Chương trình ký quỹ thị thực Mỹ là gì và vì sao gây tranh cãi
Chương trình ký quỹ thị thực Mỹ là cơ chế cho phép viên chức lãnh sự yêu cầu một số đương đơn thị thực không định cư B1/B2 nộp khoản tiền bảo đảm đáng kể, coi đây là điều kiện bổ sung để được cấp visa và là công cụ gây sức ép tài chính nhằm buộc người được cấp thị thực phải rời Mỹ đúng thời hạn quy định thay vì ở lại quá hạn. Chính sách mới của Mỹ yêu cầu một bộ phận người xin thị thực du lịch và công tác phải ký quỹ, và điều này đang chuyển gánh nặng quản lý nhập cư từ chính phủ sang túi tiền cá nhân của người nộp đơn.
Chính sách áp dụng với thị thực B1/B2 – dạng thị thực không định cư phổ biến cho công tác và du lịch. Điểm đáng chú ý là viên chức lãnh sự có quyền định đoạt ai phải ký quỹ và mức ký quỹ cụ thể, nghĩa là yếu tố đánh giá chủ quan và hồ sơ rủi ro của từng đương đơn sẽ quyết định khả năng phải “đặt cọc” để được cấp visa. Điều này khiến chương trình ký quỹ thị thực trở thành điểm gây tranh cãi, vì cùng một loại thị thực nhưng chi phí và rào cản có thể rất khác nhau giữa các nhóm công dân.
Từ thí điểm đến áp dụng vĩnh viễn: Mỹ đang ưu tiên điều gì?
Điểm then chốt cần nhìn nhận thẳng: việc Mỹ duy trì vĩnh viễn chương trình đặt cọc thị thực cho thấy ưu tiên số một của chính sách mới là kiểm soát nhập cư, chứ không phải tạo thuận lợi cho du lịch hay giao thương. Bộ Ngoại giao Mỹ khẳng định chương trình thí điểm triển khai từ năm 2025 đã chứng minh cơ chế bảo lãnh là công cụ hiệu quả để nâng cao việc tuân thủ quy định về visa và nhập cư, đặc biệt là hạn chế tình trạng lưu trú quá thời hạn cho phép.
So với giai đoạn thí điểm, quy định mới bỏ mức ký quỹ thấp nhất và nâng trần số tiền bảo đảm mà đương đơn có thể bị yêu cầu nộp. Điều đó cho thấy chính quyền Mỹ sẵn sàng chấp nhận làm tăng chi phí đi lại hợp pháp để đổi lấy công cụ răn đe mạnh hơn với nhóm bị đánh giá là có nguy cơ ở quá hạn. Về mặt thông điệp chính trị, đây là bước đi tiếp theo trong chuỗi biện pháp siết chặt nhập cư, song về mặt nhân văn, nó khiến quyền tiếp cận Mỹ bị “định giá” theo khả năng tài chính nhiều hơn là mục đích chuyến đi.
Ai có nguy cơ bị yêu cầu ký quỹ và mức ký quỹ ra sao?
Danh sách áp dụng chương trình ký quỹ thị thực gồm 50 quốc gia, trong đó có khoảng 30 nước châu Phi, và phần còn lại đến từ nhiều khu vực khác trên thế giới. Việc tập trung chủ yếu vào các nước châu Phi cho thấy Mỹ đang “khoanh vùng” theo lịch sử tỉ lệ ở quá hạn và hồ sơ nhập cư, chứ không áp dụng đại trà cho toàn cầu. Tuy nhiên, vì danh sách được ban hành ở cấp liên bang, công dân các nước này sẽ phải chấp nhận một mặt bằng yêu cầu nhập cảnh Mỹ mới khắt khe hơn so với trước đây.
Chính sách chỉ áp dụng cho thị thực không định cư B1/B2 – tức visa du lịch và công tác, vốn là con đường phổ biến nhất để người nước ngoài đến Mỹ ngắn hạn. Mức ký quỹ cụ thể trong từng hồ sơ do viên chức lãnh sự quyết định dựa trên đánh giá rủi ro, lịch sử di trú và hồ sơ tài chính của đương đơn. Trên thực tế, điều này tạo ra một cơ chế phân tầng: những người cùng quốc tịch nhưng hồ sơ “đáng tin” hơn có thể không bị yêu cầu ký quỹ, trong khi nhóm bị xem là rủi ro cao phải gánh thêm một lớp rào cản tài chính.
Ý nghĩa với người xin visa và cách chuẩn bị thực tế
Điều đáng lo với chương trình đặt cọc thị thực không chỉ là khoản tiền ký quỹ mà còn là thông điệp: Mỹ muốn nhìn thấy bằng chứng ràng buộc mạnh mẽ để bảo đảm bạn sẽ rời đi đúng hạn. Các tổ chức bảo vệ quyền của người nhập cư cảnh báo quy định mới sẽ làm gia tăng chi phí, gây khó khăn cho đi lại hợp pháp và hạn chế cơ hội tiếp cận Mỹ của công dân thuộc các nước trong danh sách áp dụng. Nói cách khác, visa Mỹ ký quỹ 20000 USD đang biến thị thực không định cư thành một “bài kiểm tra sức chịu đựng tài chính” hơn bao giờ hết.
Người xin visa từ các nước bị ảnh hưởng nên chủ động thích ứng với yêu cầu nhập cảnh Mỹ mới bằng ba hướng: củng cố hồ sơ ràng buộc tại nước sở tại (công việc, tài sản, gia đình); chuẩn bị giải trình lịch sử di trú minh bạch, cho thấy không có tiền lệ ở quá hạn; và sẵn sàng chứng minh nguồn lực tài chính đủ để đáp ứng các kịch bản, bao gồm khả năng ký quỹ nếu được yêu cầu. Ở tầm chính sách, câu hỏi còn bỏ ngỏ là liệu cơ chế ký quỹ cao như vậy có thực sự phân biệt được người có ý định ở lại trái phép, hay chỉ làm nản lòng những người muốn đi lại hợp pháp nhưng không đủ tiềm lực tài chính.
