Viễn thông công ích là gì, và ai cần được tiếp cận?
Viễn thông công ích là chương trình hỗ trợ người dân và các nhóm, địa bàn đủ điều kiện tiếp cận những dịch vụ viễn thông thiết yếu, qua đó giảm khoảng cách kết nối giữa cộng đồng. Đây không chỉ là câu chuyện mở rộng hạ tầng: chính sách chỉ phát huy tác dụng khi đúng người nhận được dịch vụ phù hợp và có thể sử dụng ổn định. Đà Nẵng vừa ban hành Kế hoạch số 546/KH-UBND, triển khai chương trình cung cấp dịch vụ viễn thông công ích đến năm 2030 trên địa bàn thành phố. Thành phố dự kiến rà soát khu vực cần phổ cập, lập danh sách hộ nghèo, hộ cận nghèo và các nhóm chính sách, đồng thời đo kiểm chất lượng dịch vụ, hỗ trợ thiết bị đầu cuối cho trường hợp đủ điều kiện. Hướng tiếp cận này đáng chú ý vì đặt cả khả năng kết nối lẫn chất lượng sử dụng vào kế hoạch, thay vì xem việc có sóng hay có đường truyền là đã hoàn thành mục tiêu.
Đà Nẵng mở rộng phạm vi, Hải Phòng nhấn vào nhóm thụ hưởng
Hai địa phương cùng triển khai chương trình viễn thông, nhưng trọng tâm được thể hiện khác nhau. Đà Nẵng xác định nhiều loại dịch vụ và nơi cần hỗ trợ: viễn thông di động, internet băng rộng cố định cho hộ nghèo, hộ cận nghèo, cơ sở giáo dục, trạm y tế và điểm hỗ trợ ứng dụng công nghệ thông tin cho đồng bào dân tộc thiểu số. Kế hoạch còn tính đến dịch vụ hàng hải cho ngư dân và mạng vệ tinh tầm thấp tại nơi chưa có sóng di động mặt đất hoặc internet băng rộng cố định. Tại Hải Phòng, con số cụ thể làm nổi bật quy mô hỗ trợ: trong 14.517 hộ nghèo và cận nghèo, có 4.753 hộ đủ điều kiện tiếp cận dịch vụ viễn thông phổ cập. Thành phố cũng dự kiến hỗ trợ ngư dân. Vì vậy, hộ nghèo Hải Phòng là nhóm được xác định bằng tiêu chí và dữ liệu, chứ không mặc nhiên gồm toàn bộ hộ đang thuộc diện nghèo hoặc cận nghèo.
Dữ liệu chính xác quyết định hỗ trợ có đến đúng nơi
Điểm nghẽn của Hải Phòng không chỉ là tổ chức dịch vụ, mà còn là xác định đúng người sử dụng. Thành phố đang chuẩn hóa thông tin hộ nghèo, hộ cận nghèo và đối chiếu với dữ liệu thuê bao. Có hộ đã thoát nghèo nhưng hồ sơ chưa cập nhật; có trường hợp tên chủ thuê bao không trùng người đang dùng dịch vụ. Những sai lệch này kéo dài xác minh, đồng thời có thể khiến người đủ điều kiện phải chờ. Để khắc phục, Sở Khoa học và Công nghệ Hải Phòng hướng dẫn tiếp nhận đăng ký, rà soát danh sách, xác nhận đối tượng và phối hợp đo chất lượng internet; doanh nghiệp viễn thông được yêu cầu đối chiếu thuê bao, báo sai lệch và tránh làm gián đoạn dịch vụ. Các xã, phường, đặc khu cần công khai chính sách, phân công đầu mối và gửi danh sách theo chuẩn nghèo mới trước ngày 15/11/2026. Đây là khâu hành chính, nhưng chất lượng của nó quyết định chính sách có đến đúng hộ hay không.
Từ rà soát ban đầu đến phổ cập bền vững
Lộ trình của Đà Nẵng đặt năm 2026 vào việc rà soát quy định, hoàn thiện phối hợp giữa cơ quan và doanh nghiệp, chuẩn hóa dữ liệu ban đầu, đồng thời hướng dẫn chủ tàu cá đăng ký dịch vụ viễn thông hàng hải. Trong giai đoạn 2027–2030, thành phố sẽ cập nhật hằng năm danh sách người dân và địa bàn được hỗ trợ, kiểm tra chất lượng dịch vụ, theo dõi việc sử dụng và xử lý vướng mắc. Hải Phòng cũng đặt hạn hoàn thiện danh sách vào giữa tháng 11/2026, trong khi triển khai hướng dẫn thủ tục cho các địa phương và doanh nghiệp. Hai kế hoạch cho thấy phổ cập không thể chỉ đo bằng số hộ được ghi tên: người dân cần nhận đúng dịch vụ, có thiết bị phù hợp khi cần và đường truyền đáp ứng nhu cầu. Kết luận nên rõ ràng: Đà Nẵng vạch phạm vi hỗ trợ rộng, còn Hải Phòng tập trung làm sạch dữ liệu để xác định nhóm thụ hưởng. Cả hai chỉ thành công khi rà soát đi liền với kiểm tra chất lượng và cập nhật liên tục.
