Chuẩn công nhận: danh hiệu phải đi cùng chất lượng
Trường học chất lượng cao là cơ sở giáo dục đáp ứng chuẩn quốc gia và bộ tiêu chí riêng về đội ngũ, dạy học, cơ sở vật chất cùng chất lượng dịch vụ, chứ không chỉ có chương trình tăng cường. Theo dự thảo, trường tiểu học và trung học phải đạt chuẩn quốc gia mức độ 1 trở lên; trường mầm non phải đạt mức độ 2 trở lên. Sở Giáo dục và Đào tạo TP. Hồ Chí Minh đang lấy ý kiến về tiêu chí và điều kiện bảo đảm chất lượng, dịch vụ của mô hình trường tiên tiến, hiện đại. Đây là bước đáng chú ý vì mô hình đã được thí điểm từ năm 2014, còn trong năm học 2026–2027 dự kiến có hơn 80 trường từ mầm non đến trung học tham gia. Tiêu chí mới vì vậy cần giúp phụ huynh phân biệt một trường thực sự đạt chuẩn với một trường chỉ quảng bá chương trình nổi bật.
Ngoại ngữ và năng lực giáo viên được nâng chuẩn
Yêu cầu ngoại ngữ là điểm phụ huynh nên đọc kỹ: 100% giáo viên ở bậc trung học phải giao tiếp được bằng tiếng Anh, nhưng dự thảo không nói tất cả đều phải đạt trình độ cao. Cụ thể, ít nhất 30% giáo viên phải đạt B2; tỷ lệ giáo viên có trình độ sau đại học tối thiểu là 85% ở THCS và 60% ở THPT. Dự thảo về trường tiên tiến, hiện đại cũng đặt yêu cầu 100% giáo viên giao tiếp được bằng tiếng Anh, đồng thời yêu cầu giáo viên và cán bộ quản lý trao đổi kinh nghiệm hằng năm. Các trường còn phải có giáo viên đạt danh hiệu giáo viên giỏi cấp thành phố và không có giáo viên yếu về chuyên môn. Đây là hướng nâng chuẩn giáo viên đáng ủng hộ, miễn là việc đánh giá chú trọng năng lực giảng dạy thực tế, không biến chứng chỉ thành mục tiêu duy nhất.
Điều kiện học tập mới phải thể hiện trong trải nghiệm hằng ngày
Một trường học hiện đại cần được nhận diện qua môi trường học tập, không chỉ qua thiết bị trưng bày. Dự thảo yêu cầu có phòng riêng cho Âm nhạc, Mỹ thuật, Khoa học, STEM và Ngoại ngữ, cùng hạ tầng số theo chuẩn trường học số. Ở tiểu học, đề xuất bố trí phòng riêng cho Âm nhạc, Mỹ thuật, Ngoại ngữ và Tin học; sĩ số trung học dự kiến không quá 30 học sinh mỗi lớp. Mô hình còn hướng đến dạy Toán, Khoa học và tiếng Anh tích hợp chương trình Việt Nam với chương trình Anh theo Đề án 5695, hoặc tăng cường tiếng Anh bằng học liệu Toán và Khoa học theo chuẩn quốc tế. STEM, kỹ năng số, trí tuệ nhân tạo và tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai cũng nằm trong định hướng. Những điều kiện học tập mới chỉ có ý nghĩa khi học sinh được sử dụng thường xuyên và có cơ hội học qua dự án, trải nghiệm.
Ý kiến phụ huynh và tính minh bạch là phép thử
Tiêu chí trường chất lượng cao có một thước đo gần với trải nghiệm gia đình: ít nhất 85% phụ huynh phải đánh giá tích cực trong khảo sát hài lòng. Ngưỡng này có giá trị nếu khảo sát được thực hiện minh bạch, phản ánh cả chất lượng dạy học lẫn cách nhà trường trao đổi với gia đình. Theo dự thảo, việc theo học phải tự nguyện và đáp ứng yêu cầu tuyển sinh; trường không được dùng dịch vụ ngoài chương trình bắt buộc làm điều kiện tuyển sinh, xếp lớp hay hưởng quyền lợi giáo dục. Nội dung, thời lượng, người dạy, cơ sở vật chất và khoản thu dịch vụ phải được công khai trước khi triển khai. Mức học phí được nêu cho mô hình là 1.725.000 đồng mỗi học sinh mỗi tháng. Trường sẽ lập đề án, được đánh giá hằng năm và thẩm định trước khi trình UBND thành phố công nhận; quyết định dự kiến có thời hạn năm năm. Đây là cơ chế cần thiết để danh hiệu đi kèm trách nhiệm giải trình.
