Từ “trải thảm đỏ” đại trà đến chọn lọc FDI công nghệ cao
Chiến lược thu hút FDI mới của Nghệ An là kế hoạch chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu, ưu tiên các dự án công nghệ cao, công nghiệp điện tử, năng lượng xanh và logistics hiện đại, nhằm tạo giá trị gia tăng lớn, lan tỏa công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn cho nền kinh tế địa phương.
Điểm đáng nói trong kế hoạch mới không phải là con số, mà là cách Nghệ An muốn “chọn bạn mà chơi”. UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 941/KH-UBND về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, nhấn mạnh yêu cầu đổi mới cách tiếp cận, chú trọng chất lượng và khả năng lan tỏa của dự án thay vì chạy theo số lượng. Cùng thời điểm, một kế hoạch thu hút vốn FDI giai đoạn 2026-2030 cũng được công bố, khẳng định định hướng thu hút đầu tư có chọn lọc, ưu tiên các ngành công nghệ cao. Đây là bước ngoặt tư duy: từ “ai đến cũng mừng” sang “chỉ chào đón nhà đầu tư phù hợp với tầm nhìn phát triển”.
Một câu nói có thể tóm lược tham vọng này: “Nghệ An phấn đấu thu hút 70% tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký mới đến từ các nền kinh tế phát triển, có tiềm lực về công nghệ, tài chính và quản trị hiện đại”. Đặt mục tiêu như vậy đồng nghĩa tỉnh chấp nhận cạnh tranh trực diện với các địa phương đã đi trước về FDI, nhưng cũng cho thấy sự tự tin vào lợi thế mới của mình.
Mục tiêu 6–8 tỷ USD: tham vọng lớn nhưng không phải bất khả thi
Nghệ An FDI vốn ngoại trong 5 năm tới được đặt ra với mục tiêu thu hút từ 6 đến 8 tỷ USD vốn đăng ký, bình quân 1,2–1,6 tỷ USD mỗi năm. Vốn thực hiện dự kiến đạt 5–6,5 tỷ USD, tương đương 1–1,3 tỷ USD mỗi năm. Với một tỉnh từng bị xem là “vùng trũng” về công nghiệp, đây là bước nhảy rất mạnh. Câu hỏi không phải là có dám đặt mục tiêu hay không, mà là Nghệ An sẽ làm gì để biến con số này thành hiện thực.
Câu trả lời nằm ở việc tỉnh chủ động gắn mục tiêu ngắn hạn với tầm nhìn dài hạn. Đến năm 2030, Nghệ An muốn thuộc nhóm địa phương dẫn đầu về môi trường đầu tư kinh doanh, năng lực cạnh tranh, đổi mới sáng tạo, chất lượng dịch vụ công và khả năng tiếp nhận dự án FDI chất lượng cao. Xa hơn, đến năm 2045, tỉnh đặt mục tiêu trở thành một trong những trung tâm sản xuất, dịch vụ và đổi mới sáng tạo của khu vực miền Trung, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Nói cách khác, Nghệ An không xem FDI là “phao cứu sinh” ngắn hạn, mà là đòn bẩy để tái cấu trúc nền kinh tế. Nếu không gắn FDI với chiến lược phát triển kinh tế tư nhân, nâng cấp hạ tầng và nhân lực, con số 6–8 tỷ USD sẽ chỉ là bảng thành tích, không phải động lực phát triển thực sự.
Công nghiệp điện tử, chip và năng lượng xanh: những mũi nhọn phải bứt phá
Điểm nhấn rõ nhất trong chiến lược thu hút đầu tư công nghệ cao của Nghệ An là danh mục ngành ưu tiên rất “đúng thời điểm”. Tỉnh chọn công nghiệp điện tử, chip bán dẫn, thiết bị số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, công nghệ sinh học, nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng xanh và logistics hiện đại làm trụ cột thu hút FDI. Đây đều là các lĩnh vực gắn với xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng và chuyển đổi xanh – số trên toàn cầu.
Công nghiệp điện tử Nghệ An đã có nền tảng ban đầu với các dự án lớn trong khu công nghiệp VSIP, WHA, Hoàng Mai I, Hoàng Mai II… được định vị là các địa bàn trọng điểm để thu hút đầu tư theo ngành, hình thành chuỗi liên kết sản xuất và mạng lưới cung ứng giá trị gia tăng cao. Nếu tỉnh xây dựng được hệ sinh thái đủ sâu quanh các nhà đầu tư chủ lực, công nghiệp điện tử sẽ trở thành “bệ phóng” cho cả ngành chip, thiết bị số và dịch vụ hỗ trợ.
Ở chiều khác, năng lượng xanh Nghệ An không chỉ là khẩu hiệu. Khi tỉnh định hướng thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế số và tăng cường chuyển giao công nghệ trong các dự án FDI, việc ưu tiên năng lượng xanh và logistics hiện đại cho thấy tầm nhìn: hoặc đi vào chuỗi giá trị mới, hoặc bị bỏ lại phía sau. Câu hỏi còn lại là Nghệ An có đủ nhanh để đón làn sóng dịch chuyển đầu tư trong các lĩnh vực này hay không.
Lao động dồi dào, cải cách môi trường đầu tư: lợi thế có được phát huy đúng cách?
Nghệ An có hai “vốn liếng” quan trọng để cạnh tranh FDI: nguồn lao động dồi dào và môi trường đầu tư-kinh doanh đang được cải thiện mạnh. Tỉnh đặt mục tiêu nâng tỷ trọng lao động qua đào tạo lên khoảng 80%, đồng thời tăng tỷ lệ lao động trong nước đảm nhiệm các vị trí kỹ thuật, quản lý, nghiên cứu, thiết kế và vận hành tại các dự án FDI chất lượng cao. Nếu làm được, đây sẽ là điểm cộng lớn trong mắt các nhà đầu tư công nghệ cao, vốn rất quan tâm đến chất lượng nhân lực tại chỗ.
Song song, Nghệ An xác định cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm để thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao. Tỉnh hướng đến nâng các chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh, cải thiện chất lượng dịch vụ công và tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận thông tin, triển khai dự án thuận lợi hơn. Đây là bước đi đúng, bởi trong cuộc đua FDI hiện nay, thủ tục nhanh và minh bạch đôi khi quan trọng không kém ưu đãi thuế.
Tuy vậy, lợi thế chỉ có ý nghĩa khi được duy trì nhất quán. Nếu cải cách hành chính bị chững lại, nếu đào tạo nhân lực không gắn sát nhu cầu doanh nghiệp – nhất là trong các lĩnh vực công nghệ, tự động hóa và logistics – Nghệ An sẽ khó giữ chân các tập đoàn đa quốc gia đang có nhiều lựa chọn trong khu vực.
Hạ tầng, xúc tiến đầu tư và bài toán thực thi
Để biến chiến lược thu hút đầu tư công nghệ cao thành kết quả cụ thể, Nghệ An đặt trọng tâm vào hạ tầng và xúc tiến đầu tư. Tỉnh tập trung hoàn thiện hạ tầng giao thông chiến lược, Khu kinh tế Đông Nam cùng các khu, cụm công nghiệp; đồng thời rà soát, chuẩn bị quỹ đất sạch và xây dựng bản đồ số về các khu công nghiệp, cụm công nghiệp để đáp ứng nhu cầu nhà đầu tư. Đây là điều kiện vật chất bắt buộc nếu muốn đón các dự án quy mô lớn, đòi hỏi kết nối logistics hiện đại.
Ở khâu xúc tiến, tỉnh định hướng đổi mới theo hướng công khai, minh bạch, tăng cường kết nối với các bộ, ngành, địa phương và cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài để tiếp cận các tập đoàn đa quốc gia, quỹ đầu tư lớn. Đồng thời, Nghệ An đặt mục tiêu thu hút 70% vốn FDI mới từ các nền kinh tế phát triển, có tiềm lực về công nghệ, vốn và quản trị hiện đại. Đây là cách “lọc” nhà đầu tư ngay từ khâu tiếp cận.
Kết lại, chiến lược Nghệ An FDI vốn ngoại đang đi đúng hướng: chọn công nghệ cao, công nghiệp điện tử, năng lượng xanh và logistics hiện đại làm mũi nhọn; gắn FDI với cải cách thể chế, nâng cấp hạ tầng và nhân lực. Thách thức lớn nhất không còn nằm ở tầm nhìn, mà ở năng lực thực thi: liệu các cam kết về cải cách, đào tạo và hạ tầng có được làm đến nơi đến chốn, đủ nhanh để nắm bắt cơ hội trong giai đoạn 2026–2030 hay không.
