Hà Nội trong tôi: Triển lãm nhiếp ảnh thành phố đọc vị chính quyền hai tầng
Triển lãm Hà Nội trong tôi lần thứ 21 là một sự kiện nhiếp ảnh thành phố thường niên, quy tụ gần 80 ảnh thủ đô Hà Nội để kể câu chuyện đổi thay của đô thị và chính sách quản lý hai tầng, từ phòng làm việc của lãnh đạo tới ngõ nhỏ, từ công trình giao thông lớn tới những khoảnh khắc đời sống thường ngày, qua đó định nghĩa lại hình ảnh một chính quyền đang cố gắng tinh gọn, hiệu quả và gần gũi với người dân. Điểm then chốt của triển lãm năm nay không nằm ở kỹ thuật chụp hay sự hoành tráng của không gian trưng bày, mà ở lựa chọn chủ đề: “Chính quyền địa phương hai cấp: Tinh gọn, hoạt động hiệu quả và gần dân”. Chính lập luận này biến mỗi bức ảnh thành một mảnh chứng cứ trực quan cho cuộc cải tổ sâu rộng mà Hà Nội đang tiến hành – chấm dứt hoạt động của 30 quận, huyện, thị xã và sắp xếp từ 526 xã, phường, thị trấn xuống còn 126 xã, phường. Triển lãm khai mạc sáng 7/10 tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, đúng dịp kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, khiến thông điệp “gần dân” mang nặng ý nghĩa lịch sử lẫn hiện tại.
Lễ khai mạc ở Văn Miếu: Từ ngày Giải phóng Thủ đô đến tầm nhìn 100 năm
Không gian Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong buổi sáng 7/10 không chỉ là nơi treo ảnh mà là phông nền lịch sử cho câu chuyện đổi mới quản trị đô thị. Triển lãm Hà Nội trong tôi lần thứ 21 khai mạc nhân dịp kỷ niệm Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 – 10/10/2026), đặt những khung hình hiện tại cạnh ký ức về một Hà Nội từng bước đi lên từ đổ nát chiến tranh. “Năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt, là năm đầu tiên triển khai Nghị quyết Đại hội XIV và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ các cấp nhiệm kỳ 2025-2030” – phát biểu khai mạc của Phó Giám đốc Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội Nguyễn Thành Lợi đã đóng khung triển lãm trong bối cảnh chính trị cụ thể. Từ lựa chọn thời điểm đến không gian tổ chức, ban tổ chức – Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội phối hợp cùng Câu lạc bộ Nhiếp ảnh người cao tuổi Hà Nội và Trung tâm hoạt động Văn Miếu – Quốc Tử Giám – đã chủ ý nối kết quá khứ và tương lai. Triển lãm kéo dài đến ngày 12/10 tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, sau đó di chuyển sang Bảo tàng Hà Nội từ 12 đến 21/10, như một hành trình biểu tượng: từ nền văn hiến ngàn năm tới không gian quy hoạch tầm nhìn 100 năm.
Ba lát cắt của chính sách quản lý hai tầng: Chính quyền gần dân, chuyển động từ cơ sở, Hà Nội vươn tầm
Điểm mạnh nhất của triển lãm nằm ở cấu trúc nội dung. Gần 80 ảnh thủ đô Hà Nội được chia thành ba phần: “Kiến tạo chính quyền gần dân”, “Chuyển động từ cơ sở” và “Hà Nội vươn tầm trong kỷ nguyên mới”. Đây không phải là sắp xếp kỹ thuật đơn thuần mà là một cách lập luận bằng hình ảnh về chính sách quản lý hai tầng: từ thiết kế thể chế đến tác động đời sống và diện mạo đô thị. Ở phần “Kiến tạo chính quyền gần dân”, những khung hình Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng lãnh đạo Trung ương và thành phố kiểm tra Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội, hay Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng khảo sát các dự án trọng điểm, đặt lãnh đạo vào bối cảnh rất cụ thể – giữa quầy tiếp dân, bên sa bàn quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm. Những khoảnh khắc cán bộ hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục, đoàn viên phụ nữ hỗ trợ chuyển đổi số tại các Trung tâm Phục vụ hành chính công chuyển trọng tâm từ “quản lý” sang “quản trị, kiến tạo và phục vụ”. Đây là điểm cho thấy nhiếp ảnh thành phố không chỉ ghi chép mà còn bình luận bằng hình ảnh.
Từ ngõ nhỏ đến đại lộ vành đai: Góc nhìn cơ sở trong triển lãm Hà Nội trong tôi
Nếu phần đầu cho thấy chính quyền nỗ lực xuống cơ sở, thì phần “Chuyển động từ cơ sở” cho thấy cơ sở đang thay đổi như thế nào khi chính sách quản lý hai tầng đi vào vận hành. Hình ảnh hướng dẫn người cao tuổi sử dụng dịch vụ công trực tuyến, đoàn thanh niên cùng cán bộ thực hành ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), hay học sinh ở Hoài Đức khám sức khỏe trước thềm năm học mới, đều mang chất liệu đời sống, mộc mạc nhưng giàu ý nghĩa. Những chi tiết nhỏ – đôi tay chỉ dẫn trên màn hình điện thoại, ánh mắt chăm chú của người cao tuổi trước dịch vụ công – nói nhiều hơn các khẩu hiệu về việc chính quyền có mặt trong cuộc sống người dân. Từ cấp phường, xã, nhiếp ảnh thành phố dịch chuyển ống kính sang các công trình hạ tầng lớn ở phần “Hà Nội vươn tầm trong kỷ nguyên mới”. Đường Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu – Voi Phục, Vành đai 2,5 đoạn Cầu Giấy – Dương Đình Nghệ, hồ điều hòa Thụy Phương 2, hồ điều hòa Phú Đô… tất cả không được tô vẽ như biểu tượng hào nhoáng mà như những cấu trúc đang mở rộng không gian sống và phát triển. Sự đan xen giữa ngõ nhỏ và đại lộ, lễ hội 5 làng Mọc và ánh sáng sau các sự kiện lớn, khiến bộ ảnh thủ đô Hà Nội mang hơi thở vừa gần gũi, vừa vươn xa.
Những tay máy cao tuổi và hành trình vun đắp tình yêu Hà Nội
Một điểm thú vị ít được nhìn thấy ở bề mặt ảnh là tác giả phía sau ống kính. Nhiều tác phẩm trong triển lãm Hà Nội trong tôi lần thứ 21 đến từ các nghệ sĩ thuộc Câu lạc bộ Nhiếp ảnh người cao tuổi Hà Nội, với khoảng 40 thành viên, đa số ở tuổi 70–80, người lớn tuổi nhất đã 89 nhưng vẫn đều đặn sáng tác, ghi lại những khoảnh khắc đời sống Thủ đô. Khi những người đã đi qua nhiều giai đoạn lịch sử cầm máy để kể câu chuyện chính quyền hai tầng, thông điệp trở nên thuyết phục hơn: đây không chỉ là cải tổ trên giấy, mà là biến chuyển họ có thể nhìn, chụp và đối chiếu với ký ức. Triển lãm được tổ chức hằng năm vào tháng 10, nhân dịp kỷ niệm Giải phóng Thủ đô, và qua 21 mùa đã trở thành một điểm hẹn văn hóa không thể thiếu. Mỗi năm, chủ đề thay đổi, nhưng điểm chung là dùng nhiếp ảnh thành phố để khơi lại câu hỏi: Hà Nội đang trở thành thành phố gì, và người dân được đặt ở đâu trong tiến trình đó. Năm nay, với chính sách quản lý hai tầng ở trung tâm câu chuyện và gần 80 bức ảnh làm chứng, câu trả lời nghiêng về một Hà Nội tinh gọn hơn, có tham vọng vươn tầm, nhưng vẫn phải được kiểm chứng mỗi ngày bằng những khung hình từ cơ sở.
