Du lịch chợ nổi: từ di sản bản địa đến chiến lược khu vực
Du lịch chợ nổi và du lịch sông nước là loại hình du lịch dựa trên không gian sông ngòi, nơi hoạt động mua bán, sinh hoạt và trải nghiệm văn hóa diễn ra chủ yếu trên ghe thuyền, kết hợp cảnh quan miệt vườn để tạo nên sản phẩm đặc trưng vừa kinh tế vừa giàu bản sắc. Khi Cần Thơ chọn du lịch chợ nổi làm “mũi nhọn” hợp tác với Thái Lan, thành phố đã gửi đi một thông điệp rõ ràng: muốn bước vào cuộc chơi mới của khu vực Đông Nam Á bằng chính thế mạnh sông nước của mình. Quan hệ song phương nâng tầm Đối tác Chiến lược Toàn diện không chỉ nằm trên văn kiện ngoại giao, mà đi vào chính sinh kế của thương hồ, người bán trái cây, chủ tàu du lịch. Vấn đề không còn là “có hợp tác hay không”, mà là hợp tác có đủ sâu và đủ nhanh để kịp giữ linh hồn chợ nổi trong bối cảnh đô thị hóa hay không.
Cột mốc 50 năm và lý do Cần Thơ – Thái Lan gặp nhau trên sông
Việc Cần Thơ và Thái Lan chọn thời điểm này để “bắt tay” về du lịch chợ nổi không hề ngẫu nhiên. Ngày 4-8, UBND TP Cần Thơ phối hợp với Liên hiệp các tổ chức hữu nghị và Tổng lãnh sự Thái Lan tại TP.HCM tổ chức họp mặt kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Thái Lan (6-8-1976 – 6-8-2026). Đây là dịp hai bên nhìn lại nền tảng gần gũi về địa lý, tương đồng văn hóa và gắn bó lịch sử giữa nhân dân hai nước. Việc quan hệ được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào năm 2025 cho thấy hai bên đã đạt mức độ tin cậy đủ lớn để đưa các tài sản văn hóa “mềm” như du lịch sông nước vào chương trình hợp tác trọng tâm. Ở tầm địa phương, quan hệ kết nghĩa giữa Cần Thơ và tỉnh Chachoengsao của Thái Lan tạo một “đường băng” sẵn có để những ý tưởng du lịch cụ thể có thể cất cánh nhanh hơn.
Du lịch sông nước: lợi ích thực tế cho người dân hai bờ
Điểm đáng mừng trong hợp tác Cần Thơ – Thái Lan là trọng tâm được đặt khá đúng chỗ: kết nối doanh nghiệp lữ hành, xây dựng chương trình trao đổi khách, đặc biệt với du lịch sông nước và chợ nổi. Nếu làm tốt, đây không chỉ là câu chuyện tăng lượt khách, mà là tái thiết lại chuỗi giá trị xung quanh chợ nổi Cái Răng và các điểm du lịch sông nước. Bà Wiraka Moodhitaporn nhấn mạnh Cần Thơ có thể học hỏi kinh nghiệm của Thái Lan để biến chợ nổi thành sản phẩm du lịch hấp dẫn, vừa tạo sinh kế cho người dân, vừa bảo tồn nếp sống truyền thống. Câu nói ấy là lời nhắc thẳng thắn: nếu chỉ xem chợ nổi như nơi bán buôn tạm bợ, chúng ta sẽ đánh mất cả nguồn thu lẫn bản sắc. Du khách ngày nay tìm trải nghiệm văn hóa sâu, không phải chụp vội vài tấm ảnh rồi rời đi.
Cạnh tranh hay bổ trợ trong bản đồ du lịch chợ nổi Đông Nam Á?
Nhiều người lo ngại hợp tác với Thái Lan – một “cường quốc du lịch chợ nổi” – sẽ khiến Cần Thơ bị lép vế. Cách nhìn này khá ngắn hạn. Thực tế, cả hai bên đang nói về việc trao đổi kinh nghiệm, cùng phát triển mô hình du lịch chợ nổi chứ không phải “chia khách”. Trong khu vực Đông Nam Á, không điểm đến nào đủ sức tự mình giữ chân khách quá lâu; giá trị nằm ở khả năng kết nối hành trình: Bangkok – các chợ nổi Thái – Cần Thơ – miền Tây sông nước. Nếu biết phối hợp, Cần Thơ có thể trở thành điểm dừng không thể thiếu trong tour chợ nổi khu vực, thay vì chỉ là lựa chọn phụ. Tổng lãnh sự Thái Lan bày tỏ kỳ vọng Cần Thơ tiếp tục là đối tác tin cậy, cùng củng cố quan hệ vì lợi ích chung của nhân dân hai nước và cả Cộng đồng ASEAN. Đó là tầm nhìn bổ trợ, không phải cạnh tranh hạ giá nhau.
Từ tuyên bố đến hành động: Cần Thơ cần làm gì để không lỡ chuyến đò?
Cần Thơ cho thấy tham vọng rõ ràng: ngoài du lịch, thành phố muốn mở rộng hợp tác với Thái Lan trong chế biến nông – thủy sản, nông nghiệp công nghệ cao, logistics, kho lạnh, năng lượng sạch, công nghệ môi trường, thương mại. Đó là “hậu phương” cần thiết cho một ngành du lịch sông nước bền vững. Nhưng nếu không có các bước đi cụ thể, du lịch chợ nổi sẽ tiếp tục bị nói nhiều hơn làm. Thành phố cần nhanh chóng: thiết kế tour chung với doanh nghiệp Thái Lan, tiêu chuẩn hóa dịch vụ ghe thuyền, đào tạo hướng dẫn viên hiểu đồng thời văn hóa hai nước, và nhất là bảo vệ được cảnh quan, nếp sống trên sông. Hợp tác du lịch chợ nổi và du lịch sông nước giữa Cần Thơ và Thái Lan là cơ hội hiếm để địa phương bứt lên trên bản đồ khu vực Đông Nam Á; bỏ lỡ lúc này có nghĩa là tự chấp nhận đứng ngoài cuộc chơi mới.
