Khi hội phụ nữ địa phương trở thành “lá chắn” cho học sinh nghèo
Các chương trình hỗ trợ học sinh nghèo do hội phụ nữ địa phương tổ chức là những sáng kiến cộng đồng huy động phụ nữ, nhà hảo tâm và chính quyền cơ sở để tặng sách giáo khoa, học bổng, xe đạp và nhu yếu phẩm, nhằm bảo đảm trẻ em có hoàn cảnh khó khăn không bị cản trở cơ hội học tập bởi thiếu thốn vật chất ngay trước thềm năm học mới.
Điểm đáng nói là những hoạt động này không phải là phong trào hình thức, mà đang trực tiếp can thiệp vào “nút thắt” lớn nhất của nhiều gia đình nghèo: chi phí đầu năm học. Tại một phường ở TPHCM, hội phụ nữ đã triển khai mô hình “Sách lành tặng trẻ”, vận động cán bộ, hội viên ở 26 khu phố góp tiền mua sách giáo khoa để tặng các em học sinh và đã trao được 123 bộ sách tính đến ngày 26-8. Đó không chỉ là vài phần quà tượng trưng, mà là lời khẳng định rằng quyền tiếp cận tri thức không nên bị quyết định bởi ví tiền của cha mẹ.
Thông điệp cốt lõi ở đây rất rõ: khi hệ thống phúc lợi công còn nhiều khoảng trống, hội phụ nữ địa phương đang âm thầm trở thành một tầng an sinh mới, linh hoạt, gần dân và đủ nhanh để kịp thời đỡ lấy những đứa trẻ có nguy cơ bỏ học ngay trước cổng trường.
Từ sách giáo khoa đến học bổng: Những mô hình đang tạo ra khác biệt
Nhìn vào các mô hình cụ thể mới thấy hỗ trợ học sinh nghèo không chỉ là phát quà cho có. Ở phường Tân Thới Hiệp, mô hình “Sách lành tặng trẻ” tập trung hẳn vào chương trình tặng sách giáo khoa – món chi phí khiến nhiều phụ huynh lao đao đầu năm học. Cùng với sách, hội còn mua thêm ba lô, vở, sữa để học sinh có đủ hành trang tối thiểu đến lớp.
Không dừng lại ở sách vở, quỹ học bổng năm học mới mang tên Nguyễn Thị Minh Khai được vận động với số tiền 133,6 triệu đồng, giúp trao 72 suất học bổng, 72 ba lô và 20 bộ quần áo cho học sinh, sinh viên vượt khó học giỏi trên địa bàn. Một câu nói đáng ghi nhớ là: “Vừa qua, Hội LHPN phường và các khu phố đã vận động được 133,6 triệu đồng cho quỹ học bổng Nguyễn Thị Minh Khai, năm học 2026-2027”. Đây là minh chứng rằng khi hội phụ nữ địa phương làm đúng trọng tâm, mỗi đồng quyên góp đều trở thành một bước tiến cụ thể cho hành trình học tập của trẻ.
Tác động thực tế hiện rõ trong những câu chuyện đời thường. Một bà mẹ đơn thân nuôi bốn con thẳng thắn thừa nhận, “bớt được khoản chi nào là mừng khoản đó” khi con trai được tặng trọn bộ sách giáo khoa. Một phụ nữ mất chồng, sống bằng việc phụ quán, đã xem suất học bổng đầu năm như động lực mới để hai mẹ con tiếp tục vươn lên. Đây chính là nơi các khái niệm lớn như bình đẳng cơ hội được hiện thân bằng từng bộ sách, từng chiếc ba lô.
Lâm Đồng: Khi “Mẹ đỡ đầu” và “Tiếp bước đến trường” nối dài con đường đến lớp
Tại Lâm Đồng, các hội phụ nữ không chỉ sao chép mô hình ở nơi khác mà thiết kế những chương trình bám sát nhu cầu từng vùng. Trước thềm năm học mới, các cấp hội đã triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn, tiếp thêm động lực để các em vững tin đến trường. Từ chương trình “Mẹ đỡ đầu” đến những đợt trao đồng phục, xe đạp, đồ dùng học tập, mỗi cách làm đều nhắm đến mục tiêu chung: không để một đứa trẻ nào phải xấu hổ, tự ti hay bỏ học vì thiếu áo trắng, tập vở.
Một ví dụ tiêu biểu là chương trình “Mẹ đỡ đầu” ở Phường 2 Bảo Lộc. Một em học sinh lớp 8 mồ côi cha được hội nhận đỡ đầu từ năm 2025, mỗi quý nhận hỗ trợ 1 triệu đồng, kèm theo sách vở và dụng cụ học tập. Dịp năm học mới, hội còn trao 9 suất quà trị giá 1 triệu đồng cho trẻ mồ côi, trẻ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn là con đỡ đầu. Không chỉ tiền, đó là sự thăm hỏi thường xuyên, lời động viên kịp lúc – những thứ mà bất kỳ chính sách hành chính nào cũng khó bù đắp.
Ở xã biên giới Đắk Wil, lựa chọn ưu tiên lại là đồng phục và cơ sở vật chất. Hội phụ nữ xã phối hợp tặng 303 bộ đồng phục quần xanh áo trắng cho học sinh khó khăn và trao thêm tivi, 380 suất quà cho học sinh một trường tiểu học. Trong khi đó, các chương trình “Tiếp bước đến trường” ở nhiều xã, phường khác trao xe đạp, quần áo, sách vở, học bổng cho học sinh khó khăn. Theo số liệu, tính đến ngày 24/8, các cấp hội trong tỉnh đã trao 5.932 suất quà với tổng trị giá hơn 1,47 tỷ đồng cho học sinh trước thềm năm học mới. Nếu ai đó nghĩ những phần quà này chỉ mang tính “đối phó”, hãy nhìn vào số lượng và cách chúng được gắn chặt với nhu cầu cụ thể của từng địa phương.
Khi cộng đồng cùng góp sức: Từ tương thân tương ái đến chiến lược không bỏ lại ai phía sau
Điểm chung của các chương trình hỗ trợ học sinh nghèo ở TPHCM và Lâm Đồng là tính cộng đồng rất rõ nét. Nguồn lực không chỉ đến từ ngân sách hay một vài nhà hảo tâm lớn, mà được huy động từ cán bộ, hội viên phụ nữ, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân trong và ngoài địa bàn. Chính sự “gộp nhỏ thành lớn” này cho thấy khi hội phụ nữ địa phương thật sự bám dân, họ có thể trở thành cầu nối đáng tin cậy giữa nhu cầu của trẻ em khó khăn và tấm lòng của xã hội.
Từ các chương trình “Mẹ đỡ đầu”, “Con nuôi công an phường”, đến những chuỗi trao học bổng, xe đạp, sách vở, hội phụ nữ đang chứng minh rằng hỗ trợ học sinh nghèo không thể chỉ là hành động một lần. Một số mô hình được duy trì nhiều năm liền, cho thấy cách chăm lo được thiết kế theo hướng đồng hành lâu dài, chứ không dừng lại ở vài món quà đầu năm học. Chính điều này tạo nên sự khác biệt: trẻ em không chỉ được đưa đến trường, mà còn được giữ ở lại trường với một mạng lưới hậu thuẫn ổn định.
Khẩu hiệu “Không để ai bị bỏ lại phía sau” chỉ có ý nghĩa khi nó gắn với hành động cụ thể. Các chương trình hỗ trợ hiện nay thể hiện rõ vai trò của hội phụ nữ trong công tác an sinh xã hội và bảo vệ trẻ em. Với nhiều học sinh, hành trang đến trường vẫn còn thiếu thốn, nhưng sự quan tâm của cộng đồng đang bù đắp phần nào khoảng trống đó. Nếu muốn thu hẹp bất bình đẳng giáo dục một cách bền vững, chiến lược hợp lý không phải là chờ đợi những chính sách vĩ mô, mà là củng cố chính những mạng lưới cơ sở kiểu này – nơi mỗi bộ sách, mỗi chiếc xe đạp là một cam kết rõ ràng rằng nghèo không đồng nghĩa với bị tước quyền học.
Kết luận: Học bổng, sách giáo khoa và xe đạp – hay là quyền được mơ ước
Nhìn bề ngoài, những chương trình tặng sách giáo khoa, trao học bổng năm học mới, phát xe đạp, áo trắng chỉ là những hoạt động thiện nguyện quen thuộc. Nhưng nếu đặt vào bối cảnh nhiều gia đình vẫn chật vật sau đại dịch, nhiều trẻ mồ côi và hộ nghèo chưa kịp gượng dậy, có thể thấy hội phụ nữ địa phương đang gánh một phần trách nhiệm mà lẽ ra toàn xã hội phải cùng chia sẻ.
Từ Tân Thới Hiệp, Thới An ở TPHCM đến Bảo Lộc, Đắk Wil, Hoài Đức, Nam Ban tại Lâm Đồng, câu chuyện lặp lại với một chủ thể chung: hội phụ nữ địa phương. Họ không chỉ hỗ trợ kịp thời, mà còn góp phần định nghĩa lại thế nào là một năm học “đầy đủ” đối với trẻ em nghèo: đó là năm học mà không em nào phải bỏ lỡ ngày khai giảng vì thiếu sách, không em nào phải chọn đi làm thay vì đến lớp vì thiếu tiền đóng học hay mua đồng phục.
Nếu coi giáo dục là chiếc thang xã hội công bằng nhất, thì những người phụ nữ ở các hội cơ sở chính là những người đang giữ thang cho trẻ em bước lên. Câu hỏi còn lại là: chúng ta, với tư cách cộng đồng, có sẵn sàng tiếp sức cho họ hay tiếp tục để vài ngàn suất quà, vài chục học bổng gồng gánh cả một giấc mơ bình đẳng giáo dục?
