Lịch trình và mục tiêu của cuộc gặp
Đàm phán Nga Ukraine tại Abu Dhabi là vòng trao đổi cấp chuyên viên dự kiến có sự tham gia của Nga, Ukraine và Mỹ, với Washington giữ vai trò trung gian trong hai ngày 10–11/11. Đây là bước nối lại đối thoại ba bên, nhưng chưa đồng nghĩa các bên đã thống nhất một thỏa thuận hòa bình. Đặc phái viên Steve Witkoff thông báo Mỹ sẽ làm trung gian cho cuộc gặp tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất nhằm thúc đẩy nỗ lực chấm dứt xung đột. Một nguồn tin khác mô tả đây là vòng đàm phán ba bên Nga-Mỹ-Ukraine do Washington tổ chức vào cùng thời điểm. Theo thông tin được công bố, chương trình dự kiến tập trung vào bảo đảm an ninh sau xung đột, giảm leo thang căng thẳng, các vấn đề nhân đạo và những bước tiếp theo hướng tới hòa bình. Tầm quan trọng của lịch trình nằm ở việc đưa ba bên trở lại cùng một bàn, chứ chưa phải ở một kết quả đã được định hình.
Mốc Abu Dhabi cũng phù hợp với tín hiệu trước đó từ Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, người cho biết cuộc gặp ba bên dự kiến diễn ra trong nửa đầu tháng 11. Trước thông báo của Witkoff, Tổng thống Nga Vladimir Putin cũng tuyên bố Moscow sẵn sàng nối lại đàm phán ba bên với Mỹ và Ukraine. Tuy nhiên, việc lịch trình được nêu cụ thể không tự động xác nhận thành phần phái đoàn, chương trình chi tiết hay mức độ nhượng bộ mà mỗi bên có thể chấp nhận. Vì thế, nên nhìn cuộc gặp như một cơ hội mở lại kênh trao đổi, không phải dấu hiệu chắc chắn rằng chiến sự sắp kết thúc.
Washington làm trung gian, nhưng còn phải tham vấn đồng minh
Việc Mỹ đứng ra điều phối có thể giúp giữ cuộc đối thoại ba bên hoạt động, song vai trò trung gian sẽ chỉ có sức nặng nếu các bên tin rằng những quan ngại an ninh của họ được chuyển tải và xem xét. Trước cuộc gặp ở Abu Dhabi, các nhà đàm phán Mỹ dự kiến gặp đại diện Pháp, Đức, Anh, Liên minh châu Âu và NATO tại Brussels. Nội dung tham vấn gồm cơ chế bảo đảm an ninh cho Ukraine, cấu trúc an ninh châu Âu sau xung đột và cơ hội kinh tế phục vụ tái thiết. Lịch trình này cho thấy Washington không thể tách bàn đàm phán khỏi các cuộc thảo luận rộng hơn về an ninh khu vực và vai trò của đồng minh. Đây là bước chuẩn bị quan trọng, nhưng nguồn tin hiện có không cho biết các bên đã thống nhất được khuôn khổ bảo đảm an ninh nào.
Các cuộc tiếp xúc trước đó tạo nền cho lịch trình mới: Witkoff gặp phái đoàn Ukraine tại Oslo ngày 20/10, rồi gặp Tổng thống Putin ở St. Petersburg ngày 21/10. Theo thông tin được công bố, cuộc gặp với ông Putin kéo dài gần ba giờ. Witkoff mô tả các cuộc trao đổi tại Oslo và St. Petersburg là mang tính xây dựng và cho biết chúng sẽ được nối tiếp bằng đàm phán ba bên cấp chuyên viên. Tuy vậy, đánh giá tích cực về không khí đối thoại không thay thế được bằng chứng về thỏa hiệp. Chưa có thông tin công khai cho thấy hai bên đã giải quyết bất đồng cốt lõi hay thống nhất điều khoản cụ thể.
Witkoff, mắt xích cá nhân trong kênh Washington-Moscow
Steve Witkoff nổi lên không chỉ vì chức danh đặc phái viên, mà còn vì khả năng duy trì liên lạc trực tiếp với Điện Kremlin trong lúc các kênh ngoại giao chính thức gặp trở ngại. Ông là bạn lâu năm của Tổng thống Donald Trump và được mô tả là kênh thương lượng trực tiếp gần như độc quyền với phía Nga. Chuyến đi nối tiếp Oslo và St. Petersburg cho thấy ông có thể chuyển thông điệp giữa Kiev, Moscow và Washington trong một khoảng thời gian ngắn. Đây là lợi thế về tốc độ và tính linh hoạt; đồng thời, nó đặt tiến trình vào thế phụ thuộc đáng kể vào một cá nhân và quan hệ chính trị ở cấp cao. Vai trò của Witkoff vì vậy là mắt xích quan trọng, nhưng chưa thể xem như bảo đảm rằng các bên sẽ đạt đồng thuận.
Cách làm này có thể mở lối khi những thủ tục ngoại giao quen thuộc khó tạo tiến triển, nhưng cần được đánh giá qua nội dung mà các bên chấp nhận, không chỉ qua số cuộc gặp hay lời khen về tính xây dựng. Một nguồn tin cho biết các trao đổi trước đã tạo tiền đề cho vòng ba bên; cùng lúc, thông tin công khai cũng cho thấy phía Ukraine chưa bình luận về thông báo lịch họp, còn Nga và Ukraine đều chưa đưa ra phản hồi chính thức trong các tường thuật khác. Sự im lặng ấy không chứng minh bên nào bác bỏ cuộc gặp, nhưng nhắc rằng thông báo từ phía Mỹ chưa phải xác nhận chung của tất cả các bên.
Điều đã biết và những giới hạn cần giữ rõ
Hiện có thể nêu rõ địa điểm, thời gian dự kiến, vai trò trung gian của Mỹ và các chủ đề được Witkoff công bố: bảo đảm an ninh hậu xung đột, giảm căng thẳng, vấn đề nhân đạo và những bước hướng tới hòa bình. Nhưng chưa có chương trình nghị sự chi tiết, danh sách đầy đủ các nhà đàm phán, dự thảo thỏa thuận hay kết quả nào được công bố. Cũng chưa có xác nhận từ cả Moscow lẫn Kiev về thông báo lịch họp. Những khoảng trống này quan trọng: không nên biến các chủ đề dự kiến thành kết quả đã đạt, hoặc xem việc Mỹ làm trung gian là bằng chứng cho thấy các bất đồng đã được thu hẹp.
Vì vậy, giá trị trước mắt của đàm phán Abu Dhabi là khả năng khôi phục tiếp xúc ba bên và thử thảo luận các vấn đề an ninh, nhân đạo trong một khuôn khổ cụ thể. Thước đo đáng tin cậy hơn sẽ là việc cuộc gặp có diễn ra đúng lịch hay không, các bên có công bố bước tiếp theo hay không, và những đề xuất nào được xác nhận công khai sau đó. Cho đến khi có những thông tin ấy, kết luận thận trọng nhất là Washington đã mở một cánh cửa đối thoại; cánh cửa đó có dẫn tới thỏa thuận hay không vẫn chưa thể biết.
