Tor des Geants và bước chuyển mình của runner châu Á
Tor des Geants là một giải ultra trail 330km diễn ra quanh thung lũng Aosta dưới chân dãy Alps, với tổng độ cao tích lũy hơn 24.000m, tương đương leo Everest ba lần, được xem là một trong những cuộc chạy trail khắc nghiệt nhất thế giới và là phép thử tối thượng cho sức bền, khả năng chịu đựng và tinh thần chiến đấu của các runner chuyên nghiệp lẫn phong trào. Đây không chỉ là một giải đấu, mà là sân khấu nơi runner châu Á đang viết lại trật tự quyền lực của làng chạy đường núi vốn do châu Âu thống trị suốt hơn một thập kỷ. Khi một cựu shipper Trung Quốc leo lên ngôi vô địch, và hai runner Việt Nam âm thầm hoàn thành 330km trong hơn 138 giờ, thông điệp rất rõ ràng: thời của những câu chuyện “người thường làm việc phi thường” đã đến, và nó đang đến từ châu Á.
Triệu Gia Câu: từ shipper nghèo đến kỷ lục châu Á tại "đường đua của quỷ"
Nhân vật làm cả cộng đồng chạy trail rúng động là Triệu Gia Câu, chàng trai 31 tuổi từ Quý Châu, Trung Quốc, xuất thân là shipper giao đồ ăn. Rạng sáng 16/9, anh băng qua vạch đích tại Courmayeur với thời gian 65 giờ 55 phút 22 giây, trở thành người châu Á đầu tiên vô địch Tor des Geants 330km và là người đầu tiên trong lịch sử hoàn thành giải dưới mốc 66 giờ, phá kỷ lục cũ 13 phút. Đáng nói hơn, đây là cuộc đua anh từng phải bỏ cuộc ở km 203 vì kiệt sức năm trước, rồi tự hứa sẽ trở lại. Câu chuyện từ đôi chân giao hàng chạy cầu thang, chọn chạy bộ để giao đồ ăn như một dạng “heavy training có trả lương”, đến việc sở hữu điểm ITRA cao nhất châu Á và trở thành vua mới của ultra trail, là minh chứng mạnh mẽ rằng tầng lớp runner chuyên nghiệp châu Á đang hình thành từ những nghề tưởng như rất đời thường.
Chiến thuật ngủ 1 giờ và cái giá của danh hiệu vô địch Tor des Geants
Tor des Geants không có giờ nghỉ bắt buộc; vận động viên tự quyết định khi nào ăn, khi nào ngủ trên cung đường dài hơn 336km, qua hơn 20 đèo núi trên 2.000m. Triệu Gia Câu chọn cách trả giá cực đoan cho chiến thắng: chỉ ngủ tổng cộng khoảng 1 tiếng trong hơn 65 giờ thi đấu. Anh dẫn đầu suốt 35 giờ 42 phút đầu tiên mà không chợp mắt, rồi chỉ nghỉ 50 phút, ngủ khoảng 20 phút ở km 203. Sau đó, anh chuyển sang chiến thuật "ngủ phân đoạn" 10 phút tại mỗi trạm tiếp tế, thường là trong tư thế ngồi, rồi lao vào bóng đêm lạnh buốt. Khi về đích, anh thừa nhận nửa sau cuộc đua là trải nghiệm "gần như không thể chịu đựng nổi": toàn thân đau nhức, thị lực mờ đi vì thiếu ngủ, chỉ còn ý chí sắt đá kéo anh về phía trước. Kỷ lục châu Á này không chỉ là về tốc độ, mà là về mức độ chấp nhận đau đớn để đổi lấy danh hiệu trên một đường chạy trail khắc nghiệt bậc nhất.
Lê Thị Hằng và Lưu Đức Toản: sức bền của runner Việt trên đấu trường cực hạn
Ở góc nhìn Việt Nam, việc hai runner hoàn thành toàn bộ cự ly 330km trong hơn 138 giờ mới là thông điệp quan trọng nhất. Lê Thị Hằng, nữ runner từ Vũng Tàu nổi tiếng với các cự ly dài như Prenn Trail 250km và nhiều giải 100km trong nước, cán đích Tor 330 với thời gian hơn 138 giờ 40 phút, trong khi Lưu Đức Toản hoàn thành với thành tích hơn 137 giờ 50 phút. Họ phải tự cân bằng nhịp chạy – ngủ suốt gần một tuần, đối mặt nắng gắt ban ngày, lạnh buốt ban đêm, đường mòn nhỏ sát vực, không dây bảo vệ, nơi một sơ sảy có thể đồng nghĩa với rơi xuống vực sâu. Theo lời kể của Toản, Tor des Geants khó hơn UTMB 100km "nhiều lần" vì số lượng đỉnh núi cao và độ nguy hiểm của địa hình. Trong bối cảnh tỷ lệ hoàn thành của giải chỉ khoảng 60%, việc hai người Việt hoàn tất hành trình là khẳng định rõ ràng rằng sức bền của runner Việt hoàn toàn đủ chỗ trên bản đồ ultra trail 330km quốc tế.
Từ shipper đến người truyền cảm hứng: tương lai cộng đồng trail chạy châu Á
Điểm thú vị nhất của câu chuyện Tor des Geants năm nay không chỉ là thành tích, mà là hướng đi tiếp theo. Triệu Gia Câu tuyên bố đây sẽ là lời chia tay của anh với các cự ly siêu cực hạn từ 168km trở lên, để chuyển sang vai trò truyền cảm hứng cho cộng đồng. Anh nói: "Dù xuất phát điểm của bạn là ai, chỉ cần có ý chí, bạn hoàn toàn có thể dũng cảm lao về phía trước và chinh phục những đỉnh núi của cuộc đời mình". Khi một cựu shipper bước lên đỉnh một giải chạy trail khắc nghiệt hàng đầu, và khi những runner Việt từ phong trào dần tiến vào các sân chơi như Tor 330, ta thấy rõ sự dịch chuyển: chạy đường núi không còn là đặc quyền của giới vận động viên chuyên nghiệp châu Âu. Nó đang trở thành không gian nơi người lao động trẻ, dân văn phòng, người chạy phong trào châu Á dám nâng chuẩn chơi của mình lên mức cực hạn, xây dựng kỷ lục châu Á mới và định nghĩa lại ý nghĩa của "chạy để sống".
