động của doanh nghiệp, giới trẻ. Nếu nhìn lại lịch sử từ thời Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Đông Bắc Thái Lan tới hôm nay, có thể thấy di sản quan hệ hữu nghị đã đủ dày; thách thức của nửa thế kỷ tiếp theo là không để di sản đó chỉ nằm trong nghi lễ, mà phải trở thành đòn bẩy cụ thể cho một chương phát triển mới, xanh hơn và bền vững hơn cho cả hai nền kinh tế.
