Tăng trưởng GRDP hai con số: thành tích ấn tượng nhưng chưa bền
Ninh Bình tăng trưởng kinh tế với mức GRDP 11,31% sau 9 tháng là việc địa phương duy trì tốc độ mở rộng sản xuất, dịch vụ và xuất khẩu ở nhóm dẫn đầu cả nước, tạo ra hình ảnh một tỉnh vừa công nghiệp hóa nhanh vừa giữ được lợi thế du lịch, nhưng sự bền vững của nhịp tăng này đang bị đặt dấu hỏi khi nền tảng hạ tầng công và thu ngân sách chưa theo kịp tốc độ của các ngành động lực. Theo báo cáo của UBND tỉnh, GRDP quý III ước tăng 11,04%, kéo mức tăng 9 tháng lên hơn 11%. Đây là kết quả nổi bật trong bức tranh chung, cho thấy Ninh Bình đã bứt phá rõ rệt vào nhóm tỉnh có GRDP hai con số. Tuy vậy, thành tích này mới phản ánh phần nổi của tảng băng: khu vực doanh nghiệp đang chạy nhanh hơn nhiều so với phần hạ tầng do Nhà nước dẫn dắt, tạo ra một khoảng lệch phát triển ngày càng lớn.
Công nghiệp, xuất khẩu, du lịch: ba động lực kéo Ninh Bình “tăng tốc”
Nhìn vào cấu trúc tăng trưởng, dễ thấy Ninh Bình đang dựa rất nhiều vào ba trụ cột: công nghiệp, xuất khẩu và du lịch. Lĩnh vực công nghiệp và xây dựng tăng 16,37%, trong khi chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng tới 25,01% so với cùng kỳ. Đây là nhịp tăng mạnh, phản ánh vị thế mới của Ninh Bình trong chuỗi sản xuất linh kiện điện tử, máy tính, hàng may mặc và giày dép – những ngành có đóng góp lớn vào xuất khẩu Ninh Bình. Hoạt động xuất khẩu tiếp tục là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng với tổng kim ngạch xuất khẩu tăng 50% so với cùng kỳ. Song song, du lịch bùng nổ với hơn 20,55 triệu lượt khách, trong đó có 2,45 triệu khách quốc tế, đưa tổng doanh thu từ hoạt động du lịch lên mức hàng chục nghìn tỉ đồng. Về mặt thương mại, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 20%, khẳng định sức cầu nội địa đang hỗ trợ tốt cho đà tăng trưởng GRDP hai con số. Cả ba trụ cột này tạo cảm giác nền kinh tế tỉnh đang "khỏe mạnh", nhưng nếu tách khỏi nền hạ tầng công yếu, sức khỏe ấy có nguy cơ hụt hơi.
Giải ngân đầu tư công: điểm nghẽn có thể kéo lùi tăng trưởng
Trái ngược với những con số ấn tượng về GRDP hai con số, câu chuyện giải ngân đầu tư công lại cho thấy một mặt yếu rất rõ trong mô hình tăng trưởng của Ninh Bình. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt 69,6% kế hoạch năm, nhưng vốn đầu tư công mới giải ngân được 36,5% kế hoạch được giao. Lãnh đạo tỉnh cũng thừa nhận tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công chỉ quanh 37,3% theo kế hoạch Thủ tướng giao và coi đây là nhiệm vụ trọng tâm phải dồn sức xử lý. Khi hạ tầng giao thông, đô thị, y tế, giáo dục bị chậm tiến độ, chi phí sản xuất – kinh doanh tăng, không gian du lịch bị bó hẹp và việc thu hút đầu tư mới cũng khó bứt phá. Ninh Bình tăng trưởng kinh tế hiện tại dựa nhiều vào năng lực sẵn có của doanh nghiệp và lợi thế thiên nhiên, trong khi những dự án công – vốn phải đóng vai trò mở đường – lại xếp hàng chờ vốn giải ngân. Nếu không xử lý điểm nghẽn này, mục tiêu duy trì tăng trưởng hai con số cả năm sẽ đứng trước rủi ro bị chậm nhịp.
Thu ngân sách và quy hoạch dài hạn: nội lực mạnh nhưng chưa khơi thông
Ở chiều thu ngân sách, bức tranh cũng tồn tại khoảng lệch tương tự. Thu ngân sách Nhà nước trên địa bàn mới đạt khoảng hơn một nửa dự toán, trong đó tiến độ thu tiền sử dụng đất, giải phóng mặt bằng và triển khai một số dự án vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Trong khi đó, tỉnh đặt mục tiêu cả năm vượt dự toán, cho thấy tiềm năng nguồn thu là có, nhưng khâu tổ chức thực hiện còn chậm. Điều đáng chú ý là Ninh Bình không thiếu tầm nhìn dài hạn: tỉnh đang tập trung hoàn thiện quy hoạch chung đô thị để hướng tới mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030 với bản sắc đô thị di sản thiên niên kỷ. Đồng thời, địa phương đề xuất bổ sung tuyến cao tốc Ninh Bình – Sơn La vào quy hoạch mạng lưới đường bộ, cùng với quy hoạch cảng hàng không quốc tế và khu kinh tế ven biển. Vấn đề không nằm ở thiếu ý tưởng, mà ở việc các ý tưởng này có được chuyển thành hạ tầng cụ thể hay tiếp tục nằm trên giấy vì ách tắc giải ngân đầu tư công.
Giữ nhịp tăng trưởng hai con số: cần “bắt kịp” hạ tầng công
Trong những tháng cuối năm, Ninh Bình kiên định mục tiêu duy trì GRDP hai con số và đã cam kết giải ngân 100% nguồn vốn ngân sách Trung ương vào cuối tháng 11 hoặc đầu tháng 12. Chủ tịch UBND tỉnh đã yêu cầu các sở, ngành và địa phương rà soát từng chỉ tiêu, xác định rõ nhiệm vụ chậm triển khai để có giải pháp khắc phục ngay từ đầu quý IV, ưu tiên đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, thi công công trình trọng điểm và tăng thu ngân sách. Đây là bước đi đúng, nhưng sẽ chỉ có ý nghĩa nếu đi kèm cơ chế trách nhiệm rõ ràng đối với từng chủ đầu tư và từng dự án – đúng như tỉnh đã nêu. Về mặt chiến lược, Ninh Bình tăng trưởng kinh tế không thể tiếp tục dựa chủ yếu vào “bùng nổ” xuất khẩu Ninh Bình và du lịch, mà phải song hành với một chương trình giải ngân đầu tư công quyết liệt để hạ tầng, quy hoạch đô thị, y tế, giáo dục bắt kịp đà tăng của doanh nghiệp. Nếu làm được, mục tiêu tăng trưởng hai con số sẽ không chỉ là con số của một năm mà trở thành nền tảng dài hạn cho một đô thị di sản thiên niên kỷ.
