An toàn bắt đầu từ bài học có thể thực hành
An toàn giao thông học sinh là quá trình giúp các em hiểu quy tắc, thực hành kỹ năng đi đường và hình thành cách ứng xử có trách nhiệm để bảo vệ mình cùng những người xung quanh. Chỉ ghi nhớ luật trên lớp là chưa đủ: một em biết biển báo nhưng quên giảm tốc độ ở giao lộ vẫn có thể gặp nguy hiểm. Vì vậy, giáo dục cần gắn kiến thức với thao tác cụ thể và thói quen tự giác. Ngày 24/10, hội thi tìm hiểu pháp luật về trật tự, an toàn giao thông tại Trường THPT Chuyên Bến Tre quy tụ bốn đội từ các trường THPT, THCS và THPT. Các phần thi gồm trắc nghiệm, tiểu phẩm hoặc thuyết trình, xử lý tình huống và lái xe trên sa hình. Cách học này đáng nhân rộng: học sinh không chỉ nhắc lại điều đúng mà còn phải thể hiện được cách xử lý khi gặp tình huống thật.
Kỹ năng giao thông cần đi cùng cách ứng xử
Kỹ năng giao thông không dừng ở việc điều khiển xe; đó còn là quan sát, chọn đúng làn, giảm tốc độ, báo hiệu khi chuyển hướng và biết nhường nhịn. Những lỗi như quên bật hoặc tắt đèn xi nhan ở giao lộ, không giảm tốc độ tại nơi đường giao nhau, đi sai phần đường hay qua đường thiếu an toàn cho thấy khoảng cách giữa biết luật và làm đúng vẫn còn lớn. Đó cũng là lý do văn hóa giao thông phải được dạy song song với thao tác. Tuân thủ quy tắc là nền tảng, nhưng tôn trọng người cùng đường mới biến quy tắc thành hành vi bền vững. Một hội thi có phần xử lý tình huống và thực hành trên sa hình tạo cơ hội để học sinh nhận ra lỗi trước khi gặp rủi ro ngoài đường. Nhà trường nên coi đây là phần cốt lõi của giáo dục, không phải hoạt động phụ bên cạnh giờ học lý thuyết.
Nhà trường, gia đình và lực lượng chức năng cùng chịu trách nhiệm
Giáo dục an toàn giao thông khó đạt kết quả nếu mỗi bên làm riêng. Nhà trường có thể tổ chức bài học và thực hành; lực lượng chức năng đem đến hướng dẫn sát với lỗi thường gặp; gia đình cần củng cố thói quen trong những chuyến đi hằng ngày. Tại một chương trình dành cho học sinh ở Gia Lai, cán bộ cảnh sát giao thông phổ biến kiến thức pháp luật, hướng dẫn kỹ năng đi đường an toàn và cách chọn, đội mũ đúng quy cách; chương trình trao 160 mũ bảo hiểm cho học sinh lớp 1. Tại Trường Tiểu học Tân Sơn Nhì ở Thành phố Hồ Chí Minh, hoạt động ngày 2/11 kết hợp trao mũ với tập huấn an toàn giao thông cho học sinh và phụ huynh; phần hướng dẫn kỹ năng dự báo, phòng tránh rủi ro được triển khai cho hơn 1.200 học sinh và cha mẹ. Phụ huynh không chỉ đưa con đến trường: làm gương khi đi đường và giải thích quy tắc ngay trong hành trình là cách thiết thực để bài học ở lớp không bị đứt quãng.
Mũ bảo hiểm đưa thông điệp an toàn vào đời sống
Một chiếc mũ bảo hiểm đạt chuẩn chỉ phát huy tác dụng khi được đội đúng cách và trở thành thói quen. Vì thế, chương trình tặng mũ bảo hiểm học sinh có giá trị hơn một món quà: đó là lời nhắc cụ thể mỗi lần các em lên xe. Trong năm học 2026–2027, chương trình phối hợp với ngành giáo dục và lực lượng cảnh sát giao thông dự kiến trao khoảng 1,8 triệu mũ đạt chuẩn cho học sinh lớp 1 trên toàn quốc, đồng thời tổ chức tập huấn cho học sinh và phụ huynh. Theo số liệu do đơn vị tổ chức đo tại hơn 790 trường trong năm học 2025–2026, tỷ lệ trẻ em đội mũ bảo hiểm đạt 89% vào năm 2026. Con số này là dấu hiệu tiến bộ, nhưng cũng nhắc rằng việc trao mũ cần đi cùng hướng dẫn đội đúng và sự nhắc nhở đều đặn. Sắp tới, đơn vị tổ chức cho biết sẽ phối hợp với Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam và các thành viên dự án “Việt Nam 2000” để tiếp tục nâng cao nhận thức và khuyến khích dùng mũ đạt chuẩn cho trẻ em.
Kết luận: Dạy để học sinh tự giác, không chỉ để thuộc luật
Một nền văn hóa giao thông an toàn không thể hình thành chỉ bằng khẩu hiệu hay một buổi tuyên truyền. Học sinh cần được tập quan sát, xử lý tình huống và ứng xử có trách nhiệm; nhà trường cần duy trì hoạt động thực hành; lực lượng chức năng cần phối hợp tuần tra, hướng dẫn và ngăn ngừa vi phạm; còn gia đình phải biến điều đúng thành nếp sống bằng chính cách đi đường của người lớn. Học sinh tham gia hội thi cũng cho biết sẽ chia sẻ kiến thức với bạn bè, trong khi lực lượng cảnh sát giao thông dự kiến tiếp tục tuần tra, kiểm soát và xử lý vi phạm để phòng ngừa tai nạn từ sớm. Đó là hướng đi đúng: không xem an toàn là một bài kiểm tra cần vượt qua, mà là năng lực phải được rèn mỗi ngày. Khi kỹ năng và văn hóa ứng xử cùng hiện diện trên đường, bài học mới thực sự bảo vệ được các em.
