Mức giảm đáng chú ý, nhưng không áp dụng đồng loạt
Giảm lãi suất cho vay là việc ngân hàng hạ chi phí vay so với mức thông thường hoặc mức áp dụng trước đó, thường theo chương trình có giới hạn về đối tượng, mục đích sử dụng vốn và thời gian. Vì vậy, mức giảm được công bố không đồng nghĩa mọi doanh nghiệp đều tự động được vay với lãi suất thấp hơn. Sáng 19/10, Tổng giám đốc ACB Từ Tiến Phát cho biết ngân hàng sẽ giảm lãi suất doanh nghiệp từ 1,5-2 điểm phần trăm mỗi năm, đồng thời điều chỉnh giảm lãi suất huy động theo chủ trương của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước. Biểu lãi suất huy động mới dự kiến triển khai trong ngày 19/10, có hiệu lực từ 20/10. ACB cho biết chương trình giảm một điểm phần trăm trước đó đã giải ngân khoảng 5.000 tỷ đồng. Đây là tín hiệu hỗ trợ đáng kể, nhưng doanh nghiệp cần hỏi rõ mức giảm được tính trên lãi suất nào và áp dụng cho khoản vay nào.
Ngày 19/10, nhiều ngân hàng công bố chương trình giảm từ 1,5-2 điểm phần trăm mỗi năm, chủ yếu hướng tới khách hàng sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên. Động thái diễn ra trong bối cảnh cơ quan điều hành thúc đẩy hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu giữ an toàn tiền tệ và hệ thống. Theo tôi, điểm cần nhìn không chỉ là con số giảm, mà là khả năng biến ưu đãi thành khoản vay doanh nghiệp đủ điều kiện tiếp cận.
Nhóm nào có cơ hội hưởng lợi rõ nhất?
Ưu tiên trước hết thuộc về doanh nghiệp có nhu cầu vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh, đặc biệt là các ngành và lĩnh vực được xác định là ưu tiên. Sacombank công bố gói tín dụng ưu đãi quy mô lên tới 40.000 tỷ đồng, giảm hai điểm phần trăm mỗi năm, với lãi suất từ 8,5%/năm. Chương trình hướng tới doanh nghiệp trong nước ở ngành chủ lực, doanh nghiệp xuất nhập khẩu và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Quy mô gói lớn tạo thêm lựa chọn, nhưng hạn mức không đồng nghĩa mọi hồ sơ đều được duyệt.
Các ngân hàng có vốn nhà nước cũng tham gia: Agribank triển khai mức giảm tới hai điểm phần trăm từ ngày 19/10 cho lĩnh vực ưu tiên và khách hàng sản xuất, kinh doanh; BIDV áp dụng chương trình tín dụng ưu đãi trên toàn hệ thống từ ngày 15/10, với lãi suất từ 6%/năm và mức giảm tối đa hai điểm phần trăm tùy kỳ hạn, lĩnh vực. Ở khối tư nhân, LPBank giảm 1,6-2 điểm phần trăm cho khoản giải ngân mới ngắn hạn phục vụ sản xuất, kinh doanh đến hết ngày 31/12/2026. Chính sách này còn hướng tới cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ cần vốn lưu động, nhập nguyên liệu hoặc duy trì hoạt động. Vietbank có gói tín dụng ưu đãi 3.000 tỷ đồng, giảm tối thiểu 1,5 điểm phần trăm, tập trung thêm vào công nghệ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.
Lãi suất thấp có bền không?
Doanh nghiệp có thể giảm chi phí vốn và cải thiện năng lực cạnh tranh nếu khoản vay được giải ngân đúng lúc, đúng mục đích. Nhưng lãi suất ngân hàng phụ thuộc cả chi phí huy động lẫn nhu cầu thanh khoản: tiền gửi là đầu vào để duy trì nguồn cho vay, còn biến động dòng tiền có thể buộc ngân hàng tăng lãi suất để giữ vốn. Nếu đầu vào không giảm tương ứng, ngân hàng có thể siết thẩm định hoặc ưu tiên khách hàng có mức tín nhiệm cao. Khi đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa có nguy cơ khó tiếp cận vốn ưu đãi dù mặt bằng lãi suất được công bố thấp hơn.
Vì vậy, doanh nghiệp nên kiểm tra đồng thời mục đích vay, kỳ hạn, thời điểm giải ngân, điều kiện tín dụng và thời gian ưu đãi; cũng cần hỏi mức lãi suất áp dụng sau khi chương trình kết thúc. Những thông tin này giúp phân biệt khoản vay giảm lãi thật với mức ưu đãi chỉ có thể đạt được nếu đáp ứng nhiều điều kiện. Đợt giảm lần này đem lại cơ hội, nhưng chưa đủ để kết luận mặt bằng thấp sẽ kéo dài: nguồn vốn và thanh khoản mới quyết định ngân hàng có duy trì được ưu đãi hay không. Kết luận thực tế là nhóm sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên có cửa sáng hơn, còn doanh nghiệp cần hồ sơ phù hợp và xác nhận điều kiện cụ thể trước khi tính phần tiết kiệm.
