Tái định cư phải đi trước một bước
Tái định cư Gia Bình là quá trình chuẩn bị quỹ đất, hạ tầng và công trình thiết yếu để người dân thuộc diện di dời có thể ổn định cuộc sống, đồng thời tạo điều kiện giải phóng mặt bằng cho sân bay và tuyến đường kết nối. Đây không thể chỉ là việc bố trí lô đất trên bản đồ: tiến độ dự án chỉ thuyết phục khi người dân có thể đến ở và tiếp cận các dịch vụ cơ bản. Sáng 22/10, lãnh đạo thành phố Bắc Ninh cùng đoàn công tác kiểm tra việc mở rộng đường giao thông nông thôn và tiến độ xây dựng khu tái định cư tại xã Trung Chính. Trước đó, chỉ đạo sau đợt kiểm tra ngày 28/9 đã dẫn tới việc phường Gia Bình tiếp nhận đăng ký bàn giao tạm mặt bằng ở Đông Cứu 1 trong khoảng thời gian từ ngày 1 đến hết ngày 7/10/2026. Hai mốc này cho thấy địa phương đang chuyển từ quy hoạch sang những bước bàn giao cụ thể.
Quy mô Trung Chính đòi hỏi hạ tầng đồng bộ
Khu tái định cư Trung Chính được quy hoạch hơn 173 ha, với các hạng mục hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, nhà ở, công trình công cộng và công trình tôn giáo. Quy mô ấy mở ra khả năng bố trí nơi ở cho nhiều hộ, nhưng cũng làm tăng yêu cầu phối hợp: đường giao thông, điện, cấp thoát nước và tiện ích cộng đồng phải được triển khai ăn khớp, thay vì hoàn thành rời rạc. Tại buổi kiểm tra ngày 22/10, lãnh đạo thành phố yêu cầu các cơ quan và chính quyền địa phương tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh hạ tầng giao thông, vỉa hè, điện, nước và các công trình thiết yếu. Đây là hướng đi đúng, bởi bàn giao đất khi điều kiện sống chưa sẵn sàng sẽ chuyển gánh nặng tiến độ sang chính các hộ dân. Việc nắm bắt nguyện vọng và hỗ trợ thủ tục cũng cần được coi là phần thiết yếu của giải phóng mặt bằng.
Đông Cứu 1: bàn giao sớm nhưng phải rõ điều kiện
Ở Đông Cứu 1, một số vị trí có hạ tầng thiết yếu cơ bản được xem xét bàn giao tạm để hộ dân chủ động xây nhà, trong khi nhà thầu tiếp tục hoàn thiện các hạng mục theo thiết kế. Khu này là một trong bốn khu tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng sân bay Gia Bình; toàn khu quy hoạch rộng 30,03 ha, trong đó 17,36 ha dành cho dự án tái định cư, gồm 19 khối với 550 lô đất liền kề. Cách làm bàn giao theo từng vị trí có thể giúp người dân bắt đầu chuẩn bị nơi ở sớm hơn, nhưng điều kiện pháp lý cần được nói rõ: đây là bàn giao tạm, không thay thế quyết định giao đất và không làm thay đổi quyền lợi hay nghĩa vụ tài chính về đất. Phường dự kiến rà soát nhu cầu, kiểm tra thực tế rồi tổ chức bàn giao minh bạch theo từng hộ; người nhận mặt bằng phải xây dựng đúng quy hoạch và phối hợp để công trường tiếp tục hoàn thiện hạ tầng.
Công trình văn hóa cũng là một phần nơi ở mới
Tại Đông Cứu 1, đình Ngô Thôn, chùa Ngô Thôn và nhà thờ họ đạo Ngô Thôn đang được xây dựng, tu bổ và hoàn trả để phục vụ người dân khu Ngô Thôn, tổ dân phố Xuân Lâm chuyển đến nơi ở mới. Các công trình được triển khai từ tháng 7 và tháng 8/2026, tổng diện tích khoảng 10.000 m², dự kiến hoàn thành vào tháng 6/2027. Gần 20 kỹ sư, công nhân đang thi công phần móng nhà thờ và nhà mục vụ; tại đình, chùa, các hạng mục móng cũng đang được triển khai, còn cấu kiện gỗ đã được gia công để lắp dựng sau khi hoàn thành móng. Việc hoàn trả nơi sinh hoạt tín ngưỡng không phải phần trang trí bên lề: nó giúp bảo toàn sinh hoạt cộng đồng và tạo thêm cơ sở để người dân an tâm di dời. Tiến độ công trình vì thế cần được theo dõi cùng với tiến độ đường sá và nhà ở.
Giải phóng mặt bằng tuyến Hà Nội cần đi cùng tái định cư
Song song với quỹ đất tái định cư, phường Trí Quả đang thực hiện giải phóng mặt bằng cho tuyến đường nối sân bay Gia Bình với Hà Nội. Đoạn qua địa bàn dài 6,4 km, cần thu hồi hơn 124 ha và liên quan khoảng 2.450 hộ tại sáu tổ dân phố. Theo báo cáo địa phương, phương án bồi thường cho đất nông nghiệp và các loại đất khác đã được phê duyệt, kinh phí chi trả đạt 99,8%; khoảng 106,2 ha đã được tạm bàn giao cho nhà đầu tư. Khối lượng lớn này cho thấy tiến độ không thể chỉ đo bằng diện tích đã bàn giao: việc di chuyển mồ mả, xử lý đất ở và bảo đảm chỗ ở mới cũng quyết định mức độ đồng thuận. Sân bay Gia Bình được triển khai tại thành phố Bắc Ninh, cách Hà Nội khoảng 40 km, trên diện tích hơn 1.884 ha. Kết luận cần rõ ràng: đẩy nhanh là cần thiết, nhưng tốc độ chỉ bền vững khi người dân được bàn giao nơi ở đủ điều kiện và các cam kết tiếp tục hoàn thiện hạ tầng được thực hiện.
