Thông điệp lớn của Circular 81/2026: hội phụ huynh không còn “quyền thu tiền”
Circular 81/2026 giáo dục là văn bản quy định lại tổ chức và hoạt động của hội phụ huynh, trong đó nhấn mạnh hội phụ huynh không được đặt ra khoản đóng góp bắt buộc hay thu, tiếp nhận, quản lý tiền hỗ trợ thay nhà trường; mọi sự tham gia của phụ huynh đều phải trên tinh thần tự nguyện và không được làm ảnh hưởng đến quyền lợi chính đáng của học sinh và gia đình. Đây là thay đổi mang tính bước ngoặt, bởi suốt nhiều năm, câu chuyện "hội phụ huynh không thu tiền" mới chỉ tồn tại trên giấy, trong khi thực tế có không ít khoản được gắn mác "tự nguyện" nhưng lại thành nghĩa vụ. Khi Circular 81/2026/TT-BGDĐT chính thức có hiệu lực từ ngày 15/11, đồng thời thay thế Circular 55/2011/TT-BGDĐT, hệ thống quy định hội phụ huynh buộc phải vận hành theo trật tự mới: minh bạch hơn, ít quyền lực tài chính hơn, và tập trung vào đúng chức năng đại diện tiếng nói phụ huynh.
Hội phụ huynh là gì trong mắt pháp luật mới: không còn "bán hợp pháp"
Điểm mấu chốt của quy định hội phụ huynh trong Circular 81/2026 giáo dục là làm rõ vị thế pháp lý của tổ chức này. Hội phụ huynh được xác định chỉ là tổ chức đại diện của cha mẹ học sinh, được bầu ra ở các cấp nhóm, lớp và cơ sở giáo dục. Hội không nằm trong cơ cấu tổ chức của nhà trường, không có tư cách pháp nhân, không con dấu, không tài khoản ngân hàng riêng. Nói thẳng, hội chỉ là một nhóm phụ huynh được trao nhiệm vụ phối hợp với nhà trường, chứ không phải một "cơ quan" có quyền quyết định thay trường hay thay gia đình. Circular 81 yêu cầu hoạt động của hội phụ huynh dựa trên các nguyên tắc tự nguyện, dân chủ, công khai, minh bạch, thiết thực và tuân thủ pháp luật. Việc khẳng định hội không phải cấp trên của các ban đại diện lớp, không được can thiệp vào quản lý, điều hành, chuyên môn, chương trình, nội dung, phương pháp giáo dục hay đánh giá học sinh của nhà trường là thông điệp rõ ràng: hết thời hội phụ huynh "đứng trên" thầy cô và hiệu trưởng.
Tiền bạc: phân định rạch ròi giữa chi phí học sinh bắt buộc và đóng góp tự nguyện
Điều khiến phụ huynh quan tâm nhất là tiền. Circular 81/2026 giáo dục khẳng định: hội phụ huynh không được đặt ra khoản đóng góp bắt buộc, không được thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ. Nói cách khác, mọi chi phí học sinh bắt buộc – học phí, lệ phí, các khoản theo quy định – phải do nhà trường và cơ quan có thẩm quyền công bố, không thể "đi vòng" qua hội. Các khoản hỗ trợ nếu có chỉ được thực hiện trên cơ sở tự nguyện, không được xác định mức bình quân, mức tối thiểu, thời hạn đóng hay lập danh sách phụ huynh phải ủng hộ. Quyền lợi phụ huynh mới ở đây rất rõ: quyết định có hỗ trợ hay không hoàn toàn do gia đình, và "quyết định hỗ trợ hoặc không hỗ trợ không được làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ mầm non, học sinh và cha mẹ, cũng không được dùng làm căn cứ để phân biệt đối xử hay gây bất lợi". Với hàng triệu gia đình đang phải gồng gánh chi phí giáo dục, việc rạch ròi giữa bắt buộc và tự nguyện là bước bảo vệ ngân sách không thể coi nhẹ.
Hội phụ huynh làm gì nếu không thu tiền? Trở về đúng vai trò cầu nối
Khi hội phụ huynh không thu tiền, không can thiệp quản lý, nhiều người lo nhà trường sẽ thiếu nguồn lực hoạt động. Thực tế, Circular 81 đặt lại vai trò hội theo hướng mềm: hỗ trợ kết nối, không phải tài trợ. Hội có nhiệm vụ tập hợp, phản ánh ý kiến, nguyện vọng, kiến nghị của cha mẹ; hỗ trợ trao đổi thông tin giữa phụ huynh và cơ sở giáo dục qua hình thức trực tiếp, trực tuyến hoặc các kênh, nền tảng số phù hợp. Các hoạt động phối hợp không được yêu cầu phụ huynh dùng ứng dụng, nền tảng, dịch vụ có phí, đồng thời phải bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân, đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình theo pháp luật. Về phía nhà trường, việc không ẩn nấp sau danh nghĩa hội phụ huynh để kêu gọi đóng góp buộc hệ thống giáo dục phải dần xây dựng cơ chế tài chính rõ ràng, minh bạch, và xin hỗ trợ đúng cách từ các nguồn xã hội hóa theo luật. Đây là sức ép tích cực.
Gia đình cần làm gì từ tháng 11: chủ động quyền lợi, tỉnh táo trước mọi “phiếu thu”
Từ ngày 15/11, khi Circular 81/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực, phụ huynh không nên chỉ thở phào mà phải chủ động dùng các quyền lợi phụ huynh mới. Mọi khoản thu cần được hỏi rõ: đây là chi phí học sinh bắt buộc hay đề xuất tự nguyện? Ai đứng tên thu? Có văn bản, quyết định, thông báo chính thức của nhà trường hay chỉ "nghị quyết" hội phụ huynh? Nếu thấy khoản thu trái quy định hội phụ huynh, phụ huynh có quyền từ chối và phản ánh qua kênh góp ý mà Circular 81 đã yêu cầu hội phải duy trì. Quan trọng hơn, các gia đình nên tham gia bầu chọn ban đại diện thực sự vì lợi ích chung, không chạy theo người "giỏi vận động tài trợ". Khi hội phụ huynh từ bỏ vai trò "thủ quỹ", họ buộc phải thể hiện năng lực mới: lắng nghe, truyền thông tin chính xác, bảo vệ quyền lợi học sinh. Chính phụ huynh sẽ là người quyết định xem họ có làm được hay không.
