Đường sắt nhẹ Phú Quốc: Từ ý tưởng đến đường ray đầu tiên
Đường sắt nhẹ Phú Quốc (tuyến LRT Phú Quốc 2027) là tuyến đường sắt đô thị khổ tiêu chuẩn 1.435 mm nối Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc với Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC, được thiết kế như một tuyến đường sắt du lịch kết hợp vận tải công cộng hiện đại, hướng tới phục vụ Tuần lễ Cấp cao APEC và phát triển lâu dài hạ tầng giao thông Phú Quốc.
Thông điệp quan trọng nhất lúc này: tuyến đường sắt nhẹ Phú Quốc đang tăng tốc với một cuộc chạy đua lắp đặt hệ thống ray chỉ trong 6 tháng, thể hiện quyết tâm biến một dự án hạ tầng giao thông Phú Quốc trên giấy thành trục giao thông xương sống thực sự cho đảo ngọc. Chưa đầy hai tuần sau khi những lô thiết bị đầu tiên cập cảng, gần 1 km ray khổ tiêu chuẩn 1.435 mm đã được rải xuống nền đường, chuẩn bị cho việc cố định và lắp đặt hoàn thiện, hướng tới cột mốc 1 km ray đầu tiên của toàn tuyến.
Tăng tốc 6 tháng: 2.850 thanh ray và 36 km đường sắt đô thị
Nếu phải chọn một con số để mô tả tham vọng của LRT Phú Quốc 2027, đó là “6 tháng cho 17,59 km đường đôi”. Dự kiến trong 6 tháng tới, toàn bộ 17,59 km đường đôi sẽ hoàn tất lắp đặt hệ thống ray, tương đương gần 36 km đường sắt đô thị đang được thi công với tốc độ được đánh giá là thuộc nhóm nhanh nhất Việt Nam.
Về mặt kỹ thuật, mỗi thanh ray dài 25 m, nặng khoảng 1,5 tấn; tổng cộng 2.850 thanh sẽ được lắp đặt, tạo nên hơn 4.200 tấn thép trải dài như một “dải lụa thép” dọc Nam đảo. Gần 200 kỹ sư, công nhân được huy động, chia thành nhiều mũi thi công đồng thời và làm việc liên tục cả trong kỳ nghỉ lễ để không lỡ nhịp. Một phát biểu đáng chú ý là đánh giá rằng hoàn thành 17,59 km đường đôi trong khoảng 6 tháng là một tốc độ “ấn tượng”, và nếu việc vận chuyển ray thuận lợi, tiến độ còn có thể rút ngắn hơn nữa.
Công nghệ ray rãnh 60R2 và yêu cầu của một đô thị du lịch
Nhìn dưới góc độ chất lượng vận hành, điểm đáng chú ý của tuyến đường sắt nhẹ Phú Quốc là việc sử dụng khổ ray tiêu chuẩn 1.435 mm và ray rãnh 60R2 – loại ray có mặt cắt lớn, khả năng chịu tải và độ ổn định cao. Đây không phải lựa chọn “chơi đẹp” đơn thuần, mà là cách đáp ứng đồng thời hai bài toán: vận tải khối lượng lớn và mỹ quan của một đô thị du lịch.
Sau khi hoàn thiện, phần mặt bằng giữa và xung quanh ray có thể được xử lý đồng mức, kết hợp phủ cỏ tại những khu vực phù hợp, giúp tuyến đường sắt trở nên hài hòa với cảnh quan đô thị và không biến mình thành vết cắt thô trên không gian du lịch. Cấu tạo ray cùng hệ kết cấu đường hỗ trợ giảm rung, giảm tiếng ồn, nâng cao sự êm ái khi tàu vận hành – yếu tố sống còn với một tuyến đường sắt du lịch hướng tới trải nghiệm. Các chi tiết như vật liệu chống ăn mòn, không gian để hành lý, cửa sổ và nội thất cũng được tính toán để nâng cao trải nghiệm hành khách, đồng thời phục vụ mục tiêu phát triển du lịch.
APEC 2027 và bước ngoặt hạ tầng giao thông Phú Quốc
LRT Phú Quốc 2027 không chỉ là một dự án giao thông, mà là câu trả lời cho câu hỏi: đảo ngọc muốn xuất hiện như thế nào trên bản đồ APEC 2027. Trong ngắn hạn, tuyến tàu là mắt xích quan trọng trong hệ thống giao thông phục vụ Tuần lễ Cấp cao APEC 2027, với mục tiêu hoàn thành lắp đặt ray trên nền đường, cầu, hầm vào tháng 2/2027, chạy thử từ tháng 7 và khai thác thương mại vào tháng 11 cùng năm.
Khi hoàn thành, tuyến LRT được kỳ vọng rút ngắn thời gian di chuyển từ sân bay đến Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC, cũng như các khu nghỉ dưỡng và vui chơi phía Nam đảo, xuống khoảng 20 phút. Điều đó đồng nghĩa Phú Quốc sẽ sở hữu một phương thức vận tải công cộng khối lượng lớn kết nối trực tiếp cửa ngõ hàng không với vùng đô thị – du lịch, giảm áp lực lên đường bộ vốn đã gần tới ngưỡng chịu đựng. Về dài hạn, đây có thể là tiền lệ cho cách Phú Quốc mở rộng hạ tầng giao thông mà vẫn giữ được sức hút của một điểm đến du lịch.
Tuyến đường sắt du lịch và tương lai đảo ngọc
Điểm mấu chốt là: tuyến đường sắt nhẹ Phú Quốc sẽ thành công hay không phụ thuộc vào việc nó có thực sự trở thành tuyến đường sắt du lịch đúng nghĩa – thuận tiện, êm ái, gắn với cảnh quan – chứ không chỉ là một “công trình APEC”. Việc thiết kế hệ thống theo tiêu chuẩn quốc tế hiện đại được xem là cơ sở để tuyến tàu đáp ứng nhu cầu khai thác lâu dài sau khi hoàn thành nhiệm vụ phục vụ APEC 2027.
Khi mạng lưới hạ tầng giao thông Phú Quốc được nâng lên một mặt bằng mới, người dân và du khách sẽ là những người cảm nhận rõ nhất: ít thời gian mắc kẹt trên đường hơn, nhiều lựa chọn di chuyển hơn, trải nghiệm đảo ngọc mạch lạc hơn. Tuy nhiên, bài kiểm tra thực sự sẽ đến sau giai đoạn “khánh thành cắt băng”: liệu tuyến LRT có duy trì được tần suất, chất lượng dịch vụ và sự tích hợp với các tuyến xe buýt, taxi, đường thủy hay không. Câu trả lời sẽ định hình cách Phú Quốc bước vào giai đoạn phát triển hạ tầng tiếp theo – dựa trên đường sắt đô thị hay tiếp tục lệ thuộc vào đường bộ.
