Học phí phải gắn với dịch vụ và có sự đồng thuận
Học phí trường chất lượng cao là khoản thu được xây dựng để chi trả cho các dịch vụ giáo dục theo chuẩn chất lượng cao, trong giới hạn quy định và trên cơ sở dự toán chi phí cụ thể của nhà trường. Điểm đáng chú ý trong quy định thu học phí Hà Nội là trường không thể tự đặt khoản thu rồi yêu cầu phụ huynh đóng: mức thu cần được thống nhất bằng văn bản, trên tinh thần tự nguyện, công khai, minh bạch và không vượt trần. Điều này giúp gia đình có căn cứ xem xét khoản tiền đang được đề nghị, thay vì chỉ nhận một thông báo thu mà không rõ dịch vụ đi kèm. Với trường công lập năm 2026, quy trình này càng có ý nghĩa khi phụ huynh cần phân biệt khoản thu cho dịch vụ bổ sung với phần chi phí đã được ngân sách hoặc khoản học phí chương trình bổ trợ bảo đảm.
Một ví dụ về quy mô tuyển sinh trong năm học 2026-2027 là Trường THCS chất lượng cao Trưng Vương tại xã Quang Minh dự kiến đón 172 học sinh lớp 6. Con số này cho thấy chính sách không chỉ là vấn đề trên giấy: nhiều gia đình cần biết khoản thu được tính thế nào, thỏa thuận ra sao và có thể đề nghị giải thích những gì trước khi đồng ý.
Khoản thu hợp lệ và ranh giới không được vượt qua
Nhà trường được lập dự toán để xác định mức thu cụ thể, nhưng chỉ trong phạm vi trần đã quy định và gắn với chi phí cung cấp dịch vụ theo chuẩn chất lượng cao. Vì vậy, phụ huynh nên yêu cầu thông tin rõ khoản thu dùng cho dịch vụ nào, cách tính ra sao và nội dung đó đã nằm trong khoản thu khác hay chưa. Đây là điểm phân biệt thiết yếu giữa khoản đóng góp có căn cứ và khoản thu thiếu minh bạch. Nguyên tắc cấm thu trùng lặp học phí áp dụng với nội dung đã được ngân sách nhà nước hỗ trợ hoặc đã nằm trong học phí chương trình bổ trợ theo nghị quyết của Hội đồng nhân dân thành phố.
Nếu chi phí của một dịch vụ chồng lấn với phần đã được ngân sách chi trả hoặc đã tính trong học phí chương trình bổ trợ, trường phải loại phần trùng đó trước khi xác định mức thu từ học sinh. Đây là giới hạn thực chất, không phải thủ tục hình thức: một dịch vụ không thể được tính tiền hai lần chỉ vì được trình bày dưới tên gọi khác. Phụ huynh có cơ sở để hỏi nhà trường giải thích và đối chiếu từng nội dung khi nhận thông báo thu.
Minh bạch thu, chi và trách nhiệm giám sát
Quy định không dừng ở việc đặt trần thu mà còn yêu cầu nhà trường dùng nguồn thu đúng mục đích, bảo đảm công khai và chịu trách nhiệm giải trình. Trường có quyền chủ động quyết định chi để cung cấp dịch vụ theo chuẩn chất lượng cao, nhưng khoản chi phải hợp lý, hợp lệ và tuân theo quy chế chi tiêu nội bộ. Nhà trường cũng phải báo cáo cơ quan quản lý có thẩm quyền, gồm Sở Giáo dục và Đào tạo hoặc ủy ban nhân dân cấp xã, phường, để phục vụ theo dõi, kiểm tra và giám sát.
Nếu nguồn thu từ học sinh và các nguồn hợp pháp khác không đủ bù chi phí dịch vụ, nhà trường phải tự cân đối phần thiếu bằng nguồn hợp pháp của mình; ngân sách nhà nước không cấp bù khoản chênh lệch này. Với phụ huynh, cách ứng xử phù hợp là yêu cầu bảng kê và căn cứ thu bằng văn bản, kiểm tra sự tự nguyện của thỏa thuận, đồng thời lưu lại thông tin để đối chiếu. Kết luận cần nhớ rất rõ: khoản thu hợp lệ phải có dịch vụ, căn cứ và sự đồng thuận; khoản đã được ngân sách hỗ trợ hoặc tính trong chương trình khác thì không được thu lại.
