APEC 2027 Phú Quốc: cơ hội vàng để tái thiết đảo ngọc
APEC 2027 Phú Quốc là quá trình đảo ngọc lần đầu đăng cai Tuần lễ Cấp cao APEC, qua đó biến cả hòn đảo thành một đại công trường hạ tầng giao thông, hội nghị và đô thị nhằm tạo bước chuyển mình dài hạn cho phát triển kinh tế – xã hội địa phương. Đây không chỉ là một sự kiện ngoại giao, mà là phép thử xem Việt Nam có đủ năng lực tổ chức một diễn đàn kinh tế hàng đầu trong một không gian đảo còn nhiều hạn chế về hạ tầng. Phú Quốc chỉ còn hơn một năm để hoàn thiện loạt công trình APEC 2027 Phú Quốc, từ sân bay Phú Quốc, tàu điện LRT Phú Quốc, trung tâm hội nghị đến đại lộ 10 làn xe, với tiến độ mà chính nhà thầu thừa nhận là “chưa từng có”.
Sân bay, LRT, đại lộ 10 làn: bức tranh hạ tầng giao thông Phú Quốc mới
Nếu phải chọn một từ cho hạ tầng giao thông Phú Quốc hiện nay, đó là “tái sinh”. Nâng cấp, mở rộng sân bay Phú Quốc hướng tới công suất thiết kế 20 triệu hành khách mỗi năm, đạt chuẩn sân bay cấp 4E, với nhà ga T2 hơn 387.000 m², phần kết cấu bê tông đã hoàn thiện khoảng 95%. Song song, tuyến đường tỉnh ĐT.975 dài 19,26 km, quy mô 10 làn xe, rộng 62 m, cùng Đại lộ APEC dài 3 km, rộng 68 m, đang định hình trục xương sống mới cho giao thông trục Bắc – Nam của đảo. Tàu điện LRT Phú Quốc giai đoạn 1 dài 17,59 km với 6 nhà ga, một ga ngầm, tốc độ thiết kế 70–100 km/h, dự kiến khai thác thương mại vào 11/2027, là bước nhảy vọt khi một đô thị đảo nhỏ sở hữu đường sắt đô thị nhẹ.
Trung tâm hội nghị APEC và “cặp đôi” Rồng – Tiên: biểu tượng mới của kiến trúc Việt
Điểm nhấn của các công trình APEC không chỉ nằm ở quy mô mà ở tham vọng tạo biểu tượng. Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC quy mô khoảng 153.000 m² cùng Nhà biểu diễn đa năng tạo thành một quần thể hơn 16 ha, được kỳ vọng trở thành “gương mặt” mới của Phú Quốc trên bản đồ hội nghị quốc tế. Hai công trình này được thiết kế với ngôn ngữ kiến trúc đương đại nhưng kể lại truyền thuyết Con Rồng cháu Tiên: Trung tâm hội nghị mang hình tượng Mẹ Tiên Âu Cơ, còn Nhà biểu diễn đa năng gợi hình Cha Rồng Lạc Long Quân, nằm hai bên Công viên APEC – không gian kết nối và đối thoại. Đây là nỗ lực hiếm hoi khi một công trình APEC vừa đáp ứng tiêu chuẩn tổ chức sự kiện quốc tế, vừa chuyển tải bản sắc văn hóa Việt một cách có chủ đích, thay vì chỉ dừng ở vài chi tiết trang trí bề mặt.
Hàng nghìn công nhân giữa mùa mưa và bài toán dòng tiền
Đằng sau những phối cảnh hào nhoáng là mồ hôi của hàng nghìn công nhân. Trên đại công trường APEC, các nhà thầu tổ chức 3 ca 4 kíp xuyên ngày đêm, thi công từ 7h sáng đến qua đêm để bám từng mốc tiến độ. Có thời điểm, riêng sân bay Phú Quốc huy động hơn 7.600 kỹ sư, công nhân, với sản lượng bê tông mỗi ngày lên tới 3.000 m³, dù mùa mưa kéo dài, vật liệu khan hiếm và việc vận chuyển ra đảo đầy rủi ro. Nhưng tốc độ không chỉ phụ thuộc vào con người và máy móc. Dòng tiền phải “chạy” nhanh hơn cả vật tư: nhà thầu phải ứng vốn trước để trả nhân công, mua vật tư, thanh toán thầu phụ, chỉ khi nghiệm thu xong tiền mới quay trở lại – một thách thức lớn khi cùng lúc triển khai hàng chục công trình APEC.
Lợi ích lâu dài cho người dân và những rủi ro nếu chỉ chạy theo APEC
Câu hỏi quan trọng là: hạ tầng APEC 2027 Phú Quốc sẽ phục vụ ai sau tuần lễ cấp cao? Theo các tài liệu quy hoạch, những công trình này được định hướng mang lại diện mạo đô thị mới, tạo giá trị lâu dài cho người dân, du khách và đóng góp cho phát triển kinh tế – xã hội địa phương, kể cả sau APEC. Nhà máy suất ăn hàng không cạnh sân bay, một mắt xích hậu cần quan trọng, cũng được thiết kế để tiếp tục phục vụ các hãng bay, phòng chờ, hệ thống ẩm thực và thị trường hội nghị, hội thảo sau sự kiện. Tuy vậy, khi 6 đại dự án chiếm tới 88,4% tổng vốn khoảng 137.138 tỷ đồng của 21 dự án phục vụ APEC, rủi ro lệ thuộc vào một “siêu chu kỳ” đầu tư là có thật. Nếu không quản lý tốt, Phú Quốc có thể đối mặt gánh nặng vận hành và nợ, thay vì một nền tảng phát triển bền vững.
