Cuộc gặp được xác nhận, kỳ vọng vẫn cần thận trọng
Đàm phán Nga Ukraine tại Abu Dhabi là cuộc trao đổi ba bên cấp chuyên viên, trong đó Mỹ làm trung gian để thúc đẩy chấm dứt xung đột và mở đường cho tiến trình hòa bình. Ngày 2-11, Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff thông báo Washington sẽ tổ chức cuộc gặp giữa Nga, Ukraine và Mỹ tại thủ đô Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất vào ngày 10 và 11-11. Các nguồn khác cũng cho biết cuộc đàm phán dự kiến diễn ra vào tuần tới. Mốc thời gian, địa điểm và vai trò trung gian của Washington là những nội dung đã được công bố. Tuy nhiên, thông báo về một vòng trao đổi mới chưa phải bằng chứng cho thấy các bên đã tiến gần tới thỏa thuận. Đáng chú ý, các nguồn hiện có chưa nêu chi tiết cụ thể về chương trình nghị sự hoặc kết quả đàm phán; vì vậy, kỳ vọng nên đặt vào việc nối lại đối thoại, thay vì mặc định sẽ có đột phá.
Mục tiêu rộng, từ hạ nhiệt đến an ninh hậu xung đột
Theo thông tin được công bố, Mỹ sẽ làm trung gian cho các cuộc đàm phán cấp chuyên viên trong hai ngày 10 và 11-11 tại Abu Dhabi, hướng tới chấm dứt xung đột. Các chủ đề được nêu gồm thỏa thuận an ninh hậu xung đột, giảm leo thang căng thẳng, nỗ lực nhân đạo và những bước tiếp theo hướng tới hòa bình. Đây là phạm vi mục tiêu đáng kể: vừa xử lý nhu cầu trước mắt, vừa chạm đến câu hỏi về an ninh sau khi giao tranh kết thúc. Nhưng danh sách chủ đề không đồng nghĩa các bên đã thống nhất cách giải quyết từng vấn đề. Cách nhìn thận trọng nhất là coi cuộc gặp như một nỗ lực duy trì kênh liên lạc và xác định hướng thảo luận. Kết quả thực chất sẽ phụ thuộc vào mức độ sẵn sàng nhượng bộ và những nội dung mà các phái đoàn có thể đưa ra bàn.
Vì sao nối lại đối thoại lúc này?
Vòng đàm phán mới diễn ra sau một loạt hoạt động ngoại giao của Mỹ tại Kiev và Moscow, trong khi giao tranh giữa Nga và Ukraine vẫn tiếp diễn. Tổng thống Nga Vladimir Putin đồng ý trở lại bàn đàm phán sau cuộc gặp với ông Witkoff tại St. Petersburg khoảng hai tuần trước đó. Những diễn biến này giải thích vì sao Washington thúc đẩy một cuộc gặp ba bên, nhưng cũng cho thấy trở ngại còn nguyên: ngoại giao đang được nối lại trong lúc chiến sự chưa dừng. Một vòng đàm phán ba bên trước đó tại Geneva vào tháng 2 kết thúc mà không đạt bước đột phá đáng kể. Tiền lệ ấy là lý do đủ để tránh dự đoán quá mức về Abu Dhabi. Việc các phái đoàn ngồi lại với nhau có ý nghĩa, song tiến trình hòa bình chỉ có thể được đánh giá bằng những thỏa thuận cụ thể hoặc thay đổi có thể kiểm chứng.
Các bước ngoại giao song song chưa bảo đảm kết quả
Trong tuần này, các nhà đàm phán Mỹ dự kiến gặp đại diện Pháp, Đức, Anh, Liên minh châu Âu và NATO tại Brussels. Nội dung trao đổi được công bố gồm bảo đảm an ninh cho Ukraine, cấu trúc an ninh châu Âu sau xung đột và cơ hội kinh tế hỗ trợ tái thiết Ukraine. Chuỗi tiếp xúc cho thấy Washington đang bàn các vấn đề an ninh rộng hơn bên cạnh cuộc gặp Mỹ Nga Ukraine tại Abu Dhabi. Tuy vậy, các cuộc trao đổi ở Brussels là một kênh ngoại giao riêng, không thể được xem như bằng chứng rằng các bên tại Abu Dhabi đã đạt đồng thuận. Điểm cần theo dõi là liệu đối thoại cấp chuyên viên có tạo được bước tiếp nối rõ ràng hay không. Cho đến khi có thông tin cụ thể về nội dung và kết quả, tuyên bố về mục tiêu hòa bình vẫn nên được hiểu là định hướng, không phải cam kết về một thỏa thuận sắp thành hình.
Kết luận: cơ hội đối thoại, chưa phải dấu mốc hòa bình
Cuộc đàm phán Abu Dhabi được ấn định trong hai ngày 10 và 11-11, với Mỹ làm trung gian và mục tiêu thúc đẩy chấm dứt xung đột. Đó là tín hiệu ngoại giao đáng chú ý trong bối cảnh giao tranh vẫn tiếp diễn, nhưng chưa đủ để kết luận tiến trình hòa bình đã chuyển sang giai đoạn quyết định. Thông tin hiện có xác nhận thời gian, địa điểm, thành phần và một số chủ đề dự kiến; chưa cung cấp chương trình nghị sự chi tiết hay kết quả thương lượng. Vì vậy, thước đo hợp lý không phải là kỳ vọng về một thỏa thuận ngay lập tức, mà là liệu cuộc gặp có duy trì được đối thoại và mở ra bước tiếp theo cụ thể. Abu Dhabi có thể tạo cơ hội cho tiến trình ấy, nhưng cơ hội chỉ trở thành tiến triển khi được thể hiện bằng kết quả rõ ràng.
