Ký quỹ thị thực Mỹ là gì và vì sao gây tranh cãi ngay từ khi áp dụng?
Ký quỹ thị thực Mỹ là chương trình yêu cầu một số người xin visa không định cư, chủ yếu thuộc diện công tác (B1) và du lịch (B2), phải nộp trước một khoản tiền bảo đảm đáng kể cho chính phủ Mỹ, như một điều kiện bổ sung để được cấp thị thực, nhằm ép người mang visa tuân thủ thời hạn lưu trú và các quy định nhập cảnh, đồng thời hạn chế tình trạng ở lại quá hạn gây áp lực lên hệ thống quản lý xuất nhập cảnh. Quy định mới cho phép viên chức lãnh sự yêu cầu khoản ký quỹ tối đa đối với công dân 50 quốc gia, trong đó có tới 30 nước châu Phi. Về bản chất, đây là một hàng rào tài chính hơn là một biện pháp quản lý thông thường, nên không khó hiểu khi nó ngay lập tức gây tranh cãi. Người ủng hộ xem ký quỹ thị thực Mỹ là cách mạnh tay để siết lại tình trạng lạm dụng visa không định cư, trong khi các tổ chức bảo vệ người nhập cư cho rằng đây là bước thụt lùi, khiến người đi lại hợp pháp bị đối xử như đối tượng có nguy cơ vi phạm.
Nội dung quy định mới: tối đa 20.000 USD và quyền quyết định trong tay lãnh sự
Cốt lõi của chính sách nằm ở việc trao thêm quyền đánh giá cho viên chức lãnh sự tại các cơ quan đại diện Mỹ ở nước ngoài. Theo thông báo, họ có quyền yêu cầu người xin thị thực thuộc diện áp dụng phải nộp một khoản ký quỹ làm điều kiện cấp visa, với trần mới được nâng lên mức tối đa 20.000 USD, tùy theo từng trường hợp cụ thể. Trước đó, trong giai đoạn thí điểm, số tiền bảo đảm có các mức 5.000, 10.000 và tối đa 15.000 USD; quy định mới loại bỏ bậc thấp nhất và tăng trần lên 20.000 USD, thể hiện rõ xu hướng siết chặt hơn chứ không nới lỏng. Một câu có thể trích dẫn là: "Trong giai đoạn thí điểm, mức ký quỹ có thể là 5.000 USD, 10.000 USD hoặc tối đa 15.000 USD; quy định mới loại bỏ mức 5.000 USD và nâng mức ký quỹ tối đa lên 20.000 USD". Dù không phải mọi hồ sơ đều bị yêu cầu ký quỹ, việc đặt ngưỡng cao cùng quyền tùy nghi cho lãnh sự khiến quá trình xin visa trở nên khó đoán, tăng rủi ro cho người nộp đơn.
Ai nằm trong danh sách công dân 50 quốc gia và vì sao chương trình đánh vào nhóm này?
Chương trình ký quỹ thị thực Mỹ nhắm vào công dân 50 quốc gia, với đặc điểm nổi bật là có tới 30 nước thuộc châu Phi trong danh sách. Điều này cho thấy Washington rõ ràng đang tập trung vào các khu vực bị đánh giá là có tỷ lệ lưu trú quá hạn cao, hoặc có rủi ro lớn về việc sử dụng visa B1, B2 cho mục đích nằm ngoài phạm vi cho phép. Bộ Ngoại giao Mỹ khẳng định, dữ liệu thu thập từ chương trình thí điểm triển khai từ năm 2025 cho thấy ký quỹ là công cụ hiệu quả trong việc tăng cường tuân thủ quy định, đặc biệt giảm tình trạng ở lại quá hạn sau khi thị thực hết hiệu lực. Tuy nhiên, mặt trái là những người hoàn toàn có nhu cầu đi lại hợp pháp — du lịch, thăm thân, tham dự hội nghị — ở các nước bị liệt kê sẽ phải đối mặt với rào cản tài chính nặng nề, cho dù họ chưa từng vi phạm. Khi cả một khu vực bị đặt dưới kính hiển vi, ranh giới giữa quản lý rủi ro và khoanh vùng phân biệt đối xử trở nên rất mong manh.
Vì sao Mỹ chọn thời điểm này và hệ lụy đối với quyền tự do đi lại
Chính quyền Mỹ lý giải rằng họ có đủ cơ sở để biến chương trình ký quỹ thị thực thành chính sách lâu dài nhờ dữ liệu từ giai đoạn thử nghiệm bắt đầu năm 2025, cho thấy biện pháp này khuyến khích người mang visa tuân thủ tốt hơn các quy định nhập cảnh và hạn chế lưu trú quá hạn. Quy định mới sẽ có hiệu lực từ ngày 3/8, thời điểm được đăng chính thức trên Công báo Liên bang. Về mặt chính trị, đây là mảnh ghép tiếp nối chiến dịch siết chặt cả nhập cư bất hợp pháp lẫn các kênh nhập cư hợp pháp, song song với việc tăng thêm nhiều khoản phí, mở rộng rà soát tài khoản mạng xã hội của người xin thị thực và người nhập cư đang sống tại Mỹ. Các tổ chức nhân quyền cho rằng cách tiếp cận này làm suy giảm quyền tự do ngôn luận, quyền được xét xử công bằng và tạo môi trường thiếu an toàn cho nhóm thiểu số, đồng thời gia tăng nguy cơ phân biệt chủng tộc. Nhìn rộng hơn, yêu cầu đặt cọc visa cao biến quyền tự do đi lại thành đặc quyền của những người có tiềm lực tài chính, trong khi nhiều người khác bị loại khỏi cuộc chơi ngay từ vòng hồ sơ.
Người xin visa nên chuẩn bị tâm thế như thế nào với yêu cầu đặt cọc mới?
Từ góc độ người xin visa, ký quỹ thị thực Mỹ không chỉ là bài toán tiền bạc mà còn là bài kiểm tra về sự nhất quán trong chính sách nhập cư của Washington. Khi viên chức lãnh sự có quyền yêu cầu một khoản bảo đảm cao, ứng viên từ các quốc gia nằm trong diện áp dụng cần xác định rõ bản chất rủi ro: hồ sơ có thể bị yêu cầu đặt cọc dù mục đích hoàn toàn hợp pháp, và không có cách nào đoán chắc trước mức ký quỹ sẽ là bao nhiêu. Điều hợp lý nhất có thể làm là chuẩn bị tâm lý đối mặt với một lớp rào cản mới, đồng thời theo dõi sát hướng dẫn chính thức để hiểu rõ mình có thuộc nhóm nguy cơ hay không. Về nguyên tắc, chương trình ký quỹ thị thực Mỹ chỉ phát huy tác dụng nếu người mang visa vẫn tin rằng việc đến Mỹ xứng đáng với chi phí cơ hội phải bỏ ra; nếu rào cản tài chính quá cao, chính sách này có thể tự đánh vào mục tiêu lớn hơn là thu hút người đi lại, du lịch, hợp tác công tác, vốn lâu nay được xem là nguồn lực mềm quan trọng.
