Nam Mỹ: cửa ngõ mới cho điện tử, máy móc và thủy sản Việt Nam
Xuất khẩu Việt Nam sang Argentina, Uruguay và Paraguay là chiến lược mở rộng hiện diện của hàng Việt trong chuỗi cung ứng Nam Mỹ, tập trung vào các ngành điện thoại, linh kiện điện tử, máy móc, thủy sản và thực phẩm chế biến, nhằm tận dụng nhu cầu công nghiệp, tiêu dùng và hội nhập thương mại gia tăng tại ba nền kinh tế này. Theo tôi, đây không chỉ là một hướng đi mới mà là bước chuyển cần thiết: dịch chuyển từ vai trò “bán hàng đơn lẻ” sang vị thế mắt xích của chuỗi giá trị khu vực. Các số liệu cho thấy Argentina là đối tác có thặng dư thương mại lớn với Việt Nam, đồng thời vẫn thiếu hụt thiết bị điện tử và máy móc cho các dự án năng lượng, hạ tầng. Uruguay và Paraguay tuy nhỏ hơn nhưng lại có môi trường kinh doanh cởi mở, vị trí kết nối khu vực và nhu cầu nhập khẩu ổn định. Nếu doanh nghiệp Việt Nam không dấn bước sớm, khoảng trống thị trường này sẽ nhanh chóng được lấp đầy bởi đối thủ trong và ngoài khối Mercosur.
Điện thoại, linh kiện điện tử và máy móc: mũi nhọn chinh phục Argentina, Uruguay, Paraguay
Tôi cho rằng điện thoại, linh kiện điện tử Nam Mỹ và máy móc phải được xem là mũi nhọn ưu tiên nếu Việt Nam muốn tạo đột phá xuất khẩu tại ba thị trường này. Argentina đang giảm rào cản thương mại, đơn giản hóa thủ tục và nới lỏng quản lý ngoại hối, qua đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hàng điện tử nhập khẩu. Nhu cầu lớn về thiết bị phục vụ lắp ráp, viễn thông và tiêu dùng kết hợp với năng lực sản xuất điện tử quy mô lớn của Việt Nam tạo ra sự trùng khớp hiếm có giữa cung và cầu. Một phát biểu đáng chú ý là: “Điện thoại và linh kiện điện tử, máy móc, thiết bị và công nghiệp hỗ trợ là những lĩnh vực có triển vọng tại Argentina, Uruguay và Paraguay”. Cộng thêm các dự án dầu khí Vaca Muerta, lithium, năng lượng tái tạo, logistics và hạ tầng đang mở ra nhu cầu máy móc, phụ tùng, thiết bị điện. Cơ hội không chỉ là tăng kim ngạch xuất khẩu Việt Nam Argentina, Uruguay, Paraguay, mà là trở thành nhà cung cấp lâu dài cho các dự án công nghiệp và năng lượng của cả khu vực.
Thủy sản và thực phẩm chế biến: khai thác dư địa từ hội nhập và tiêu dùng mới
Nếu điện tử và máy móc là “động cơ” công nghiệp, thì thủy sản thực phẩm chế biến là cầu nối để hàng Việt đi sâu vào giỏ hàng gia đình Nam Mỹ. Thủy sản và thực phẩm chế biến được đánh giá có triển vọng tại Argentina, Uruguay và Paraguay. Lý do rất rõ: ba nước này có thế mạnh nông nghiệp, nhưng lại thiên về nguyên liệu thô; trong khi người tiêu dùng đô thị ngày càng cần các sản phẩm chế biến an toàn, tiện lợi. Đây chính là khoảng trống mà doanh nghiệp Việt Nam có thể lấp đầy với cá tra, tôm, các sản phẩm thủy sản đông lạnh, đồ hộp, mì ăn liền, cà phê chế biến, hạt tiêu và thực phẩm từ nông sản khác. Tuy nhiên, hàng Việt khó cạnh tranh trực tiếp ở các nông sản phổ thông do đối thủ sở hữu lợi thế sản xuất bản địa. Theo tôi, doanh nghiệp phải đi theo hướng giá trị gia tăng: tập trung vào chế biến sâu, đa dạng khẩu vị, bao bì phù hợp văn hóa địa phương và chứng nhận chất lượng quốc tế. Nếu làm tốt, thủy sản và thực phẩm chế biến không chỉ bán được nhiều hơn mà còn giúp Việt Nam bám rễ vào chuỗi cung ứng Nam Mỹ thông qua hợp đồng nguyên liệu, gia công, phân phối song phương.
Uruguay và Paraguay: thị trường ngách, bệ phóng chuỗi cung ứng Nam Mỹ
Nhiều doanh nghiệp Việt Nam có xu hướng tập trung vào thị trường lớn như Brazil hay Argentina, nhưng tôi cho rằng thị trường Uruguay Paraguay mới là bệ phóng khôn ngoan để thâm nhập sâu khu vực. Uruguay có quy mô dân số nhỏ nhưng nhập khẩu duy trì ở mức cao và môi trường kinh doanh cởi mở, thích hợp cho chiến lược các phân khúc ngách như điện tử, máy móc, thực phẩm chế biến, dệt may và hàng tiêu dùng chất lượng ổn định. Paraguay lại sở hữu lợi thế về nông nghiệp, năng lượng và vị trí trong mạng lưới kinh tế Nam Mỹ, mở ra cơ hội xuất khẩu máy móc nông nghiệp, thiết bị công nghiệp, phụ tùng và sản phẩm phục vụ chế biến. Đáng lưu ý, các nhóm hàng như đậu tương, phụ phẩm nông nghiệp, bông và sản phẩm chăn nuôi của Paraguay có tính bổ trợ với nhu cầu sản xuất tại Việt Nam, tạo dư địa thúc đẩy kết nối thương mại hai chiều và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng Nam Mỹ. Theo tôi, nếu biết kết hợp xuất khẩu với nhập khẩu chiến lược, doanh nghiệp Việt có thể dùng Uruguay và Paraguay như “cầu nối logistics” và “trạm trung chuyển” để lan sang toàn khối Mercosur.
Chiến lược thâm nhập: chọn đúng thị trường, sản phẩm, đối tác và xây dựng phân phối tại chỗ
Cơ hội lớn sẽ vô nghĩa nếu Việt Nam thiếu chiến lược thâm nhập bài bản. Theo tôi, doanh nghiệp phải bắt đầu từ bốn trụ cột: chọn đúng thị trường, đúng sản phẩm, đúng đối tác và xây dựng năng lực phân phối tại chỗ. Thương vụ Việt Nam tại Argentina nhấn mạnh rằng để biến cơ hội tại Nam Mỹ thành kim ngạch xuất khẩu thực tế, xúc tiến thương mại cần đi trước một bước, tập trung vào kết nối với nhà nhập khẩu, hệ thống phân phối và các dự án đầu tư tại Argentina, Uruguay và Paraguay. Cùng với đó, việc xây dựng mạng lưới phân phối, dịch vụ hậu mãi và nhận diện thương hiệu tại địa bàn có ý nghĩa quan trọng. Mặt trái cũng không thể bỏ qua. Dệt may, giày dép và hàng tiêu dùng Việt Nam đã có chỗ đứng nhưng đang chịu cạnh tranh mạnh từ các quốc gia khác và nhà cung cấp trong nội khối Mercosur. Với nông sản phổ thông, hàng Việt gần như không có lợi thế. Theo tôi, doanh nghiệp nên duy trì các mặt hàng này một cách chọn lọc, tránh chạy theo sản lượng, đồng thời dồn nguồn lực vào điện tử, máy móc, thủy sản và thực phẩm chế biến – những lĩnh vực có khả năng đưa Việt Nam tiến sâu vào chuỗi cung ứng Nam Mỹ.
