APEC Phú Quốc: đại công trường chạy đua với mưa và thời gian
Dự án APEC Phú Quốc là cụm đại công trường gồm mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc, Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC, nhà biểu diễn đa năng, tuyến tàu điện nhẹ LRT và các tổ hợp khách sạn, được huy động thi công xuyên đêm giữa mùa mưa để kịp các mốc hoàn thành vào năm 2027.
Những ngày cuối tháng 9, đầu tháng 10, mưa lớn trút xuống đảo, nhưng trên công trường mở rộng sân bay, các tổ đội vẫn tranh thủ từng khoảng tạnh để hoàn thiện mái thép, lắp kính nhà ga T2 hình Phượng hoàng lửa. Có thời điểm, hơn 7.600 kỹ sư, công nhân được huy động cùng lúc – con số cho thấy đây không chỉ là một dự án hạ tầng giao thông, mà là phép thử năng lực tổ chức của cả hệ thống. Trung tâm Hội nghị APEC, nhà biểu diễn đa năng, tuyến LRT và các tổ hợp khách sạn đồng loạt tăng tốc, biến Phú Quốc thành đại công trường 24/7, nơi tiến độ được tính bằng giờ chứ không còn bằng tháng.
Thi công xuyên đêm: khi tiến độ trở thành mệnh lệnh
Điểm gây tranh luận nhất ở dự án APEC Phú Quốc không phải là thiết kế hoành tráng, mà là quyết định đẩy tốc độ thi công đến ngưỡng chưa từng có. Tại nhà ga T2, công trường hoạt động từ 7h sáng đến xuyên đêm, biến ca đêm thành “chuẩn mới” thay vì giải pháp tình thế. Theo đại diện nhà thầu, cao điểm phần thô, họ huy động 2.300–2.600 công nhân, khoảng 200 thiết bị, với sản lượng bê tông có ngày đạt 3.000 m³ – một câu chuyện chỉ có thể xảy ra khi mọi khâu từ vật tư đến thanh toán thầu phụ đều được giữ nhịp liên tục. Một dự án khách sạn thậm chí đạt tốc độ 3,5 ngày một sàn giữa mùa mưa, cho thấy thi công xuyên đêm không phải khẩu hiệu mà là chiến lược tiến độ được đo bằng dữ liệu cụ thể.
Nhưng thi công xuyên đêm cũng là con dao hai lưỡi: nếu một công đoạn trục trặc trong mô hình thiết kế – thi công song song, cả chuỗi hạng mục phía sau sẽ bị kéo chậm. Chính vì vậy, việc chấp nhận vận hành công trường 24/7 là lựa chọn đầy rủi ro, chỉ hợp lý khi mục tiêu APEC 2027 được xem là “deadline không thể trượt” và mọi bên cùng cam kết không để bất kỳ mắt xích nào gãy nhịp.
Cỗ máy điều phối đa bên: chính quyền, nhà đầu tư, nhà thầu và ngân hàng
Tốc độ thi công của dự án APEC Phú Quốc không thể giải thích chỉ bằng nỗ lực của nhà thầu; đây là kết quả của một cỗ máy điều phối đa bên vận hành đồng thời. Dưới sự chỉ đạo của tỉnh An Giang và chính quyền đặc khu Phú Quốc, cùng điều phối của nhà đầu tư, các nhà thầu buộc phải giải bài toán nhân lực, kỹ thuật, tài chính ở quy mô chưa từng có. Chính quyền tập trung tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng, vận chuyển ra đảo, vật liệu khan hiếm và biến động giá, tạo “đường băng thể chế” để công trường không bị nghẽn vì thủ tục.
Ở phía tài chính, bài toán còn khắc nghiệt hơn. Tân Minh Nhân tham gia 10 dự án với tổng giá trị hợp đồng hơn 11.000 tỷ đồng, phải ứng trước tiền mua vật tư, huy động thiết bị, trả lương cho khoảng 400 kỹ sư và hơn 5.000 công nhân, trong khi chu kỳ nghiệm thu – thanh toán kéo dài khoảng 30 ngày. Ngân hàng thương mại cấp hạn mức tín dụng 9.000 tỷ đồng cùng các giải pháp bảo lãnh, bao thanh toán, góp phần duy trì dòng tiền cho nhà thầu. Tổng vốn đã giải ngân cho các dự án phục vụ APEC đã vượt 27.000 tỷ đồng – con số cho thấy hệ thống ngân hàng không đứng ngoài cuộc, mà trở thành một “nhà thầu vô hình” cung cấp nhiên liệu tài chính cho cỗ máy thi công.
Công nghệ, tổ chức lao động và cuộc chiến với mùa mưa
Thi công hạ tầng giao thông và các công trình quy mô lớn giữa mùa mưa Phú Quốc là lựa chọn đầy rủi ro, nhưng dự án APEC Phú Quốc lại biến điều này thành lợi thế cạnh tranh về tiến độ. Công nhân đội mưa thi công hạng mục ray tuyến tàu điện nhẹ LRT, chấp nhận làm việc trong điều kiện thời tiết bất lợi để không bỏ lỡ bất kỳ “cửa sổ thời tiết” nào. Điều này chỉ khả thi khi công nghệ thi công, biện pháp chống ngập, bảo vệ kết cấu bê tông phần ngầm và quy trình xử lý hố móng được chuẩn hóa đến từng giờ, bởi một đợt đổ bê tông bị hoãn có thể khiến hố móng ngập nước và mất thêm nhiều ngày xử lý.
Ở góc độ tổ chức lao động, việc duy trì hàng nghìn công nhân làm việc 24/7 đòi hỏi kế hoạch ca kíp, an toàn và hậu cần nghiêm ngặt. Khi nhiều công trường hoạt động song song, chi phí ứng trước tăng vọt, nhưng đổi lại, tiến độ tổng thể được rút ngắn, giúp các hạng mục như Trung tâm Hội nghị APEC, nhà biểu diễn đa năng, tuyến LRT và tổ hợp khách sạn cùng hướng tới mốc hoàn thành năm 2027. Đây là lựa chọn “đánh đổi” rõ ràng: chấp nhận áp lực tài chính, nhân lực và thời tiết để đổi lấy một bước nhảy về tốc độ thi công mà ít dự án hạ tầng trong nước dám thử.
Kết luận: tốc độ có bền vững?
Nhìn từ bên ngoài, dự án APEC Phú Quốc dễ bị coi là “cuộc trình diễn tốc độ”, nhưng các con số về nhân lực, vốn tín dụng và cường độ thi công cho thấy đây là một phép thử nghiêm túc cho năng lực tổ chức hạ tầng quy mô lớn. Khi hơn 7.600 kỹ sư, công nhân được huy động tại sân bay, hàng nghìn người khác bám trụ trên tuyến LRT và các tổ hợp khách sạn, còn tổng vốn giải ngân vượt 27.000 tỷ đồng, câu hỏi không còn là “vì sao nhanh” mà là “liệu mô hình này có thể lặp lại ở nơi khác”.
Câu trả lời phụ thuộc vào việc sau APEC 2027, các chuẩn mực về thi công xuyên đêm, điều phối đa bên và quản trị dòng tiền có được giữ lại như một “chuẩn mới” cho hạ tầng giao thông và đô thị, hay chỉ dừng ở một chiến dịch đặc biệt cho một sự kiện đặc biệt. Dù thế nào, APEC Phú Quốc đã đặt ra một tiền lệ: khi chính quyền, nhà đầu tư, nhà thầu và ngân hàng cùng chấp nhận rủi ro, tốc độ thi công không còn là giới hạn kỹ thuật, mà là lựa chọn chính sách.
