Kho Patriot suy giảm: điểm yếu mới trong chiến lược Mỹ
Chủ đề chính của bài viết này là cách Iran thích nghi chiến tranh chiến thuật để khai thác tình trạng kho dự trữ quốc phòng Mỹ suy giảm nhanh, đặc biệt là tên lửa Patriot cạn kiệt, qua đó làm lộ rõ giới hạn của sản xuất tên lửa Mỹ và buộc Washington phải nhìn lại toàn bộ cách chuẩn bị cho một cuộc xung đột kéo dài với Tehran. Điểm mấu chốt không phải ở việc Mỹ có còn ưu thế công nghệ hay không, mà ở chỗ ưu thế đó bị bào mòn bởi chiến tranh tiêu hao – một dạng cuộc chơi mà Iran tỏ ra kiên nhẫn hơn. Việc đánh chặn các đợt tấn công trả đũa dồn dập từ Iran đã làm cạn kiệt kho tên lửa phòng không của Mỹ, đến mức buộc Washington trì hoãn bàn giao vũ khí cho các khách hàng ở châu Âu và châu Á. Khi kho tên lửa Patriot đánh chặn còn chưa tới 1.700 quả, trong khi hơn 1.500 quả đã được sử dụng, câu hỏi đặt ra không còn là "Mỹ có thắng" mà là "Mỹ chịu được cuộc chiến dài tới đâu".
Iran chiến tranh chiến thuật: bào mòn phòng không bằng UAV và tên lửa cơ động
Trong 5 ngày giao tranh hồi tháng trước, Iran liên tiếp phóng UAV và tên lửa vào lực lượng Mỹ tại ba căn cứ ở Jordan, sử dụng những loại tên lửa có khả năng thay đổi hướng bay đột ngột, buộc hệ thống phòng không Mỹ phải liên tục khai hỏa để ngăn chặn. Chiến thuật này không chỉ nhằm gây thiệt hại nhân mạng – ba binh sĩ Mỹ thiệt mạng, hơn 100 người bị thương khi một quả tên lửa xuyên thủng lá chắn đánh trúng khu nhà lắp ghép – mà còn nhắm thẳng vào kho tên lửa Patriot cạn kiệt. Tehran tỏ ra là một bên học rất nhanh từ chiến trường Ukraine, nơi Nga từng dùng tên lửa đạn đạo và hành trình để làm phân tán phòng không rồi mới tung UAV vào mục tiêu. Iran kết hợp UAV, tên lửa cơ động, mở rộng không gian tác chiến thông qua lực lượng ủy nhiệm như Houthi để ép Mỹ phải phân tán hỏa lực phòng thủ trên nhiều hướng. Đó là Iran chiến tranh chiến thuật: dùng vũ khí rẻ hơn, linh hoạt hơn, để buộc đối thủ tiêu hao vũ khí phòng thủ đắt tiền theo nhịp độ do mình đặt ra.
Kho dự trữ quốc phòng Mỹ bị kéo căng: từ Iran tới châu Âu và châu Á
Tình trạng kho dự trữ quốc phòng Mỹ đang chuyển từ vấn đề kỹ thuật thành vấn đề chiến lược. Việc nguồn cung tên lửa phòng không và các vũ khí thiết yếu khác tại châu Âu và châu Á sụt giảm nhanh khiến quân đội Mỹ thiếu hụt trang bị, đồng thời làm Nga và Trung Quốc tự tin hơn về khả năng hành động vào thời điểm họ lựa chọn. Một chuyên gia tại Washington gọi đây là “sự hủy hoại mang tính thế hệ đối với các phương tiện răn đe thông thường”, với tác động kéo dài nhiều năm lên tính toán tại Bắc Kinh và Moskva. Đáng chú ý, Mỹ phải trì hoãn bàn giao vũ khí cho các đồng minh vì ưu tiên cho chiến trường với Iran. Trong khi đó, Ukraine ghi nhận lượng tên lửa phòng không được cung cấp từ phương Tây giảm ba lần so với năm trước, dẫn tới những ngày Nga phóng hàng chục tên lửa mà Kiev không đánh chặn được quả nào. Iran không đơn độc trong việc hưởng lợi từ kho tên lửa Patriot suy giảm; bất cứ đối thủ nào của Mỹ cũng đang quan sát và điều chỉnh kế hoạch dựa trên thực tế này.
Sản xuất tên lửa Mỹ chạm trần: Patriot không còn là lá chắn vô hạn
Đối với Washington, vấn đề không chỉ là tên lửa Patriot cạn kiệt mà còn là năng lực sản xuất tên lửa Mỹ không theo kịp cường độ chiến tranh tiêu hao. Ngay cả khi chính quyền phối hợp với các nhà thầu quốc phòng để đẩy nhanh và mở rộng quy mô sản xuất, Mỹ vẫn có thể mất hơn hai năm để bù đắp số lượng hơn 1.500 tên lửa Patriot đã được sử dụng trong cuộc chiến với Iran. Trong cả năm 2025, giới công nghiệp quốc phòng Mỹ chỉ sản xuất khoảng 600 tên lửa loại này – con số quá nhỏ so với nhịp độ bắn hàng chục quả trong một ngày giao tranh ở Trung Đông. Các quan chức Nhà Trắng khẳng định các công ty quốc phòng đang sản xuất lượng đạn dược “lớn chưa từng thấy” và mở rộng nhà máy ở mức kỷ lục. Nhưng con số thực tế cho thấy khả năng tăng tốc sản xuất không thể bù lại tốc độ tiêu hao vào thời điểm hiện tại. Khi thiếu hụt đạn dược đã khiến Tổng thống Mỹ phải gác lại kế hoạch oanh tạc quy mô lớn gần đây, rõ ràng kho Patriot không còn là lá chắn vô hạn mà Washington có thể dùng tùy ý.
Căng thẳng Iran–Mỹ: lợi thế nghiêng về bên nào chuẩn bị cho chiến tranh dài?
Sau khi cùng Israel tấn công Iran vào ngày 28/2, Tổng thống Mỹ kỳ vọng một chiến thắng trong vài tuần, nhưng hơn 5 tháng trôi qua, Washington vẫn chưa thể khuất phục Tehran hay tìm ra cách chấm dứt cuộc chiến. Trong khi Iran dường như đã chuẩn bị cho một cuộc chiến kéo dài, điều chỉnh chiến thuật liên tục để buộc đối phương tiêu hao tên lửa đánh chặn, Mỹ lại bước vào xung đột với giả định sai lầm rằng kho Patriot sẽ không bị ảnh hưởng lớn. Sau vụ tập kích vào các căn cứ ở Jordan, quân đội Mỹ buộc phải tăng cường hệ thống phòng không tại đây và nhiều địa điểm khác ở Trung Đông, đồng nghĩa với việc phân tán hơn nữa số tên lửa đánh chặn vốn đã thu hẹp. Xét trên khía cạnh rộng hơn, một cuộc xung đột kéo dài với Iran sẽ mang lại lợi thế cho Moskva và Bắc Kinh – những bên có thời gian và không gian để thử thách thêm khả năng chịu đựng của kho dự trữ quốc phòng Mỹ. Căng thẳng Iran Mỹ vì thế đang trở thành bài kiểm tra thực tế cho toàn bộ cấu trúc răn đe của Washington: liệu siêu cường có đủ khả năng công nghiệp và chính trị để chống đỡ một thời kỳ chiến tranh tiêu hao mới, nơi đối thủ không tìm cách thắng nhanh mà tìm cách kéo dài?
