Kho tên lửa Mỹ trong xung đột Iran: vấn đề làng nhàng hay khủng hoảng chiến lược?
Kho tên lửa Mỹ trong xung đột Iran là tình trạng nguồn dự trữ tên lửa tầm xa chính xác cao, gồm vũ khí tấn công và đánh chặn, bị tiêu hao nhanh hơn năng lực sản xuất bổ sung, khiến khoảng cách giữa tuyên bố chính trị về “hỏa lực dư thừa” và thực tế chiến trường ngày càng lớn, đồng thời tạo ra rủi ro dài hạn cho sức mạnh quân sự Mỹ và cán cân răn đe toàn cầu. Trong cuộc tấn công Iran cùng Israel từ cuối tháng 2, Tổng thống Donald Trump tin rằng chiến dịch sẽ kết thúc nhanh chóng. Nhưng khi xung đột kéo dài hơn 5 tháng, các báo cáo độc lập cho thấy quân đội Mỹ đã sử dụng gần hết kho tên lửa tầm xa có độ chính xác cao như ATACMS và PrSM, vốn là nền tảng cho khả năng tấn công từ xa an toàn. Nói cách khác, kho tên lửa Mỹ Iran không còn là vấn đề kỹ thuật, mà là bài toán chiến lược và uy tín.
Lầu Năm Góc nói một đằng, số liệu nói một nẻo
Điểm gây tranh cãi nhất là sự lệch pha giữa lời trấn an của giới chức và số liệu thực tế. Phát ngôn viên Lầu Năm Góc tuyên bố các báo cáo về tình trạng thiếu hụt vũ khí là “sai sự thật” và khẳng định Mỹ có mọi thứ cần thiết để tấn công ở bất kỳ thời điểm, địa điểm nào do tổng thống lựa chọn. Nhưng các nguồn tin mà một hãng tin quốc tế dẫn lại cho biết kho tên lửa tầm xa chính xác cao của lục quân, gồm ATACMS và PrSM, đã bị sử dụng “hầu như tất cả” trong xung đột Iran kéo dài 5 tháng. Đây không chỉ là khác biệt về ngôn từ: nó cho thấy ưu tiên chính trị trong việc duy trì hình ảnh sức mạnh tuyệt đối, ngay cả khi các tướng lĩnh đã từng cảnh báo tổng thống về rủi ro dùng tiếp kho dự trữ vốn đã cạn kiệt. Khi tuyên bố công khai bỏ qua giới hạn thực tế, mọi kế hoạch cho xung đột Iran Mỹ đều đứng trên nền tảng không ổn định.
Patriot, THAAD, Tomahawk: ba trụ cột bị bào mòn và chuỗi cung ứng quân sự tắc nghẽn
Nếu ATACMS và PrSM cho thấy vấn đề về vũ khí tấn công, thì các tên lửa Patriot, THAAD và Tomahawk lại phơi bày điểm yếu chí mạng của Mỹ ở cả phòng thủ lẫn tấn công. Việc đánh chặn các đợt trả đũa dồn dập từ Iran đã khiến hơn 1.500 tên lửa Patriot được sử dụng, kéo kho dự trữ xuống còn chưa đến 1.700 quả theo một số nguồn tin. Có báo cáo khác cho thấy đến cuối tháng 7, số Patriot đã giảm từ khoảng 2.200 xuống dưới 1.000, trong khi THAAD chỉ còn khoảng 250 từ mức 452 trước chiến tranh. Đồng thời, hơn 1.000 tên lửa hành trình Tomahawk đã được phóng chỉ trong chiến dịch này, mức sử dụng cao chưa từng có. Chuỗi cung ứng quân sự bị đẩy vào thế quá tải: mặc dù nhà thầu quốc phòng được yêu cầu mở rộng sản xuất Patriot PAC-3 MSE và THAAD, việc mở rộng nhà máy và mạng lưới linh kiện sẽ mất nhiều năm. Các đơn hàng tồn đọng cho đồng minh như Saudi Arabia và UAE tiếp tục tạo áp lực lên dây chuyền sản xuất. Nói gọn, đây không phải thiếu hụt tạm thời mà là nút tắc cơ cấu.
Iran thích nghi chiến thuật và khoảng trống răn đe của Mỹ
Trong khi Mỹ loay hoay với kho tên lửa suy giảm, Iran lại học rất nhanh. Trong 5 ngày giao tranh gần đây, Tehran sử dụng UAV và tên lửa có khả năng đổi hướng bay đột ngột để tập kích ba căn cứ Mỹ ở Jordan, buộc hệ thống Patriot liên tục khai hỏa để ngăn chặn. Đến ngày thứ năm, một quả tên lửa đã xuyên thủng lá chắn và đánh trúng khu nhà lắp ghép, khiến ba binh sĩ thiệt mạng và hơn 100 người bị thương. Theo một chuyên gia tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, Iran kết hợp UAV và nhiều loại tên lửa để buộc đối phương phải phân tán phòng thủ và tiêu hao tên lửa đánh chặn đắt tiền, tương tự cách Nga gây áp lực lên phòng không Ukraine. Trong cuộc xung đột 12 ngày hồi tháng 6/2025, Mỹ và Israel cũng tiêu hao lượng lớn tên lửa đánh chặn để đối phó nhiều đợt tập kích, từ đó giúp Iran nhận ra rằng ép đối thủ dùng vũ khí phòng thủ cao cấp là một lợi thế chiến lược. Khi kho tên lửa Patriot suy giảm, Iran ngày càng linh hoạt về chiến thuật, còn Mỹ buộc phải cân nhắc kỹ từng lần bắn, làm thu hẹp biên độ an toàn trong răn đe khu vực và toàn cầu.
Hệ lụy dài hạn cho sức mạnh quân sự Mỹ và cán cân quyền lực
Điều đáng lo không chỉ nằm ở vài con số, mà ở tác động chiến lược kéo dài nhiều năm. Một báo cáo đánh giá việc cạn kiệt đạn dược là “sự hủy hoại mang tính thế hệ đối với các phương tiện răn đe thông thường”, vì phải mất nhiều năm mới khôi phục được kho dự trữ. Mỹ đã đề xuất ngân sách mua thêm hơn 3.000 tên lửa Patriot và hàng trăm THAAD cho năm tài khóa 2027, nhưng lô Patriot mới chỉ dự kiến bắt đầu giao từ tháng 5/2029 và việc bù đắp đầy đủ THAAD kéo dài đến cuối năm 2029. Một đơn hàng khác với 785 tên lửa cần chu kỳ sản xuất 34 tháng, nghĩa là tới tháng 3/2030 đạn mới bắt đầu về kho và phải đến cuối năm 2030 mới có thể coi là được bù đắp. Trong thời gian đó, Nga và Trung Quốc có thêm lý do để tin rằng Mỹ đang bị hạn chế về kho dự trữ tên lửa, từ đó điều chỉnh tính toán chiến lược. "Sự suy giảm kho tên lửa chiến lược thu hẹp biên an toàn tác chiến của Mỹ, nhất là khi tính tới kịch bản xung đột tiềm tàng ở Tây Thái Bình Dương". Ở châu Á, một số quan chức Mỹ lo ngại Hàn Quốc và Nhật Bản sẽ nghi ngờ khả năng bảo vệ bằng lá chắn phi hạt nhân, từ đó muốn tự có vũ khí hạt nhân để tạo răn đe đáng tin cậy hơn. Khi sức mạnh quân sự Mỹ bị bào mòn bởi chính các chiến dịch tiêu hao, khoảng trống răn đe đang dần xuất hiện, và các đối thủ không bỏ lỡ cơ hội.
