Kết nối thiết yếu cần đến đúng người
Viễn thông công ích là chương trình hỗ trợ người dân và các cơ sở cần thiết tiếp cận dịch vụ liên lạc, internet với phạm vi phổ cập, nhất là tại nơi hoặc với nhóm còn gặp trở ngại về kết nối. Đây không chỉ là chính sách về hạ tầng: hiệu quả phụ thuộc vào việc xác định đúng người thụ hưởng và bảo đảm dịch vụ hoạt động tốt.
Hải Phòng dự kiến hỗ trợ hơn 4.700 hộ nghèo, hộ cận nghèo và ngư dân tiếp cận dịch vụ viễn thông phổ cập đến năm 2030. Đà Nẵng cũng đã ban hành Kế hoạch số 546/KH-UBND để triển khai chương trình đến cùng mốc thời gian. Điểm chung là thu hẹp khoảng cách kết nối; khác biệt nằm ở cách mỗi thành phố xác định đối tượng và tổ chức hỗ trợ.
Hải Phòng ưu tiên hộ đủ điều kiện và ngư dân
Con số đáng chú ý tại Hải Phòng là 4.753 hộ đủ điều kiện trong tổng số 14.517 hộ nghèo và cận nghèo của thành phố. Như vậy, chính sách không áp dụng tự động cho toàn bộ hộ thuộc hai nhóm này; việc xác nhận điều kiện là bước quyết định để người dân được tiếp cận hỗ trợ.
Với hộ nghèo Hải Phòng và các hộ cận nghèo, thành phố đang hướng dẫn tiếp nhận đăng ký, rà soát, lập danh sách, xác nhận người thụ hưởng và xử lý thay đổi dịch vụ hoặc nhà cung cấp. Khi cần, thiết bị đầu cuối cũng được bàn giao; chất lượng internet được phối hợp đo bằng công cụ i-Speed. Cách làm này có ưu điểm là gắn hỗ trợ với kiểm tra dịch vụ, nhưng đòi hỏi dữ liệu thuê bao khớp với người sử dụng. Thành phố ghi nhận có trường hợp hộ đã thoát nghèo chưa được cập nhật hoặc chủ thuê bao khác người dùng, khiến xác minh kéo dài.
Đà Nẵng mở rộng đối tượng và loại hình kết nối
Kế hoạch của Đà Nẵng có phạm vi hỗ trợ đa dạng hơn theo nhóm sử dụng và loại dịch vụ. Thành phố sẽ rà soát địa bàn cần phổ cập, lập danh sách hộ nghèo, hộ cận nghèo và các nhóm chính sách, đồng thời đo kiểm chất lượng và hỗ trợ thiết bị đầu cuối cho người đủ điều kiện.
Hỗ trợ gồm viễn thông di động và internet băng rộng cố định cho hộ gia đình, cơ sở giáo dục, trạm y tế và điểm hỗ trợ ứng dụng công nghệ thông tin cho đồng bào dân tộc thiểu số. Ngư dân được tính đến qua dịch vụ viễn thông hàng hải; mạng vệ tinh tầm thấp được dành cho nơi chưa có sóng di động mặt đất hoặc internet băng rộng cố định. Đây là cách tiếp cận đáng chú ý vì không giới hạn bài toán phổ cập ở hộ gia đình: trường học, y tế và vùng thiếu hạ tầng cũng nằm trong kế hoạch.
Khâu thực hiện sẽ quyết định hiệu quả
Hai kế hoạch cùng nhấn mạnh rà soát dữ liệu và kiểm tra chất lượng, nhưng Hải Phòng đặt ra một đầu việc sát thời hạn: UBND xã, phường, đặc khu được đề nghị phân công cán bộ phụ trách, công khai chính sách và gửi danh sách theo chuẩn nghèo mới về Sở trước ngày 15/11/2026. Doanh nghiệp viễn thông cần đối chiếu dữ liệu thuê bao, báo sai lệch kịp thời và phối hợp đo kiểm để tránh gián đoạn dịch vụ.
Đà Nẵng dành năm 2026 cho việc rà soát quy định, hoàn thiện phối hợp giữa cơ quan và doanh nghiệp, chuẩn hóa dữ liệu ban đầu, đồng thời hướng dẫn chủ tàu cá đăng ký dịch vụ hàng hải. Từ năm 2027 đến 2030, thành phố dự kiến hằng năm cập nhật danh sách người thụ hưởng và địa bàn hỗ trợ, theo dõi chất lượng và tình hình sử dụng. Mốc thời gian rõ ràng là cần thiết, nhưng chỉ có ý nghĩa nếu dữ liệu được cập nhật và người dân biết cách đăng ký.
Phổ cập phải đi cùng khả năng sử dụng
So sánh hai địa phương cho thấy Hải Phòng tập trung vào quy trình xác nhận hộ đủ điều kiện và duy trì kết nối cho người dân, trong khi Đà Nẵng phác thảo rộng hơn cả về địa bàn, cơ sở phục vụ cộng đồng và công nghệ kết nối. Cả hai đều thừa nhận, trên thực tế, hỗ trợ thiết bị hay đưa dịch vụ đến một khu vực chưa đủ: chất lượng phải được kiểm tra, dữ liệu phải đúng và người thụ hưởng phải hoàn tất thủ tục.
Vì vậy, thước đo thực chất của chương trình đến 2030 không nên chỉ là số hộ có tên trong danh sách. Điều quan trọng là hộ nghèo, ngư dân, cơ sở giáo dục, trạm y tế và người ở vùng thiếu sóng có thể duy trì liên lạc, dùng internet và nhận hỗ trợ đúng lúc. Nếu hai thành phố giải quyết tốt khâu xác minh lẫn chất lượng, viễn thông công ích mới trở thành kết nối dùng được, thay vì một chính sách chỉ tồn tại trên giấy.
