Mở rộng quốc lộ 22: Một dự án giao thông lớn bắt đầu từ những bức tường sụp xuống
Mở rộng quốc lộ 22 là dự án nâng cấp tuyến đường huyết mạch nối TP.HCM với Tây Ninh bằng cách mở rộng mặt cắt, xây thêm cầu vượt và tổ chức lại hệ thống nút giao, kéo theo việc thu hồi đất và tháo dỡ hàng trăm căn nhà mặt tiền để tạo quỹ đất cho 10 làn xe lưu thông thông suốt, giảm ùn tắc và hình thành mạng lưới giao thông cửa ngõ Tây Bắc đồng bộ. Những ngày đầu tháng 8, dọc đường Lê Quang Đạo, hình ảnh những căn nhà ven quốc lộ 22 đổ sập từng mảng cho thấy dự án không còn là bản vẽ quy hoạch mà đã bước vào giai đoạn va chạm trực tiếp với đời sống người dân. Từ đây, câu hỏi đặt ra không phải dự án có cần làm hay không, mà là chúng ta chấp nhận đánh đổi những gì và bảo vệ ai trong quá trình mở rộng quốc lộ 22.
Từ 8,7 km lên 60 m mặt cắt: Quy mô lớn, tác động sâu
Theo quy hoạch, đoạn quốc lộ 22 từ nút giao An Sương đến đường Vành đai 3 dài 8,7 km sẽ được mở rộng lên mặt cắt 60 m với quy mô 10 làn xe. Không chỉ là mở rộng quốc lộ 22, dự án còn bao gồm xây dựng 7 cầu vượt tại loạt nút giao đông đúc như Nguyễn Ảnh Thủ, Nguyễn Thị Sóc – Nhà Vuông, Lê Thị Hà, Trần Văn Mười – Bà Triệu, Lý Thường Kiệt – Nguyễn Văn Bứa, Nguyễn Thị Nuôi và Dương Công Khi – Lê Lợi nhằm tăng năng lực thông hành ở cửa ngõ Tây Bắc. Theo Ban Quản lý dự án, khoảng 16,6 ha đất sẽ bị thu hồi, ảnh hưởng đến 1.362 hộ dân, trong đó 392 trường hợp phải giải tỏa toàn bộ. Thành phố dự kiến chi khoảng 6.227 tỷ đồng cho bồi thường, hỗ trợ, tái định cư – con số cho thấy nhà nước nhận thức rõ mức độ xáo trộn đời sống mà dự án gây ra. Về mặt logic giao thông, đây là bước đi cần thiết cho đường TP.HCM Tây Ninh, nhưng về mặt xã hội, gánh nặng lại đặt lên vai những hộ dân bị tháo dỡ nhà TP.HCM ven tuyến.
Những căn nhà bị đập trên đường Lê Quang Đạo: Cái giá của 10 làn xe
Ghi nhận trên thực địa cho thấy hàng trăm căn nhà mặt tiền dọc đường Lê Quang Đạo đang được người dân và lực lượng thi công tháo dỡ khẩn trương để bàn giao mặt bằng cho dự án. Nhóm công nhân đập tường, phá kết cấu bê tông, thu gom sắt thép còn sót lại, xe cẩu và máy móc hoạt động liên tục dọc tuyến – cảnh tượng mà bất kỳ ai sống lâu năm ở khu vực này đều khó tránh khỏi cảm giác mất mát. Dù vậy, không ít người dân chọn cách nhìn về phía trước. Bà Hạnh ở xã Bà Điểm cho biết gia đình đã bàn giao gần 140 m² đất và nhận khoảng 2 tỷ đồng tiền bồi thường, đồng thời chia sẻ: “Tôi mong dự án sớm hoàn thành để người dân đi lại thuận tiện hơn, việc buôn bán cũng phát triển”. Trong khi đó, ông Tâm ở xã Xuân Thới Sơn đang xây nhà mới sau khi giao phần đất bị thu hồi, bởi ông cho rằng quốc lộ 22 nhiều năm qua thường xuyên ùn tắc, nhất là giờ cao điểm, nên việc mở rộng là điều mà đa số người dân mong đợi.
Tiến độ gấp rút và đường TP.HCM Tây Ninh trong mạng lưới mới
Quốc lộ 22 hiện là tuyến giao thông huyết mạch kết nối TP.HCM với cửa khẩu quốc tế Mộc Bài của Tây Ninh, đóng vai trò trục chính cho giao thương vùng biên. Chính vì vậy, dự án mở rộng không thể kéo dài vô hạn. Ngày 5/8, Ban Quản lý đầu tư xây dựng xã Bà Điểm tiếp tục thông báo, đề nghị các hộ dân khẩn trương di dời tài sản, bàn giao mặt bằng phục vụ thi công. UBND xã Bà Điểm cho biết dự án ảnh hưởng 264 trường hợp, trong đó 220 trường hợp đã đồng ý bàn giao, còn 44 trường hợp chưa thực hiện; địa phương yêu cầu hoàn trả mặt bằng trước ngày 10/8/2026 để bảo đảm tiến độ. Sau khi hoàn thành, việc mở rộng quốc lộ 22 cùng với Vành đai 3, Vành đai 4 và cao tốc TP.HCM – Mộc Bài được kỳ vọng sẽ tạo nên mạng lưới giao thông đồng bộ ở cửa ngõ Tây Bắc, tăng kết nối vùng Đông Nam Bộ với khu vực biên giới Tây Ninh và mở ra không gian phát triển mới. Nếu tiến độ được giữ đúng, hôm nay những căn nhà bị đập có thể là nền móng cho một trục phát triển dài hạn.
Kết luận: Mở rộng quốc lộ 22 chỉ có ý nghĩa nếu người dân được đi cùng
Nhìn từ trên cao, dự án mở rộng quốc lộ 22 là mảnh ghép quan trọng trong bức tranh đường TP.HCM Tây Ninh hiện đại, gắn với Vành đai 3, Vành đai 4 và cao tốc TP.HCM – Mộc Bài. Nhưng ở mặt đất, đó là câu chuyện rất cụ thể: những bức tường đổ xuống, những tiệm tạp hóa đóng cửa, những gia đình như bà Hạnh, ông Tâm phải tính lại cuộc sống. Về nguyên tắc, mở rộng quốc lộ 22 là cần thiết để giảm ùn tắc, tăng năng lực thông hành và tạo cơ hội kinh tế ở cửa ngõ Tây Bắc. Tuy nhiên, thành công thực sự không chỉ đo bằng số làn xe hay tiến độ thi công, mà bằng cảm nhận của 1.362 hộ dân bị ảnh hưởng. Nếu chính sách bồi thường, tái định cư được triển khai công bằng, minh bạch và hỗ trợ người dân khôi phục sinh kế, dự án 10 làn xe sẽ không còn là câu chuyện đánh đổi khắc nghiệt, mà trở thành minh chứng rằng phát triển hạ tầng có thể đi cùng với bảo vệ đời sống cộng đồng.
