Hai bên bước vào bàn đàm phán với những mục tiêu khác nhau
Hòa đàm Nga Ukraine là tiến trình đối thoại nhằm tìm cách chấm dứt chiến tranh, trong đó các bên thương lượng về an ninh, nhân đạo, giảm leo thang và những điều kiện cho hòa bình lâu dài. Trước cuộc gặp ba bên do Mỹ trung gian hòa đàm, Moscow và Kiev đã nêu những ưu tiên riêng, nhưng chưa thống nhất chương trình nghị sự chung. Ngày 4/11, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết các bảo đảm an ninh cho cả Nga và Ukraine sẽ được đưa ra thảo luận, đồng thời nhấn mạnh chúng phải có tính tương hỗ. Kiev đưa ra một danh sách cụ thể hơn: Tổng thống Volodymyr Zelensky công bố bốn ưu tiên gồm chấm dứt các cuộc tấn công vào cơ sở năng lượng và hạ tầng thiết yếu, khơi thông vận chuyển ngũ cốc qua Biển Đen, tăng trao đổi tù binh theo hướng “tất cả đổi tất cả”, và chuẩn bị cuộc gặp cấp lãnh đạo ba bên có châu Âu tham gia. Ukraine cũng muốn bàn về bảo đảm an ninh và hỗ trợ tái thiết. Những khác biệt ấy cho thấy ưu tiên đàm phán của Kiev trước hết gắn với giảm thiệt hại và bảo vệ chủ quyền, còn Moscow nhấn mạnh một khuôn khổ an ninh có đi có lại.
Ngày đầu: nhân đạo, giảm leo thang và an ninh rộng hơn
Các cuộc đàm phán Abu Dhabi được lên lịch trong hai ngày 10–11/11. Ngày làm việc đầu tiên kết thúc sau khoảng 4,5 tiếng, với các bên đánh giá tích cực về không khí trao đổi nhưng chưa công bố thỏa thuận cụ thể. Theo Zelensky, nội dung đã bàn gồm các bước đi nhân đạo, bảo đảm an ninh cho Ukraine và biện pháp giảm leo thang xung đột. Ông nhấn mạnh giải phóng tù binh là ưu tiên hàng đầu và bảo đảm an ninh cần có cơ chế thực thi đủ sức ngăn chiến tranh tái diễn. Phía Nga đồng thời đưa cuộc thảo luận ra ngoài khuôn khổ Ukraine, hướng tới một cấu trúc an ninh toàn diện cho châu Âu. Đây là khác biệt đáng chú ý: Kiev tập trung vào các biện pháp thiết thực có thể giảm rủi ro trước mắt, còn Moscow muốn bàn cả trật tự an ninh hậu xung đột. Một số nguồn tin báo chí Ukraine cho biết có thể đã có tiến triển hướng tới trao đổi tù binh quy mô lớn, nhưng chưa có xác nhận chính thức về số lượng hay thời điểm.
Những bất đồng cốt lõi vẫn chưa được tháo gỡ
Tiến triển về nhân đạo có thể giúp duy trì đà đối thoại, nhưng chưa làm hẹp khoảng cách về các vấn đề quyết định thỏa thuận cuối cùng. Donbas, đặc biệt là tỉnh Donetsk, vẫn là nút thắt: Nga yêu cầu Ukraine rút khỏi toàn bộ khu vực, trong khi Kiev không chấp nhận từ bỏ những phần lãnh thổ mà lực lượng nước này còn kiểm soát. Bên cạnh đó, hai bên chưa tìm được tiếng nói chung về điều kiện chấm dứt chiến tranh và cấu trúc an ninh sau xung đột. Bất đồng còn nằm ở vai trò của châu Âu. Ukraine muốn châu Âu tham gia tiến trình theo một hình thức phù hợp, còn Nga phản đối sự hiện diện trực tiếp của các nước này trong khuôn khổ ba bên hiện tại. Việc đại diện châu Âu tiếp xúc riêng với đoàn Ukraine tại Abu Dhabi chưa giải quyết được câu hỏi ai sẽ có tiếng nói trong thỏa thuận. Vì vậy, đánh giá lạc quan về tinh thần trao đổi không nên bị nhầm với sự đồng thuận về nội dung.
Ngày thứ hai là phép thử cho triển vọng đối thoại
Cuộc gặp ngày 11/11 là cơ hội để các đoàn xác định liệu những nội dung nhân đạo có thể chuyển thành bước đi cụ thể hay không. Zelensky cho biết ông đã giao cho phái đoàn các nhiệm vụ cho phiên tiếp theo và sẽ tiếp tục trao đổi với đại diện Mỹ cùng châu Âu. Trước đó, đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff nêu chương trình nghị sự dự kiến gồm bảo đảm an ninh sau xung đột, giảm leo thang, vấn đề nhân đạo và những bước tiếp theo hướng tới hòa bình. Mỹ đánh giá ngày đầu tích cực nhưng thừa nhận còn nhiều việc phải làm, đồng thời nói không thể kỳ vọng có giải pháp ngay trong 24 giờ. Cách nhìn đó phù hợp với thực tế: đối thoại đã mở được không gian cho thảo luận, song những tuyên bố ưu tiên trước hội nghị chưa trở thành một thỏa hiệp chung. Kết quả khả thi trước mắt có lẽ nằm ở các bước nhân đạo và giảm căng thẳng; còn lãnh thổ, bảo đảm an ninh và vai trò của châu Âu sẽ tiếp tục thử thách thiện chí của các bên. Abu Dhabi vì thế là bước duy trì thương lượng, chưa phải dấu hiệu cho thấy hòa bình đã gần.
