Từ cột mốc 50 năm tới tham vọng 50 tỷ USD: Vì sao đây là bước ngoặt?
Kim ngạch thương mại Việt Nam Thái Lan với mục tiêu hướng tới 50 tỷ USD là định hướng mở rộng quan hệ kinh tế song phương, trong đó hai nước đặt ưu tiên vào hợp tác cân bằng, bền vững, gắn thương mại với quốc phòng, an ninh, kết nối hạ tầng và phối hợp khu vực để nâng cấp vai trò trong thương mại khu vực và hợp tác kinh tế Đông Nam Á. Điểm đáng chú ý là mục tiêu này xuất hiện đúng thời điểm hai nước kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, khi Chủ tịch Quốc hội kiêm Chủ tịch Hạ viện Thái Lan Sophon Zaram thăm chính thức Việt Nam và hội kiến với Thủ tướng Lê Minh Hưng chiều 6/8. Việc lãnh đạo hai bên nhất trí phấn đấu đạt kim ngạch song phương trước mắt 25 tỷ USD, sau đó hướng tới 50 tỷ USD theo hướng cân bằng và bền vững cho thấy đây không phải khẩu hiệu ngoại giao, mà là cam kết chính trị gắn với lợi ích doanh nghiệp và người dân hai nước. Vấn đề không nằm ở việc con số 50 tỷ USD có quá tham vọng hay không, mà ở chỗ Việt Nam có dám coi đây là đòn bẩy để tái định vị mình trong hợp tác kinh tế Đông Nam Á, thay vì chỉ là một mắt xích trung gian trong chuỗi thương mại khu vực.
“Ba kết nối” và các hành lang kinh tế: Bài toán chuỗi cung ứng giữa Việt Nam và Thái Lan
Nếu phải chọn trụ cột chiến lược cho quan hệ song phương 50 tỷ USD, thì Chiến lược “Ba kết nối” chính là mấu chốt. Hai nhà lãnh đạo đã nhất trí thúc đẩy triển khai chiến lược này, gắn với việc tăng cường kết nối chuỗi cung ứng, doanh nghiệp, địa phương và các chiến lược phát triển bền vững. Việc khai thác hiệu quả Hành lang Kinh tế Đông - Tây và Hành lang Kinh tế phía Nam không chỉ là chuyện hạ tầng, mà là cách hai nước phân chia vai trò trong mạng lưới logistics khu vực. Quan điểm của Thủ tướng Lê Minh Hưng khi nhấn mạnh ý nghĩa đặc biệt của chuyến thăm Sophon Zaram, trùng với dịp kỷ niệm 50 năm quan hệ ngoại giao, là muốn đưa kết nối hạ tầng và chuỗi cung ứng trở thành phần hữu cơ của Đối tác Chiến lược Toàn diện, chứ không đứng tách rời như một bộ kế hoạch kỹ thuật. Nếu Việt Nam tận dụng được vị trí cửa ngõ lục địa và Thái Lan giữ vai trò trung tâm hàng hải, chuỗi cung ứng song phương hoàn toàn có thể cạnh tranh với các cặp đối tác khác trong khu vực ASEAN, thay vì thụ động đi sau.
Quốc phòng – an ninh và thương mại: Sự gắn kết ít được nhắc tới nhưng mang tính quyết định
Một sai lầm phổ biến là nhìn kim ngạch thương mại tách rời khỏi hợp tác quốc phòng – an ninh. Trong cuộc hội kiến, hai bên không làm điều đó. Thủ tướng Lê Minh Hưng và Chủ tịch Quốc hội Sophon Zaram nhất trí duy trì hiệu quả các cơ chế hợp tác quốc phòng - an ninh; tăng cường hợp tác về an ninh, an toàn hàng hải, công nghiệp quốc phòng, hậu cần, quân y, cứu hộ - cứu nạn và quản lý biên giới. Đồng thời, họ thống nhất phối hợp phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia, đặc biệt là ma túy, mua bán người và lừa đảo qua mạng, kiên quyết không để bất kỳ cá nhân, tổ chức nào sử dụng lãnh thổ nước này để chống lại nước kia. Đây không phải phần “phụ” trong quan hệ thương mại khu vực, mà là điều kiện tiên quyết. Một chuỗi cung ứng chỉ bền vững khi tuyến đường hàng hải, đường bộ, đường không an toàn, khi doanh nghiệp không phải đối mặt với rủi ro pháp lý và tội phạm xuyên biên giới. Việt Nam nếu muốn nâng vị thế trong hợp tác kinh tế Đông Nam Á, cần tiếp tục đẩy mạnh những trụ cột an ninh này như một phần của chiến lược thương mại, thay vì coi đó là câu chuyện riêng của lực lượng chức năng.
Ngành kinh tế, khoa học – công nghệ, du lịch và giao lưu nhân dân: Lợi ích cụ thể cho người dân và doanh nghiệp
Kim ngạch thương mại Việt Nam Thái Lan không thể tăng bền vững nếu chỉ dựa vào vài ngành truyền thống. Hai nhà lãnh đạo đã ghi nhận hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học - công nghệ, văn hóa, giáo dục, du lịch và giao lưu nhân dân đang không ngừng được mở rộng và “mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp hai nước”. Điều này cho thấy định hướng 50 tỷ USD gắn liền với việc đa dạng hóa nền tảng hợp tác. Không phải ngẫu nhiên mà Chủ tịch Quốc hội Thái Lan mong muốn tham khảo kinh nghiệm tinh gọn bộ máy của Việt Nam và đánh giá cao đóng góp của cộng đồng người Việt tại Thái Lan. Đó là tín hiệu cho thấy chất lượng quản trị nhà nước, nguồn nhân lực và các kết nối cộng đồng sẽ trở thành lợi thế mềm trong quan hệ song phương 50 tỷ USD. Nếu Việt Nam biết khai thác khoa học - công nghệ và giáo dục làm chất xúc tác cho thương mại, các doanh nghiệp vừa và nhỏ sẽ có nhiều cửa tham gia chuỗi cung ứng song phương, thay vì chỉ nhìn vào các tập đoàn lớn.
Vai trò ASEAN và Mekong: Bàn đạp khu vực cho mục tiêu 50 tỷ USD
Mục tiêu quan hệ song phương 50 tỷ USD sẽ khó đạt nếu Việt Nam và Thái Lan không định vị được mình trong các cơ chế khu vực. Hai nhà lãnh đạo đã nhất trí tiếp tục phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn đa phương và các cơ chế hợp tác tiểu vùng Mekong, đồng thời cùng củng cố đoàn kết nội khối và duy trì vai trò trung tâm của ASEAN. Họ cũng phối hợp thúc đẩy lập trường chung của ASEAN về Biển Đông, bảo đảm hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không trên cơ sở luật pháp quốc tế và UNCLOS 1982. Thay vì xem những diễn đàn này là nơi “phát biểu cho đúng quy trình”, Việt Nam có thể biến chúng thành không gian mở rộng thương mại khu vực, gắn các hành lang kinh tế và chuỗi cung ứng song phương với các sáng kiến chung của ASEAN và tiểu vùng Mekong. Nếu Việt Nam chủ động hơn trong việc đưa lợi ích thương mại vào chương trình nghị sự khu vực, mục tiêu 25 tỷ USD, rồi 50 tỷ USD sẽ trở thành bước đi logic, chứ không phải đột phá đơn lẻ. Kết lại, tham vọng 50 tỷ USD là cơ hội để Việt Nam chứng minh rằng mình không còn ở vị thế “bên được hưởng lợi thụ động” trong hợp tác kinh tế Đông Nam Á, mà là đối tác chủ động thiết kế các cấu trúc thương mại và an ninh mới cùng Thái Lan.
