Kỷ lục chiều cao mới vẫn là phương án thiết kế
Tháp tài chính thuộc Thành phố Thông minh Bắc Hà Nội là công trình được quy hoạch làm trung tâm tài chính, thương mại của khu đô thị, với thiết kế 108 tầng và chiều cao dự kiến 639 m. Con số này khiến dự án lập tức nổi bật, nhưng hiện vẫn cần được hiểu là thông số của phương án kiến trúc đã chọn, không phải chiều cao đã được xây dựng hay bảo đảm sẽ giữ nguyên khi triển khai. Theo phương án hiện tại, công trình cao hơn Landmark 81 khoảng 178 m; nếu hoàn thành đúng thiết kế, đây sẽ là tòa nhà cao nhất Việt Nam. Sự khác biệt ấy có sức hút truyền thông rõ rệt, song kỷ lục chỉ là điểm khởi đầu: một tòa tháp ở quy mô này còn phải chứng minh được công năng, khả năng vận hành và sự gắn kết với đô thị xung quanh.
Phương án kiến trúc của Skidmore, Owings & Merrill (SOM) được Hội đồng thi tuyển chọn vào tháng 5/2024, sau cuộc thi có sự tham gia của bốn đơn vị tư vấn quốc tế. Đây là thông tin đáng chú ý vì SOM có kinh nghiệm với các công trình chọc trời, nhưng danh tiếng của đơn vị thiết kế không thay thế được các bước thẩm định và triển khai. Cần giữ ranh giới rõ giữa thiết kế được lựa chọn và dự án đã thành hình: chiều cao, giải pháp kỹ thuật lẫn tiến độ đều còn phụ thuộc vào các bước tiếp theo.
Điểm nhấn kiến trúc cần phục vụ trải nghiệm thực tế
Điểm đáng nhớ của tòa nhà 108 tầng không chỉ nằm ở chiều cao. Thiết kế đề xuất Lunarium, hay “Phòng Mặt Trăng”, ở phần đỉnh tháp, với quả cầu mô phỏng chu kỳ Mặt Trăng; các khu vườn trên cao và không gian quan sát 360 độ cũng được đưa vào ý tưởng. Nước, gió, ánh sáng và cây xanh là những yếu tố được dùng để tạo trải nghiệm khác với một khối văn phòng khép kín. Nếu được thực hiện tốt, các không gian này có thể giúp công trình trở thành điểm đến công cộng, chứ không chỉ là hình ảnh nhận diện của dự án. Nhưng giá trị ấy sẽ phụ thuộc vào việc người dân và khách tham quan có thể tiếp cận ra sao, cũng như cách các tiện ích được vận hành.
Phương án còn nghiên cứu cấu trúc lõi tách đôi, kết nối ở một số tầng để hình thành không gian chung trên cao, đồng thời xem xét khả năng tích hợp tua-bin gió. Đây là những hướng thiết kế đáng quan tâm, nhưng không nên xem ý tưởng đồng nghĩa với hiệu quả đã được chứng minh. Với công trình cao gần 640 m, an toàn, sử dụng năng lượng và bảo trì sẽ là những phép thử cụ thể hơn mọi hình ảnh biểu tượng. Tháp chỉ tạo được sức sống đô thị nếu kết nối thuận tiện với các không gian công cộng và dịch vụ ở mặt đất.
Vai trò biểu tượng chỉ có ý nghĩa trong một đô thị vận hành tốt
Thành phố Thông minh Bắc Hà Nội được quy hoạch gần 272 ha, tại khu vực phía Bắc sông Hồng, trên trục kết nối trung tâm Hà Nội với sân bay Nội Bài. Dự án do liên doanh giữa BRG và Sumitomo Corporation phát triển; bà Nguyễn Thị Nga là nhà sáng lập kiêm Chủ tịch Hội đồng quản trị BRG. Theo định hướng, khu đô thị tích hợp nhà ở, văn phòng, thương mại, giáo dục, công viên và các công trình công cộng. Vì vậy, tòa tháp tài chính nên được nhìn như một hạt nhân trong tổng thể ấy, chứ không phải đáp án duy nhất cho câu hỏi khu vực sẽ phát triển ra sao.
Dự án hướng tới trung hòa carbon và ứng dụng CityOS trong các lĩnh vực như năng lượng, giao thông, sức khỏe, giáo dục và quản lý đô thị. Đây là tham vọng có ý nghĩa, nhưng tuyên bố về mục tiêu không tự nó chứng minh kết quả môi trường. Với cư dân và người sử dụng, điều đáng quan tâm sẽ là chất lượng giao thông, khả năng tiếp cận trường học, bệnh viện, công viên và hiệu quả vận hành hạ tầng. Theo kế hoạch được công bố, toàn khu đô thị dự kiến hoàn thành vào quý IV/2032; quy mô triển khai và giải pháp kỹ thuật cụ thể vẫn còn chờ các bước tiếp theo.
Kết luận: kỷ lục là lời hứa, không phải kết quả
Tháp 639 m có thể đưa Bắc Hà Nội lên bản đồ các công trình cao tầng nổi bật và, nếu xây đúng thiết kế, vượt Landmark 81 để lập kỷ lục trong nước. Tuy nhiên, giá trị bền vững của dự án sẽ không được quyết định bởi vài mét chiều cao hay một điểm quan sát trên đỉnh tháp. Điều quan trọng hơn là công trình có trở thành trung tâm tài chính, thương mại hoạt động thực chất hay không, và định hướng trung hòa carbon có chuyển thành hiệu quả đo đếm được hay không. Cho đến khi các hạng mục được triển khai và vận hành, đây vẫn là một phương án nhiều tham vọng hơn là một biểu tượng đã hoàn tất. Kỷ lục có thể thu hút sự chú ý; chất lượng đô thị mới là thứ quyết định nó có xứng đáng hay không.
