An toàn giao thông trẻ em: không chỉ là “đi cẩn thận”
An toàn giao thông trẻ em là việc trang bị cho học sinh kiến thức pháp luật, kỹ năng tham gia giao thông và thói quen tự bảo vệ bản thân trên mọi hành trình, đặc biệt là an toàn đường đi học từ nhà đến trường và ngược lại, để giảm tai nạn và xây dựng văn hóa giao thông ngay từ lứa tuổi nhỏ. Những ngày đầu năm học, trước cổng trường luôn là điểm nóng giao thông: học sinh vội vã, phụ huynh dồn xe vào không gian hẹp, chỉ một chút thiếu quan sát hay dừng đỗ sai quy định đã có thể gây nguy hiểm. Nếu chúng ta vẫn xem những rủi ro ấy là “chuyện bình thường”, thì mỗi giờ tan học sẽ tiếp tục là giờ cao điểm của lo lắng. Vấn đề không nằm ở việc trẻ đi bộ, đi xe đạp hay ngồi sau xe máy, mà ở chỗ các em đã được dạy kỹ năng gì và người lớn làm gương như thế nào.
Giáo dục pháp luật học sinh: từ lớp học đến cổng trường
Điểm tích cực là giáo dục an toàn giao thông trẻ em đã được đưa vào chương trình nhà trường với sự phối hợp chặt chẽ của lực lượng công an và chính quyền địa phương. Theo kế hoạch phối hợp giữa công an và ngành giáo dục, các trường tổ chức thường xuyên những buổi tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về trật tự, an toàn giao thông và kỹ năng tham gia giao thông cho học sinh. Hơn 1.000 học sinh một trường THCS đã được nghe giới thiệu các quy định quan trọng, được hướng dẫn kỹ năng xử lý tình huống thường gặp trên đường đi học. Đây không phải buổi “nghe cho có”, mà là những giờ học pháp luật sống động, với hình ảnh, video, tình huống thực tế giúp các em nhận diện lỗi vi phạm, hiểu hậu quả và biết cách phòng chống tai nạn giao thông trên hành trình đến trường.
Kỹ năng tham gia giao thông: bài học phải cụ thể, gắn với đường đi học
Muốn an toàn đường đi học, trẻ cần kỹ năng tham gia giao thông cụ thể chứ không phải vài khẩu hiệu chung chung. Các buổi tuyên truyền đã chuyển nội dung thành các thao tác rõ ràng: quan sát, chấp hành tín hiệu, giữ khoảng cách, đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn và lựa chọn phương tiện phù hợp với độ tuổi. Lực lượng công an hướng dẫn học sinh kỹ năng điều khiển xe máy điện, xe đạp và những phương tiện các em được phép sử dụng, kèm theo việc chỉ ra các lỗi phổ biến như không đội mũ bảo hiểm, chở quá số người, dùng điện thoại khi điều khiển xe, lái khi chưa đủ tuổi. Những mô hình “cổng trường an toàn giao thông” yêu cầu học sinh không phóng nhanh, vượt ẩu, không tụ tập, dàn hàng gây cản trở giao thông và phải chấp hành hiệu lệnh của lực lượng chức năng ngay tại khu vực cổng trường. Đây chính là lớp học kỹ năng ngay trên vỉa hè và lòng đường nơi các em đi qua mỗi ngày.
Phụ huynh phải làm gương: thói quen của cha mẹ là “giáo trình sống”
Không thể nói đến an toàn giao thông trẻ em mà bỏ qua vai trò phụ huynh. Nhà trường có thể tổ chức ký cam kết chấp hành luật giao thông giữa học sinh, phụ huynh và giáo viên, nhưng nếu cha mẹ vẫn dừng xe giữa cổng trường, vẫn không đội mũ bảo hiểm cho con thì mọi bài giảng trở nên sáo rỗng. Một lời dặn “đi cẩn thận” hoàn toàn không đủ; phụ huynh cần hướng dẫn con cách quan sát, sang đường, đi đúng làn, hiểu biển báo, kiểm soát phương tiện con sử dụng và đội mũ bảo hiểm đúng chuẩn mỗi khi ra đường. Mô hình cổng trường an toàn giao thông đặt trách nhiệm rõ cho cha mẹ: đưa, đón con đúng nơi quy định, không dừng đỗ gây ùn tắc và thường xuyên nhắc con chấp hành luật. Khi người lớn coi việc tuân thủ giao thông là nguyên tắc không thỏa hiệp, trẻ sẽ học được văn hóa tôn trọng luật và tự bảo vệ mình mà không cần bị nhắc nhở liên tục.
Dạy luật và tự bảo vệ từ sớm: khoản đầu tư giảm chấn thương học đường
Giáo dục pháp luật học sinh về trật tự, an toàn giao thông không phải phong trào ngắn hạn, mà là nền tảng để giảm chấn thương trong giờ học và trên đường đi học. Khi chương trình được thiết kế phù hợp từng lứa tuổi, sử dụng hình thức trực quan, gần gũi, học sinh dễ tiếp thu, hình thành ý thức tự giác chấp hành pháp luật và ứng xử có văn hóa khi tham gia giao thông. Các buổi tuyên truyền nhấn mạnh việc nhận biết nguy cơ, phòng tránh tai nạn, từ đó hạn chế rủi ro trên hành trình từ nhà đến trường và ngược lại. Trao tặng mũ bảo hiểm cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn không chỉ là hỗ trợ vật chất, mà là lời khẳng định rằng bảo vệ an toàn của trẻ trên đường là ưu tiên của cả cộng đồng. Nếu nhà trường kiên trì dạy luật, kỹ năng; phụ huynh gương mẫu thực hiện; lực lượng chức năng đồng hành thường xuyên, thì việc phòng chống tai nạn giao thông ở lứa tuổi học sinh sẽ chuyển từ “khẩu hiệu” thành kết quả nhìn thấy được trong từng giờ đến lớp.
