Ký quỹ thị thực Mỹ: Ai bị ảnh hưởng và phải chuẩn bị gì?

Ký quỹ thị thực Mỹ là gì và vì sao gây tranh cãi ngay từ ngày đầu?

Ký quỹ thị thực Mỹ là chương trình yêu cầu một số người xin thị thực không định cư phải đặt cọc trước khi được cấp visa, khoản tiền này chỉ được hoàn lại nếu họ tuân thủ đầy đủ quy định lưu trú, còn sẽ bị tịch thu nếu ở quá hạn hoặc sử dụng visa sai mục đích, qua đó biến quá trình xin visa thành một cam kết tài chính nặng nề thay vì chỉ là thủ tục pháp lý thông thường. Từ ngày 3-8, Mỹ chính thức áp dụng lâu dài chương trình ký quỹ thị thực đối với người xin thị thực không định cư thuộc diện thị thực công tác B-1 và du lịch B-2. Điểm gây sốc không chỉ là việc phải đặt cọc, mà là thông điệp chính sách: Washington chấp nhận biến visa thành một rào chắn tài chính nhằm siết chặt kiểm soát nhập cư, thay vì đầu tư vào quy trình thẩm định tinh vi và công bằng hơn. Việc ký quỹ giờ đây trở thành phần không thể bỏ qua trong mọi phân tích về visa deposit requirements đối với những người muốn đến Mỹ hợp pháp.

Danh sách 50 quốc gia và câu hỏi về tính công bằng

Chính sách ký quỹ thị thực Mỹ hiện nhắm vào công dân của 50 quốc gia khi xin thị thực không định cư, trong đó có tới 30 nước thuộc châu Phi. Đây là điểm gây tranh luận mạnh nhất: tại sao phần lớn gánh nặng lại rơi vào những nước đang phát triển, vốn có thu nhập bình quân còn thấp và khả năng tiếp cận tài chính hạn chế? Việc tập trung vào châu Phi khiến nhiều người xem đây không chỉ là biện pháp kỹ thuật, mà là sự phân tầng trong quyền tiếp cận thị thực không định cư Mỹ. Theo các phân tích tại châu Phi, chính sách mới được đánh giá sẽ tác động đáng kể đến hoạt động đi lại, giao thương và giao lưu nhân dân giữa khu vực này và Mỹ, đồng thời làm dấy lên nhiều tranh luận về khả năng tiếp cận thị thực của người dân các nước đang phát triển. Trên thực tế, một quy định nhập cư được thiết kế nhằm giảm rủi ro lưu trú quá hạn lại vô tình đẩy rủi ro kinh tế sang phía người xin visa, làm yếu đi sức hấp dẫn của Mỹ như một điểm đến cho học tập, công tác và du lịch.

Mức ký quỹ, quyền quyết định của lãnh sự và tác động thực tế

Trong giai đoạn thí điểm bắt đầu từ tháng 8-2025, chính sách ký quỹ thị thực Mỹ áp dụng các mức đặt cọc khác nhau, nhưng sau đó đã được điều chỉnh theo hướng siết chặt hơn. Điều quan trọng là người xin thị thực công tác hoặc du lịch từ các nước nằm trong danh sách có thể bị yêu cầu ký quỹ, chứ không phải ai cũng bắt buộc; quyết định cuối cùng thuộc về viên chức lãnh sự dựa trên việc đánh giá từng hồ sơ cụ thể. Điều này tạo ra sự linh hoạt trên lý thuyết, nhưng trên thực tế lại mở ra nguy cơ xét duyệt thiếu minh bạch và cảm giác bị đối xử bất bình đẳng giữa các nhóm đương đơn. Kết quả từ chương trình thí điểm cho thấy biện pháp ký quỹ đã góp phần nâng cao tỷ lệ tuân thủ các quy định về lưu trú, song dữ liệu cũng chỉ ra một mặt tối: gần một nửa số người bị yêu cầu ký quỹ đã từ bỏ việc xin thị thực, khiến số visa được cấp tại các quốc gia thuộc diện áp dụng giảm tới 83%. Câu nói này đáng được trích lại: “Gần một nửa số người bị yêu cầu ký quỹ đã từ bỏ việc xin thị thực, khiến số visa được cấp giảm tới 83%”, cho thấy hiệu quả răn đe của chính sách đi kèm với cái giá là sự sụt giảm mạnh mẽ trong giao lưu hợp pháp.

Mỹ muốn gì từ chương trình ký quỹ thị thực và thế giới nên lo ngại điều gì?

Bộ Ngoại giao Mỹ khẳng định mục tiêu của chương trình ký quỹ thị thực là hạn chế tình trạng lưu trú quá hạn sau khi nhập cảnh và tăng cường tuân thủ các quy định đối với người mang thị thực. Cơ quan này tin rằng dữ liệu thu được từ giai đoạn thí điểm năm 2025 đủ để kết luận đây là công cụ hiệu quả, đồng thời tuyên bố sẽ tiếp tục điều chỉnh, mở rộng hoặc thu hẹp danh sách quốc gia tùy diễn biến thực tế. Nói cách khác, Mỹ xem ký quỹ như một “van điều áp” linh hoạt trong chính sách nhập cư cứng rắn hơn. Tuy nhiên, giới hoạt động vì quyền người nhập cư và các tổ chức nhân quyền cảnh báo hệ quả rộng hơn. Họ cho rằng việc siết visa bằng ký quỹ, tăng phí, kiểm tra tài khoản mạng xã hội và các biện pháp khác đang làm suy giảm quyền tự do ngôn luận, quyền được xét xử công bằng và tạo ra môi trường thiếu an toàn đối với các nhóm thiểu số. Khi visa deposit requirements bị đẩy lên thành rào cản tài chính cho người đi lại hợp pháp, câu hỏi đặt ra là liệu an ninh quốc gia có được tăng cường đáng kể, hay Mỹ đang chấp nhận đánh đổi hình ảnh một điểm đến cởi mở để lấy cảm giác kiểm soát chặt hơn.

Người xin thị thực không định cư nên chuẩn bị thế nào trước rào cản ký quỹ?

Với người dân thuộc 50 quốc gia nằm trong diện áp dụng chương trình ký quỹ thị thực Mỹ, việc chuẩn bị hồ sơ xin visa không định cư giờ đây không thể dừng lại ở lý lịch rõ ràng và lịch trình minh bạch. Họ phải tính đến khả năng phải chứng minh năng lực tài chính đủ mạnh để đáp ứng yêu cầu ký quỹ nếu bị viên chức lãnh sự yêu cầu. Điều đó có nghĩa là kế hoạch đi Mỹ cần được cân nhắc từ khâu mục đích chuyến đi, thời gian lưu trú, đến việc chuẩn bị các bằng chứng ràng buộc với quê hương nhằm giảm nguy cơ bị đánh giá là có khả năng lưu trú quá hạn. Nhìn rộng hơn, các doanh nghiệp, trường đại học và tổ chức tại những quốc gia chịu tác động cần chủ động hỗ trợ đối tác, sinh viên và nhân sự trong việc hiểu rõ ký quỹ thị thực Mỹ, theo dõi cập nhật mới, và tính toán lại các chương trình hợp tác, tuyển dụng, du lịch đến Mỹ. Nếu không, việc thiếu chuẩn bị sẽ biến một yêu cầu ký quỹ vốn đã là rào cản thành lý do trực tiếp khiến nhiều kế hoạch quốc tế phải hoãn vô thời hạn.