Từ công xưởng sản xuất đến tham vọng giá trị quốc gia
Giá trị quốc gia Việt Nam trong giai đoạn mới không chỉ đến từ tăng trưởng GDP và xuất khẩu, mà phải được kiến tạo bởi các doanh nghiệp hàng đầu thông qua công nghệ, dịch vụ chất lượng cao, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và chuỗi giá trị có khả năng lan tỏa rộng, vượt ra khỏi biên giới bảng cân đối kế toán để định hình lại vị thế kinh tế trên bản đồ thế giới. Chiều 15/9 tại Hà Nội, Lễ vinh danh các doanh nghiệp nộp ngân sách lớn nhất Việt Nam và tọa đàm về vai trò doanh nghiệp dẫn đầu đã cho thấy một điểm chung: Việt Nam không thể tiếp tục tự hài lòng với vai trò “công xưởng sản xuất” giá rẻ. Khi ông Đặng Thành Tâm nhấn mạnh “Việt Nam không thể chỉ mãi là một công xưởng sản xuất”, đó không chỉ là cảnh báo mà là lời thúc giục chuyển mình sang mô hình phát triển kinh tế bền vững dựa trên giá trị gia tăng cao và dịch vụ hiện đại.
Doanh nghiệp tài chính số: dẫn dắt dòng vốn, mở rộng tiếp cận
Điểm đáng chú ý là sự dịch chuyển tư duy từ “doanh nghiệp lớn” sang “doanh nghiệp kiến tạo giá trị quốc gia”. Phó Chủ tịch HĐQT MB Vũ Thị Hải Phượng nhấn mạnh, doanh nghiệp kiến tạo phải hình thành năng lực công nghệ, chuyển đổi số và tri thức có thể trở thành lợi thế cạnh tranh cho cả nền kinh tế. Với định hướng trở thành doanh nghiệp số và tập đoàn tài chính dẫn đầu, MB đã phục vụ gần 40 triệu khách hàng, 90% được phục vụ trên nền tảng số, 99% giao dịch qua kênh số và 60% doanh thu đến từ kênh số. Những con số này không chỉ là thành tích nội bộ; chúng nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính cho người dân và doanh nghiệp, giúp hoạt động kinh doanh thuận tiện hơn và tối ưu chi phí tuân thủ, qua đó nâng cao giá trị sản phẩm, dịch vụ trong toàn hệ sinh thái. Khi một ngân hàng đặt mục tiêu góp phần vào tăng trưởng 30% GDP trên nền tảng số, đó là tuyên bố về trách nhiệm với giá trị quốc gia Việt Nam chứ không chỉ là kế hoạch lợi nhuận.
Hàng không và kết nối quốc tế: giá trị vượt khỏi doanh thu hãng bay
Trong ngành hàng không, câu chuyện kiến tạo giá trị quốc gia càng rõ nét. Bà Hồ Ngọc Yến Phương cho rằng ranh giới giữa doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp kiến tạo giá trị cho quốc gia không nằm ở số tàu bay hay doanh thu, mà ở việc doanh nghiệp dám vượt qua bảng cân đối kế toán để tham gia một chuỗi giá trị rộng hơn, từ đào tạo kỹ sư, làm chủ công nghiệp động cơ đến giấc mơ sản xuất tàu bay tại Việt Nam. Kế hoạch trong 10 năm tới sở hữu khoảng 100 tàu bay thân rộng và 300–400 tàu bay thân hẹp cho thấy tham vọng tạo mạng lưới kết nối sâu với thế giới. Việc đưa khách đến các quốc gia khác không chỉ tạo điểm kết nối, mà còn thúc đẩy hạ tầng hàng không, du lịch và sản phẩm dịch vụ tại điểm đến, đồng thời tác động đến lối sống, lối tiêu dùng của người Việt và tạo động lực thay đổi trong đời sống kinh tế – xã hội. Đây chính là dạng giá trị quốc gia có tác động lan tỏa rộng hơn nhiều so với lợi nhuận của một hãng hàng không đơn lẻ.
Từ khu công nghiệp đến hệ sinh thái sáng tạo và dịch vụ
Ở mảng công nghiệp và thu hút đầu tư, KBC cho thấy một bước chuyển quan trọng: từ cho thuê đất đến kiến tạo hệ sinh thái đô thị – công nghiệp đồng bộ với nhà ở, trường học, y tế, đào tạo và công viên cây xanh. Mỗi năm thu hút khoảng 10 tỷ USD đầu tư nước ngoài và tạo khoảng 75.000 việc làm mới là thành công đáng kể, nhưng điều ông Đặng Thành Tâm nhấn mạnh lại là tính lan tỏa: vai trò kết nối giữa doanh nghiệp, quốc gia với quốc gia, con người với con người, khi hàng hóa Việt Nam được người dân các nước khác sử dụng và đánh giá cao, qua đó gia tăng sức mạnh cho Việt Nam. Các khu công nghiệp được định hướng thu hút ngành nghề công nghệ cao, nâng suất đầu tư và giá trị gia tăng trên mỗi héc-ta đất, đồng thời đầu tư năng lượng xanh, năng lượng tái tạo để tạo hệ tuần hoàn bền vững cho nhà máy. Trong giai đoạn tiếp theo, KBC chuyển trọng tâm sang dịch vụ và đổi mới sáng tạo, phát triển sản phẩm mang thương hiệu Việt Nam và đề xuất mô hình AI City dựa trên Nghị quyết 57 về công nghệ cao, cho thấy rõ định hướng phát triển kinh tế bền vững ngoài công nghiệp truyền thống.
Kinh tế bền vững: khi thuế, doanh thu và giá trị xã hội cùng hướng một mũi tên
Tại tọa đàm, PGS.TS Trần Đình Thiên gọi việc nộp thuế là “một sứ mệnh và một phần vinh quang”, nhưng ông cũng cảnh báo rằng nếu chỉ nhìn vào số thuế đóng góp thì chưa đủ để đánh giá doanh nghiệp hàng đầu. Doanh nghiệp dẫn đầu phải tạo vị thế quốc gia, gia tăng năng lực cạnh tranh, kiến tạo hệ sinh thái phát triển và mở rộng chuỗi giá trị; đó mới là cốt lõi của phát triển kinh tế bền vững. Chính sách thuế được ông kỳ vọng “tốt hơn” không phải theo nghĩa thu nhiều hơn bằng mọi giá, mà là không tạo rủi ro cho doanh nghiệp, đồng thời nuôi dưỡng nguồn thu lớn lâu dài cho đất nước. Khi doanh nghiệp tài chính số giúp người dân tiếp cận dịch vụ thuận tiện, hãng hàng không thay đổi hành vi tiêu dùng và khu công nghiệp đầu tư năng lượng tái tạo, chúng đang cùng nhau nâng cao giá trị sản phẩm và dịch vụ của toàn nền kinh tế. Việt Nam sẽ chỉ thoát khỏi hình ảnh công xưởng gia công khi coi doanh nghiệp hàng đầu là hạt nhân kiến tạo giá trị quốc gia Việt Nam, chứ không chỉ là “máy in” lợi nhuận cho riêng mình.
