Tối hậu thư lãi suất: Trump kéo Fed vào cuộc chiến chính trị
Chủ tịch Fed Kevin Warsh và cuộc đối đầu mới giữa Nhà Trắng với Cục Dự trữ Liên bang là câu chuyện về áp lực hạ lãi suất, ổn định thị trường trái phiếu, và ranh giới mong manh giữa chính sách tiền tệ Mỹ độc lập với những tính toán chính trị của Tổng thống Donald Trump. Tối thứ Sáu ngày 4/9 theo giờ Việt Nam, ông Trump đăng trên Truth Social một tối hậu thư yêu cầu Fed cắt giảm lãi suất, nếu không Mỹ sẽ chấm dứt thương mại với các quốc gia đang khiến nước này chịu thâm hụt thương mại. Đây không chỉ là lời đe dọa, mà là thông điệp rõ ràng rằng Nhà Trắng sẵn sàng dùng quyền lực thương mại để ép Fed điều chỉnh lãi suất. Điều đáng chú ý là yêu sách này được đưa ra ngay sau báo cáo việc làm với số liệu tăng trưởng mạnh hơn nhiều so với dự kiến, bối cảnh mà một ngân hàng trung ương độc lập thường sẽ cân nhắc chuyện giữ hoặc thậm chí tăng lãi suất chứ không phải giảm.
Warsh kế nhiệm Powell: Kỳ vọng giải cứu thị trường trái phiếu
Việc Kevin Warsh được bổ nhiệm làm người kế nhiệm Jerome Powell là bước ngoặt khiến quan hệ Trump và Fed bớt căng thẳng một thời gian, trước khi tối hậu thư mới thổi bùng lửa tranh cãi. Warsh được Tổng thống lựa chọn với hình ảnh một Chủ tịch Fed “thực dụng” hơn, biết lắng nghe tiếng nói của Nhà Trắng nhưng đồng thời được Phố Wall đặt cược sẽ chèo lái thị trường trái phiếu một cách vững vàng. Niềm tin này không phải ngẫu nhiên: sau bài phát biểu tại Jackson Hole, nhiều nhà đầu tư coi Warsh là người hiểu rõ rủi ro từ làn sóng phát hành trái phiếu mới và nhu cầu ổn định kỳ vọng lãi suất. Trong bối cảnh nguồn cung trái phiếu doanh nghiệp xếp hạng đầu tư được dự báo lập kỷ lục mới trong năm, sự nhất quán và khả năng truyền thông của Chủ tịch Fed trở thành tài sản vô giá đối với thị trường.
Áp lực hạ lãi suất và cuộc đua vốn trên thị trường trái phiếu
Điều trớ trêu là Trump muốn áp lực hạ lãi suất đúng lúc thị trường trái phiếu đang phải gồng mình trước cơn bão cung mới. Chi phí tài trợ cho các dự án AI đã bắt đầu tạo áp lực bán tháo trên thị trường trái phiếu kho bạc, với lợi suất kỳ hạn dài vọt lên các mức cao mới kể từ đầu nhiệm kỳ hai của ông Trump. Theo các dự báo, chỉ riêng tháng 9, khối doanh nghiệp xếp hạng đầu tư dự kiến phát hành lượng trái phiếu mới ở quy mô khổng lồ, đẩy thị trường vào giai đoạn từ đầu tuần sau cho tới Giáng sinh được mô tả là “vô cùng điên rồ”. Trong bối cảnh đó, yêu cầu có "mức lãi suất thấp nhất trong số mọi quốc gia trên thế giới" như Trump viết ra không chỉ là khẩu hiệu; nó là đòi hỏi có thể làm biến dạng tín hiệu thị trường, khuyến khích thêm vay mượn dài hạn đúng lúc nhà đầu tư đang phải cân đối rủi ro giữa trái phiếu kho bạc và trái phiếu doanh nghiệp.
Chính sách tiền tệ Mỹ trước sức ép chính trị: Warsh có bao nhiêu dư địa?
Trọng tâm của câu chuyện Trump và Fed nằm ở chỗ: chính sách tiền tệ Mỹ có thể giữ được sự độc lập đến đâu khi Tổng thống công khai dùng quyền lực thương mại để gây sức ép? Trump kêu gọi Hội đồng Thống đốc Fed, với "vị lãnh đạo mới tuyệt vời", hãy "trở nên sáng suốt" và là "những người yêu nước" bằng cách hạ lãi suất. Cách dùng ngôn từ này biến quyết định kỹ thuật về lãi suất thành bài kiểm tra lòng trung thành, đặt Chủ tịch Fed Kevin Warsh vào thế khó. Ông cần thuyết phục thị trường trái phiếu rằng Fed vẫn điều hành dựa trên dữ liệu – từ báo cáo việc làm tới lạm phát – thay vì theo chu kỳ bầu cử hay những bài đăng mạng xã hội. Đồng thời, Warsh phải duy trì niềm tin rằng Fed có kế hoạch rõ ràng để giữ ổn định lãi suất dài hạn khi nguồn cung trái phiếu doanh nghiệp tăng mạnh, nhằm tránh tình trạng chênh lệch lợi suất bị méo mó và dòng vốn bị kéo về phía những tài sản có rủi ro cao hơn.
Kết luận: Thị trường trái phiếu cần Fed độc lập hơn là những lời hứa chính trị
Trong vài tháng tới, thị trường trái phiếu sẽ là nơi kiểm nghiệm thực tế cho mọi tuyên bố chính trị. Ông Thomas Kikis dự báo khoảng thời gian từ đầu tuần sau đến Giáng sinh sẽ đầy biến động khi trái phiếu doanh nghiệp và các thương vụ IPO đình đám cùng lúc cạnh tranh vốn với trái phiếu kho bạc. Trong hoàn cảnh đó, tối hậu thư hạ lãi suất của Trump có thể kích hoạt kỳ vọng ngắn hạn, nhưng nếu Fed chiều theo áp lực, cái giá phải trả sẽ là sự xói mòn niềm tin vào tính độc lập của chính sách tiền tệ Mỹ. Ngược lại, nếu Warsh giữ vững lập trường dựa trên dữ liệu, chấp nhận rủi ro đối đầu chính trị để bảo vệ ổn định dài hạn, thị trường trái phiếu sẽ có cơ hội tái cân bằng. Tháng 9 và tháng 10, như một chuyên gia nhận xét, sẽ cho thấy liệu có đủ dư địa cho cả trái phiếu chính phủ và doanh nghiệp cùng tồn tại trong một hệ thống tài chính vừa phải chịu gánh nặng nợ công, vừa nuôi tham vọng AI.
