Hạ tầng APEC tại Phú Quốc: Bệ phóng hay cuộc đua nước rút?
Hạ tầng APEC 2027 tại Phú Quốc là tập hợp 21 dự án đầu tư công và đối tác công tư được triển khai nhằm vừa phục vụ Hội nghị cấp cao APEC, vừa xây dựng nền tảng phát triển kinh tế – xã hội, du lịch và bảo vệ chủ quyền biển đảo cho khu vực đảo Ngọc trong dài hạn. Đây không đơn thuần là “bộ áo mới” đón sự kiện ngoại giao, mà là phép thử cho năng lực quản trị đầu tư công, khả năng Phú Quốc giải ngân hiệu quả và lựa chọn ưu tiên chiến lược cho phát triển kinh tế Phú Quốc sau APEC.
Theo Quyết định 948/QĐ-TTg, 21 dự án phục vụ APEC 2027 tại đặc khu Phú Quốc được giao nhiệm vụ chuẩn bị cơ sở hạ tầng và triển khai nhanh các công trình trọng điểm. Trong số này có 10 dự án sử dụng vốn đầu tư công, gồm 9 dự án hỗ trợ từ ngân sách trung ương và 1 dự án dùng ngân sách địa phương, bên cạnh 11 dự án triển khai theo hình thức PPP và đầu tư kinh doanh. Cấu trúc vốn này cho thấy Nhà nước chấp nhận đóng vai trò dẫn dắt, nhưng kỳ vọng khu vực tư nhân chia sẻ rủi ro, đồng thời tận dụng hạ tầng APEC 2027 như một “phòng thử nghiệm” cho mô hình dự án công Phú Quốc kết hợp PPP quy mô lớn.
Gần 5.000 tỷ đã giải ngân: Nhanh hay chậm so với đường găng 2027?
Trọng tâm hiện nay là tiến độ giải ngân. Đối với 9 dự án đầu tư công được hỗ trợ từ ngân sách trung ương, nhu cầu vốn khoảng 11.050 tỷ đồng; ngân sách trung ương đã bố trí 11.045,996 tỷ đồng, tương đương 99,9% nhu cầu. Lũy kế đến cuối tháng 7/2026, các dự án đã giải ngân 4.956,98 tỷ đồng, đạt 44,88% kế hoạch vốn được bố trí. Trích dẫn trực tiếp: “Đến cuối tháng 7/2026, 9 dự án đầu tư công phục vụ APEC 2027 tại Phú Quốc đã giải ngân 4.956,98 tỷ đồng, đạt 44,88% kế hoạch vốn.”
Nhìn con số, có thể nói Phú Quốc giải ngân không hề chậm, nhất là khi 4 dự án tái định cư tại An Thới, Hồ Cửa Cạn, Hồ Suối Lớn và Hàm Ninh đã giải ngân 2.320,53 tỷ đồng, tương đương 69,18% trên tổng 3.354,44 tỷ đồng vốn ngân sách địa phương bố trí đến hết kế hoạch năm 2026. Tuy vậy, với đường găng APEC 2027, 44,88% giải ngân mới là “giữa hiệp”, không phải vạch đích. Nếu không tăng tốc trong giai đoạn 2026–2027, các hạ tầng thiết yếu cho hội nghị và vận hành kinh tế – xã hội dài hạn sẽ đối mặt nguy cơ nghiệm thu vội vàng hoặc chậm đưa vào khai thác, làm suy giảm hiệu quả kinh tế của cả gói đầu tư.
Những nút thắt triển khai: Không chỉ là tiền, mà là năng lực thực thi
Điểm đáng lo không nằm ở tổng vốn, mà ở sự chênh lệch tiến độ giữa các dự án. Bộ Tài chính ghi nhận tiến độ giữa các công trình chưa đồng đều; một số dự án chưa triển khai xây lắp hoặc khối lượng thực hiện còn thấp, đặc biệt là các hạng mục xử lý rác, chất thải rắn, nước thải, ngầm hóa hạ tầng kỹ thuật và các khu tái định cư. Đây lại là những cấu phần quyết định chất lượng sống đô thị và khả năng hấp thụ du lịch của Phú Quốc sau APEC, nên chậm trễ ở đây đồng nghĩa tạo ra “nút cổ chai” cho toàn hệ sinh thái hạ tầng APEC 2027.
Các dự án PPP và đầu tư kinh doanh đã hoàn thành lựa chọn nhà đầu tư, thủ tục theo Luật PPP và Luật Đầu tư, và đang triển khai theo tiến độ. Tuy nhiên, nút thắt lớn hơn nằm ở khung pháp lý và cơ chế đặc thù. Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội cảnh báo rằng nếu các vướng mắc pháp lý không được tháo gỡ kịp thời tại kỳ họp không thường lệ, nguy cơ công trình không hoàn thành đúng tiến độ là rất lớn. Câu chuyện không chỉ là thủ tục chậm, mà là năng lực phối hợp giữa các cấp khi chuyển từ cơ chế “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, trong khi vẫn phải bảo đảm không hợp pháp hóa sai phạm, không miễn trừ trách nhiệm và tăng cường phòng chống tham nhũng, lãng phí.
Từ sự kiện APEC đến chiến lược phát triển kinh tế Phú Quốc
Điểm tích cực là hạ tầng APEC 2027 được các đại biểu Quốc hội nhìn nhận không chỉ để “trang điểm” cho một hội nghị, mà là nền tảng chiến lược dài hạn. Nhiều đại biểu nhấn mạnh hệ thống hạ tầng tại Phú Quốc vừa phục vụ APEC, vừa mang ý nghĩa lâu dài cho phát triển kinh tế – xã hội, du lịch, bảo vệ chủ quyền biển đảo và củng cố quốc phòng – an ninh vùng biển Tây Nam. Nói cách khác, hạ tầng APEC 2027 chính là “trục xương sống” cho phát triển kinh tế Phú Quốc, giúp đảo Ngọc củng cố vị thế cạnh tranh trong khu vực về cả du lịch cao cấp lẫn kinh tế biển.
Để biến tiềm năng thành lợi thế thực, việc gắn các dự án công Phú Quốc với quy hoạch không gian kinh tế – du lịch – quốc phòng là bắt buộc. Tỉnh An Giang đang tập trung kiểm soát đường găng tiến độ, yêu cầu chủ đầu tư, nhà đầu tư và nhà thầu huy động đầy đủ vốn, nhân lực, thiết bị, vật liệu và mặt bằng; tổ chức bù tiến độ, đồng thời bảo đảm đủ thời gian vận hành thử nghiệm, kiểm tra công suất, độ ổn định, an toàn và tính đồng bộ trước khi nghiệm thu, đưa vào khai thác. Nếu các cơ chế, chính sách đặc thù được Quốc hội thông qua và địa phương đẩy nhanh giải ngân số vốn đã được phân bổ cho năm 2026 cùng vốn kéo dài từ 2025, Phú Quốc có cơ hội biến APEC từ sự kiện mang tính thời điểm thành cú hích dài hạn cho cấu trúc hạ tầng và tăng trưởng.
