Trường nội trú vùng biên: từ biểu tượng đầu tư đến thay đổi cơ hội học tập
Trường nội trú vùng biên là mô hình trường học kết hợp dạy học, ăn ở và sinh hoạt tập trung cho học sinh ở các xã biên giới, giúp các em vượt qua hạn chế về giao thông, khoảng cách địa lý và thiếu thốn hạ tầng, qua đó duy trì việc đến lớp, nâng cao chất lượng giáo dục vùng khó khăn và gắn kết với nhiệm vụ giữ gìn ổn định biên giới. Trong bối cảnh đó, Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Mẫu Sơn vừa trở thành biểu tượng mới cho cách tiếp cận giáo dục gắn với đầu tư hạ tầng bài bản. Công trình được Công an tỉnh Lạng Sơn làm chủ đầu tư với tổng mức đầu tư hơn 390 tỷ đồng, khởi công từ tháng 11/2025 trên diện tích gần 70.000 m², quy mô 36 lớp, 1.260 học sinh. Đây không chỉ là một ngôi trường, mà là thông điệp chính sách: muốn thay đổi giáo dục vùng khó khăn, phải bắt đầu từ cơ sở vật chất hiện đại.
Khai giảng 2026-2027: 4 trường nội trú vùng biên khởi động cùng một tầm nhìn
Sáng 5/9, cùng với học sinh cả nước, học sinh Lạng Sơn bước vào năm học mới 2026-2027 với một dấu mốc hiếm thấy: 4 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới được khánh thành và đưa vào sử dụng cùng lúc. Tại Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Mẫu Sơn, UBND tỉnh tổ chức lễ khai giảng và cắt băng khánh thành, kết nối trực tuyến với các điểm cầu trường nội trú tiểu học và THCS ở biên giới đất liền trên toàn quốc. Trường Mẫu Sơn là một trong 4 trường nội trú vùng biên mới, bên cạnh Kiên Mộc, Khuất Xá và Quốc Khánh. Sự có mặt của lãnh đạo Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng lãnh đạo tỉnh tại buổi lễ cho thấy đây không phải một công trình đơn lẻ, mà là mắt xích của chiến lược dài hơi, gắn với việc sắp xếp lại mạng lưới 375 trường sau khi đã giảm mạnh từ 645 trường năm trước. “Đây là năm học thứ hai ngành giáo dục tỉnh triển khai Nghị quyết số 71 ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo” – ông Hoàng Quốc Tuấn, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lạng Sơn nhấn mạnh.
Cơ sở vật chất hiện đại: khác biệt giữa "bám lớp" và bỏ học
Điểm khiến Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Mẫu Sơn đáng chú ý không chỉ là số tiền đầu tư, mà là cách cơ sở vật chất hiện đại được thiết kế xoay quanh nhu cầu thực tế của học sinh vùng biên. Trường có các khối phòng học kiên cố, thư viện, nhà thi đấu, bể bơi, bếp ăn, khu nội trú và hạ tầng phục vụ sinh hoạt được hoàn thiện cùng bàn ghế và thiết bị dạy học đồng bộ. Ký túc xá đảm bảo chỗ ở nội trú cho hơn 700 học sinh ở xa, giúp các em không còn phải đi bộ hàng chục km trong giá rét để đến lớp. Trước đây, học sinh xã Mẫu Sơn phải học tại nhiều điểm trường lẻ, có nơi cách trường chính gần 30 km; việc đi lại của cả học sinh lẫn giáo viên rất khó khăn, nhất là mùa đông vùng cao lạnh giá. Khi các em được tập trung về một ngôi trường chung, khang trang, sự chênh lệch điều kiện học tập so với đồng bằng được thu hẹp. Nói cách khác, cơ sở vật chất hiện đại ở trường nội trú vùng biên đang là đường ranh rõ rệt giữa “bám lớp” và nguy cơ bỏ học.
Học sinh Mẫu Sơn: từ điểm trường lẻ đến môi trường học tập mới
Nếu chỉ nhìn những dãy phòng học mới, người ta dễ quên rằng học sinh Mẫu Sơn vừa trải qua một cú chuyển lớn: từ mạng lưới điểm trường nhỏ, phân tán sang sinh hoạt trong một tập thể nội trú đông tới 1.260 học sinh. Trong ngày khai giảng, khuôn viên trường rộn ràng cờ hoa, tiếng nói cười; các em trong trang phục truyền thống Dao, Nùng, Tày háo hức dự lễ khai giảng đầu tiên tại ngôi trường mới. Niềm vui không che hết bỡ ngỡ, nhưng cảm giác an tâm là có thật: gia đình học sinh chia sẻ họ yên tâm hơn khi con được ăn ở tại trường, được thầy cô chăm lo từ bữa ăn đến giấc ngủ. Với nhiều em từng quen lớp học tạm bợ, con đường đất trơn trượt mùa mưa, việc có sân bóng, thư viện, nhà thi đấu là một trải nghiệm khác hẳn. Mô hình trường nội trú vùng biên ở đây không chỉ giải quyết chỗ học mà đang dần tạo ra một hệ sinh hoạt mới, nơi kỷ luật tập thể và đời sống văn hóa được xây dựng ngay trong khuôn viên trường.
Từ Mẫu Sơn nhìn rộng hơn: nội trú vùng biên phải đi cùng chất lượng
Việc đồng loạt đưa 4 trường nội trú vùng biên vào sử dụng tại Mẫu Sơn, Kiên Mộc, Khuất Xá và Quốc Khánh là bước tiến lớn, nhưng không nên được coi là đích đến. Sau lễ khai giảng, lãnh đạo Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Mẫu Sơn xác định nhiệm vụ trước mắt là ổn định nền nếp, sinh hoạt, tâm lý để học sinh thích nghi với môi trường tập thể; đồng thời tổ chức tốt công tác chăm sóc, nuôi dưỡng, bảo đảm an toàn thực phẩm để học sinh và phụ huynh yên tâm. Ở tầm hệ thống, ngành giáo dục Lạng Sơn bước vào năm học mới với yêu cầu kép: vận hành ổn định mạng lưới trường lớp sau sắp xếp, đồng thời tạo chuyển biến thực chất về chất lượng giáo dục, quản trị nhà trường và ứng dụng công nghệ trong dạy – học. Theo ông Hoàng Quốc Tuấn, ngành sẽ tiếp tục bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, STEM/STEAM và bảo đảm cơ hội học tập cho học sinh vùng khó khăn, vùng biên giới. Nếu làm được, các trường nội trú vùng biên như Mẫu Sơn sẽ không chỉ là công trình đẹp trong ngày khai trương, mà là hạt nhân cho một thế hệ học sinh vùng khó khăn có đủ năng lực tham gia nền kinh tế tri thức.
