Nhà ở xã hội Bắc Ninh: bước ngoặt từ “chỗ ở” sang “hạ tầng phát triển”
Nhà ở xã hội Bắc Ninh là hệ thống các dự án nhà ở có giá phù hợp khả năng chi trả của người lao động, gắn với hạ tầng đô thị, dịch vụ công và không gian sống đồng bộ, nhằm vừa giải quyết nhu cầu an cư vừa phục vụ mục tiêu phát triển công nghiệp và nâng cấp đơn vị hành chính của địa phương. Bắc Ninh đặt mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành khoảng 135.002 căn nhà ở xã hội, trong đó hiện đã có 102 dự án với khoảng 117.000 căn đang quy hoạch và triển khai, phản ánh cách tỉnh này coi nhà ở xã hội là trụ cột của chiến lược đô thị hóa và công nghiệp hóa.
Hai dự án tiêu biểu vừa khởi công và chuẩn bị khởi công – dự án Soul Center Vân Trung và khu đô thị Vingroup khu Tây Bắc TP Bắc Ninh – cho thấy một cách tiếp cận mới: coi nhà ở, kể cả căn liền kề biệt thự lẫn căn hộ xã hội, như công cụ để nâng tầm cấu trúc đô thị, chứ không chỉ là sản phẩm bất động sản. Điểm đáng nói là các dự án này được triển khai ngay trước thời điểm Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, cho thấy bước đi có tính tính toán rõ ràng về thời điểm và quy mô phát triển.
Dự án Soul Center Vân Trung: nhà ở xã hội thế hệ mới cho “thủ phủ công nghiệp”
Dự án Soul Center Vân Trung là minh chứng rõ ràng rằng nhà ở xã hội Bắc Ninh đang bước sang thế hệ mới: không còn là các khối nhà khô cứng, mà là tổ hợp sống đầy đủ tiện ích cho người lao động. Dự án được phát triển trên diện tích khoảng 4,52 ha tại phường Nếnh, gồm 4 tòa nhà cao 18 tầng, 1 tầng hầm, cung cấp 3.228 căn hộ với diện tích từ 32,4 đến 69,4 m². Theo đánh giá tác động môi trường, tổng mức đầu tư khoảng 800 tỷ đồng, dự kiến đáp ứng nhu cầu chỗ ở cho hơn 2.000 cư dân, chủ yếu là công nhân, kỹ sư và chuyên gia tại các khu công nghiệp lân cận.
Vị trí của dự án nằm chỉ cách khu công nghiệp Quang Châu khoảng 50 m, KCN Đình Trám và Vân Trung khoảng 1 km, KCN Việt Hàn khoảng 3 km, giúp rút ngắn đáng kể khoảng cách giữa nơi ở và nơi làm việc. Theo lãnh đạo tỉnh, “phát triển nhà ở xã hội là một trong những nhiệm vụ quan trọng để đảm bảo an sinh xã hội và tạo nền tảng cho tăng trưởng công nghiệp bền vững”. Điểm đáng chú ý là Soul Center Vân Trung không chỉ có hơn 40 tiện ích như công viên trung tâm, không gian vận động, khu sinh hoạt cộng đồng, mà còn nằm trong quần thể đô thị – nhà ở xã hội Vân Trung rộng 74,65 ha, giúp kết nối hạ tầng và dịch vụ đồng bộ.
Khu đô thị Vingroup Tây Bắc Bắc Ninh: hơn 4.200 căn liền kề, biệt thự cho 33.000 cư dân
Nếu Soul Center Vân Trung giải quyết nhu cầu ở cho lực lượng lao động thu nhập trung bình, thì khu đô thị Vingroup Bắc Ninh phía Tây Bắc TP lại nhắm đến phân khúc thu nhập cao hơn, nhưng vẫn phục vụ cùng một mục tiêu: định hình lại cấu trúc đô thị. Dự án có quy mô gần 269 ha, tổng mức đầu tư khoảng 41.270 tỷ đồng, dân số dự kiến khoảng 33.000 người. Hai con số này cho thấy đây không đơn thuần là một khu ở mới, mà là một “thành phố trong thành phố”, góp phần quan trọng vào việc phân bổ lại dân cư và dịch chuyển trung tâm phát triển về phía Tây Bắc.
Khu đô thị được chia thành ba khu A1, A2, A3, với khoảng 4.222 căn liền kề biệt thự thấp tầng. Cụ thể, khu A1 có 1.556 căn nhà liền kề cao tối đa 5 tầng cùng 4 lô chung cư hỗn hợp cao tối đa 31 tầng; khu A2 có 2.217 căn liền kề, 352 căn biệt thự và 4 lô chung cư hỗn hợp; khu A3 có 97 căn liền kề và 2 lô đất hỗn hợp dành cho công trình dịch vụ cao tối đa 30 tầng. Không chỉ là chỗ ở, dự án còn quy hoạch hệ thống thương mại, dịch vụ, y tế, giáo dục, thể thao và các công trình công cộng, biến khu đô thị Vingroup Bắc Ninh thành hạt nhân mới của mạng lưới dịch vụ đô thị phía Tây Bắc.
Vì sao hai dự án này quan trọng cho mục tiêu thành phố trực thuộc Trung ương?
Điểm chung quan trọng của Soul Center Vân Trung và khu đô thị Vingroup Bắc Ninh không chỉ nằm ở quy mô, mà ở việc chúng xuất hiện đúng thời điểm. Lễ khởi công Soul Center diễn ra khi Bắc Ninh ghi nhận GRDP tăng 10,56% trong 6 tháng, dân số gần 4 triệu người, hơn 1 triệu lao động đang làm việc tại các khu công nghiệp. Từ ngày 20/9, Bắc Ninh chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, mở ra dư địa lớn cho công nghiệp, đô thị, hạ tầng và nhà ở. Nếu không mở rộng mạnh nhà ở xã hội và khu ở mới, áp lực lên hạ tầng cũ sẽ trở nên không kiểm soát.
Dự án Soul Center Vân Trung được khởi công sáng 12/9, với sự tham gia nhấn nút khởi động của lãnh đạo UBND tỉnh và các đơn vị liên quan. Trong khi đó, ngày 16/9, Bắc Ninh dự kiến khởi công 5 dự án, trong đó khu đô thị mới phía Tây Bắc TP Bắc Ninh – Khu 1 là dự án có vốn lớn nhất, do liên danh mà Vingroup là đại diện làm chủ đầu tư. Theo kế hoạch, Soul Center Vân Trung khởi công trong quý III và hoàn thành vào quý II/2028, còn khu đô thị Vingroup có thời gian xây dựng dự kiến 6 năm kể từ khi bàn giao đất. Nhịp độ này cho thấy tỉnh đang muốn sớm hình thành quỹ nhà ở và hạ tầng đồng bộ để không “đuối sức” khi lên tầm đô thị Trung ương.
Cơ hội và rủi ro: Bắc Ninh có đủ sức đi đến mục tiêu 119.000 căn nhà ở xã hội?
Giữa giai đoạn bùng nổ dự án, câu hỏi không nên là Bắc Ninh có thêm bao nhiêu tòa nhà, mà là: chất lượng sống của cư dân sẽ ra sao trong 5–10 năm tới. Tính đến cuối tháng 4, tỉnh mới hoàn thành khoảng 24.000 căn thuộc 31 dự án nhà ở xã hội, tương đương chưa tới 18% mục tiêu toàn giai đoạn 2026–2030. Trong khi đó, Bắc Ninh được giao mục tiêu hoàn thành hơn 119.000 căn nhà ở xã hội đến 2030, riêng năm 2026 gần 20.000 căn. Điều này nghĩa là Soul Center Vân Trung chỉ là một mảnh ghép trong bức tranh cần sự tham gia của hàng chục dự án khác.
Tỉnh hiện có 102 dự án nhà ở xã hội, quy mô khoảng 117.000 căn, với khoảng 94.000 căn thuộc 71 dự án đang triển khai. Nếu các dự án bị chậm tiến độ, mục tiêu sẽ trở thành “tham vọng giấy”. Trái lại, nếu tỉnh giữ đúng cam kết hỗ trợ nhà đầu tư như phát biểu tại lễ khởi công Soul Center, ưu tiên quy hoạch bài bản và nâng chất lượng không gian sống lên tiệm cận nhà ở thương mại, Bắc Ninh có cơ hội biến nhà ở xã hội thành lợi thế cạnh tranh trong thu hút lao động và vốn đầu tư. Kết luận rõ ràng: hai dự án Soul Center Vân Trung và khu đô thị Vingroup chỉ có ý nghĩa khi được xem như chuẩn mới về quy hoạch, chứ không phải hai sự kiện khởi công để “chào mừng” mốc hành chính.
