Du lịch trở thành động lực tăng trưởng mới: ý nghĩa thật sự của Nghị quyết 26
Chính sách du lịch Việt Nam mới, trọng tâm là Nghị quyết 26 du lịch, là định hướng phát triển coi du lịch như một động lực tăng trưởng mới, gắn với mục tiêu phát triển du lịch bền vững, tăng chất lượng dịch vụ, kết nối du lịch vùng và đẩy mạnh số hóa dịch vụ du lịch trong toàn ngành. Nếu phải rút gọn một thông điệp, thì đó là: du lịch không còn là ngành “phụ trợ” mà trở thành một trụ cột của nền kinh tế. Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam khẳng định du lịch sẽ là động lực tăng trưởng mới của đất nước, gắn với mục tiêu tăng trưởng “2 con số”. Đây không chỉ là tuyên bố chính trị mà là quyết định thay đổi cách chúng ta thiết kế sản phẩm, quản lý điểm đến và đối xử với du khách. Mục tiêu đến năm 2030 ngành du lịch đóng góp trực tiếp 10–12% GDP và giữ vững vị thế nhóm đầu khu vực về quy mô, tốc độ tăng trưởng buộc cả hệ thống phải dịch chuyển từ tư duy “tăng số lượng” sang “tăng giá trị”. Theo một nguồn tin được dẫn lại, “đến năm 2030 ngành du lịch sẽ phấn đấu đón 45–50 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 160 triệu lượt khách nội địa, đặt trọng tâm vào thị trường khách chi tiêu cao, lưu trú dài ngày; tổng thu từ khách du lịch đạt 80–90 tỉ USD”. Điểm cốt lõi đáng bàn không phải là các con số, mà là việc nhà nước chính thức nâng du lịch lên tầm ngành kinh tế mũi nhọn, buộc chính sách và doanh nghiệp phải thay đổi theo.
Từ đếm khách sang đo giá trị: Chương trình hành động nâng chất lượng dịch vụ
Trước đây, thành tích du lịch thường được khoe bằng lượng khách, số phòng hay doanh thu thô; cách đo này khiến địa phương và doanh nghiệp chạy theo những tour giá rẻ, dịch vụ thấp, khiến điểm đến quá tải mà giá trị gia tăng không tương xứng. Tinh thần mới của chính sách du lịch Việt Nam là đảo chiều thước đo: ưu tiên chất lượng, hiệu quả, tính bền vững và giá trị gia tăng. Chương trình hành động của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch do Thứ trưởng Hồ An Phong ký đặt mục tiêu đến năm 2030 phục vụ 160 triệu lượt khách nội địa, có khoảng 1,5 triệu buồng lưu trú và 20 khu du lịch quốc gia được công nhận, đồng thời chuyển dần sang mô hình tăng trưởng xanh, tuần hoàn. Điều này gửi một thông điệp rõ ràng tới doanh nghiệp: nếu sản phẩm không xanh, không sáng tạo, không có câu chuyện văn hóa, không giúp tăng thêm chi tiêu cho trải nghiệm, ăn uống, mua sắm, thì sẽ bị bỏ lại phía sau. Theo đánh giá của cơ quan quản lý, Việt Nam hiện đứng thứ ba châu Á về tỷ lệ khách quay trở lại, sau Nhật Bản và Thái Lan, với tốc độ tăng khách quốc tế khoảng 18–22%/năm, cao hơn mức bình quân khu vực. Nhưng đúng như tinh thần Nghị quyết 26, khách quay lại mới là điều kiện cần; điều kiện đủ là chuyển hóa được lòng tin đó thành giá trị kinh tế thực chất, bằng những dịch vụ tốt hơn, thân thiện hơn và đáng chi tiền hơn.
Kết nối du lịch vùng: hạ tầng và quy hoạch lại cuộc chơi điểm đến
Nếu coi du lịch là động lực tăng trưởng, mà đường đến điểm đến vẫn chắp vá, thì chính sách sẽ bị "gãy" ngay từ khâu trải nghiệm đầu tiên. Kết nối du lịch vùng vì vậy trở thành một trọng tâm trong chương trình hành động hiện nay. Chương trình của Bộ yêu cầu rà soát kết nối giao thông tới các cực tăng trưởng, khu vực động lực, trung tâm và khu du lịch quốc gia bằng đường bộ, đường sắt, đường thủy, hàng hải và hàng không; đồng thời huy động khu vực tư nhân tham gia đầu tư. Hiệp hội Du lịch Việt Nam đề xuất ưu tiên kết nối Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng với các trung tâm du lịch, cửa khẩu quốc tế và hệ thống điểm đến. Ý nghĩa của những yêu cầu này rất thực tế: du khách không chỉ cần một khách sạn đẹp, mà cần một hành trình trơn tru, đa điểm, để có thể năm nay đi Đà Nẵng, sang năm Tuy Hòa, Nha Trang, rồi mở rộng sang các địa phương ít người biết. Quy hoạch lại để mỗi tỉnh, thành có sự đặc biệt riêng vừa giúp phân bổ dòng khách, tránh quá tải, vừa giúp nano-địa phương có cơ hội vươn lên. Khi giao thông và quy hoạch cùng nhìn về một hướng, du lịch mới thực sự trở thành mạng lưới giá trị, không phải vài "ốc đảo" phát triển đơn lẻ.
Phát triển du lịch bền vững: tăng trưởng xanh, du lịch xanh và kinh tế đêm
Nếu chỉ đổ khách về một điểm đến mà không nghĩ tới môi trường, tài nguyên và cộng đồng, chúng ta sẽ sớm trả giá. Nghị quyết 26 du lịch buộc ngành phải đi theo định hướng chất lượng cao, thông minh, xanh, sáng tạo, giàu bản sắc văn hoá, có giá trị gia tăng cao. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch dự kiến xây dựng bộ tiêu chí du lịch xanh, thí điểm tại một số khu vực trọng điểm trước khi nhân rộng giai đoạn 2027–2030, đồng thời triển khai lộ trình loại bỏ nhựa dùng một lần tại khu, điểm du lịch và cơ sở dịch vụ ven biển, hướng tới 100% vào năm 2030. Chính phủ đặt yêu cầu phát triển giao thông xanh, phương tiện sạch tại đô thị và đảo du lịch, gắn với quản lý năng lượng và kinh tế tuần hoàn. Đây không phải là khẩu hiệu mềm, mà là sự thay đổi cứng trong chuẩn vận hành: từ loại bỏ nhựa đến chuẩn điện cho cơ sở lưu trú, đến hành lang pháp lý cho kinh tế đêm. Khi các chợ đêm, phố ẩm thực, biểu diễn nghệ thuật, vũ trường được đưa vào một khuôn khổ thông thoáng nhưng có kiểm soát, kinh tế đêm gắn với du lịch sẽ trở thành "ca làm thứ hai" cho cả địa phương, tạo sinh kế mới mà không phá nát không gian sống.
Số hóa dịch vụ du lịch: hạ tầng mới cho tăng trưởng thông minh
Một điểm thay đổi đáng kể trong chính sách du lịch Việt Nam là nhìn chuyển đổi số không còn như một phong trào, mà như hạ tầng phát triển. Chương trình hành động của Bộ nêu rõ: chuyển đổi số được xem như một phần của hạ tầng, cùng với giao thông, năng lượng và nhân lực. Hiệp hội Du lịch Việt Nam xác định lấy chuyển đổi số và tăng trưởng xanh làm nền tảng cho chiến lược phát triển. Điều này buộc các bên liên quan phải nghiêm túc với số hóa dịch vụ du lịch: từ hệ thống quản lý đặt phòng, vé tham quan, hướng dẫn số, đến ứng dụng AI trong phân tích hành vi, tối ưu sản phẩm. Các chương trình ứng dụng AI, VITA Green, đào tạo quản trị và nâng chất lượng sản phẩm đang được xem là công cụ hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Với du khách, số hóa có nghĩa là hành trình dễ tra cứu, đặt dịch vụ minh bạch, trải nghiệm cá nhân hóa hơn, và thông tin về du lịch xanh, giao thông xanh được cung cấp rõ ràng. Với nhà quản lý, dữ liệu thời gian thực là cách duy nhất để đo sức tải điểm đến, phát hiện sớm quá tải, từ đó điều chỉnh chính sách thị thực, quy hoạch và quảng bá. Nếu không coi dữ liệu là “nhiên liệu” của chính sách, mục tiêu tăng trưởng "2 con số" rất dễ chỉ là lời hứa.
