Môi trường học tiếng Anh: từ khái niệm đến yêu cầu bắt buộc
Môi trường học tiếng Anh trong trường học là tổng hòa các không gian và hoạt động – từ tiết học chính khóa, câu lạc bộ, hoạt động ngoại khóa đến giao tiếp thường nhật – nơi học sinh buộc phải nghe, nói, đọc, viết tiếng Anh như một phần tự nhiên của đời sống nhà trường chứ không chỉ là một môn thi.Xây dựng môi trường như vậy không còn là lựa chọn mang tính phong trào mà đã trở thành yêu cầu chính sách rõ ràng. Chỉ thị 18 của UBND tỉnh yêu cầu tăng cường dạy và học ngoại ngữ, từng bước đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ 2 trong trường học, và nhiệm vụ này tiếp tục được triển khai trong năm học 2026-2027. Điểm đáng nói là các địa phương không chọn cách mở vài lớp “điểm” rồi dừng lại, mà đang đi theo hướng hệ thống, có lộ trình, có kế hoạch dài hơi đến 2035, tầm nhìn 2045.
Từ lớp học đến sân trường: mở rộng không gian thực hành tiếng Anh
Nếu chỉ trông vào 3–4 tiết/tuần, giao tiếp tiếng Anh học sinh khó có thể tiến bộ rõ rệt; các trường đang chủ động phá vỡ giới hạn đó. Tại Trường THPT Nguyễn Diêu, việc tạo môi trường sử dụng tiếng Anh được triển khai từ đổi mới dạy học đến mở rộng cơ hội thực hành ngoài giờ chính khóa. Trong lớp, giáo viên tăng hoạt động giao tiếp, đánh giá bằng thuyết trình, dự án, sản phẩm học tập để buộc học sinh phải dùng tiếng Anh chứ không học thuộc lòng. Ở bậc tiểu học, Trường Kon Dơng số 1 tổ chức sinh hoạt, giao lưu, hội thi để 774 học sinh cùng 36 giáo viên có thêm cơ hội rèn nghe – nói ngoài chương trình chính khóa. Điều này cho thấy khái niệm thực hành tiếng Anh tại trường đang được mở rộng sang hội thi, giao lưu, phát thanh măng non, thậm chí cả những khẩu lệnh đơn giản mỗi giờ chào cờ.
Câu lạc bộ, ngoại khóa và lớp cộng đồng: tiếng Anh bước ra đời sống
Khi tiếng Anh xuất hiện trong câu lạc bộ và hoạt động ngoại khóa tiếng Anh, không khí học thay đổi hẳn: bớt áp lực điểm số, thêm động lực trải nghiệm. Trường THCS Lương Thế Vinh duy trì CLB Tiếng Anh, chương trình phát thanh măng non song ngữ hằng tháng và dự kiến tổ chức chương trình văn nghệ “Our Amazing Stage” như một sân khấu thực hành tiếng Anh cho học sinh. Ở cấp độ cộng đồng, từ đầu năm 2026 tại xã Đức Cơ, Đoàn xã phối hợp với Trường THPT Lê Hoàn duy trì lớp tiếng Anh miễn phí cho thiếu nhi làng Lung Prông vào chiều chủ nhật hằng tuần. Những không gian này biến tiếng Anh thành hoạt động xã hội: trẻ em hát, chơi trò chơi, rung chuông vàng, thi hùng biện bằng tiếng Anh, thay vì chỉ làm bài tập ngữ pháp. Đây mới là môi trường học tiếng Anh đúng nghĩa – nơi sử dụng ngôn ngữ gắn với cảm xúc và trải nghiệm tập thể.
Song ngữ trong môn học: tiếng Anh trở thành công cụ, không chỉ là mục tiêu
Điểm then chốt của một môi trường sử dụng tiếng Anh là chuyển từ “học tiếng Anh” sang “dùng tiếng Anh để học”. Trường THCS Lương Thế Vinh đang mở rộng việc sử dụng tiếng Anh sang các hoạt động giáo dục và từng bước hỗ trợ dạy một số nội dung Toán, Khoa học tự nhiên bằng tiếng Anh, nhưng không biến mọi tiết thành tiết ngoại ngữ. Ở một địa phương khác, nhiều trường phổ thông và tiểu học đã triển khai hiệu quả một số môn bằng tiếng Anh, đồng thời lắp đặt biển chỉ dẫn, khẩu hiệu, thông điệp truyền thông bằng tiếng Anh trong khuôn viên trường. Qua các giờ tích hợp, học sinh không chỉ nắm vững kiến thức môn Toán mà còn ghi nhớ từ vựng chuyên ngành và thực hành các câu giao tiếp cơ bản, giúp tiếng Anh đi vào tiết học một cách nhẹ nhàng và hiệu quả. Khi kiến thức chuyên môn và ngôn ngữ gắn liền, tiếng Anh mới có cơ hội trở thành công cụ thật sự.
Cách tiếp cận hệ thống: không “ồ ạt”, mà bền vững và sát thực tế
Tham vọng biến tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai sẽ thất bại nếu chỉ dựa vào vài mô hình đẹp. Ưu điểm của các chương trình hiện nay là tính hệ thống: thực hiện Quyết định 2371 phê duyệt đề án giai đoạn 2025–2035, tầm nhìn đến 2045, một tỉnh đã cụ thể hóa bằng các chương trình, kế hoạch phù hợp điều kiện thực tế. Theo đó, 11.628 giáo viên có nhu cầu được bồi dưỡng để dạy bằng tiếng Anh và 94 trường đủ điều kiện thí điểm một số môn hoặc hoạt động giáo dục bằng tiếng Anh. UBND tỉnh tiếp tục ban hành quyết định phê duyệt các đề án về đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai, Sở Giáo dục và Đào tạo ra kế hoạch triển khai. Quan điểm chỉ đạo là không dạy ồ ạt mọi môn bằng tiếng Anh, mà từng bước tạo dựng môi trường giao tiếp thường xuyên và thực chất trong sinh hoạt hằng ngày. Từ những thay đổi nhỏ nhưng đều đặn, tiếng Anh mới có thể trở thành thói quen trong cộng đồng nhà trường.
