Từ một nút giao ùn ứ đến chiến lược mở rộng không gian đô thị
Cụm nút giao cầu Hòa Xuân Đà Nẵng là tổ hợp dự án giao thông Đà Nẵng gồm nút giao Lê Thanh Nghị – Cách Mạng Tháng Tám – Thăng Long tích hợp với cầu Hòa Xuân và dự án phát triển tích hợp thích ứng dọc sông Trường Giang, nhằm đồng thời giải quyết ùn tắc giao thông đô thị, tăng khả năng chống chịu thiên tai, và mở rộng không gian kết nối kinh tế về phía Nam thành phố. Điểm quan trọng ở đây là: Đà Nẵng không chỉ làm thêm một cây cầu hay vài hầm chui, mà dùng cụm nút giao thông Đà Nẵng này như đòn bẩy chiến lược để dịch chuyển trọng tâm phát triển về phía Nam. Việc khởi công hai dự án trọng điểm với tổng mức đầu tư hơn 4.293 tỷ đồng cho thấy thành phố chấp nhận một bước chuyển mạnh về hạ tầng để đổi lại không gian tăng trưởng mới. Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cùng lãnh đạo Trung ương và địa phương trực tiếp bấm nút khởi công sáng 25-8, khẳng định đây không phải là công trình đơn lẻ mà là một cấu phần trong tầm nhìn phát triển dài hạn của Đà Nẵng.
Cụm nút giao Lê Thanh Nghị – CMT8 – Thăng Long: Giải tỏa điểm nghẽn, tái cấu trúc dòng lưu thông
Nhìn vào cầu Hòa Xuân Đà Nẵng hôm nay là thấy rõ mâu thuẫn giữa tốc độ đô thị hóa và năng lực hạ tầng: ùn tắc giờ cao điểm trên trục Cách Mạng Tháng Tám, giao cắt phức tạp, áp lực từ xe hàng ra vào cảng và khu công nghiệp, cộng thêm mật độ dân cư tăng nhanh ở khu đô thị sinh thái Hòa Xuân. Nếu chỉ vá víu từng nút nhỏ, thành phố sẽ mãi chạy theo ùn tắc. Vì vậy, cụm nút giao thông Lê Thanh Nghị – Cách Mạng Tháng Tám – Thăng Long được thiết kế như sự tái cấu trúc toàn diện: hầm chui trên Cách Mạng Tháng Tám, hầm chui trên Thăng Long, mở rộng Lê Thanh Nghị và xây thêm một đơn nguyên cầu mới về phía hạ lưu cầu Hòa Xuân hiện trạng. Dự án này có tổng vốn đầu tư gần 1.571 tỷ đồng, thời gian thi công dự kiến 730 ngày, cho thấy quyết tâm xử lý "điểm nghẽn" không chỉ ở mặt đường mà ở toàn bộ tổ chức giao thông khu vực. Theo lãnh đạo thành phố, nút giao thông cầu Hòa Xuân phải được thi công kèm phương án phân luồng tối ưu để hạn chế tối đa ảnh hưởng đến sinh hoạt và đi lại của người dân – một yêu cầu đặt chất lượng sống lên ngang hàng với mục tiêu lưu thông.
Sông Trường Giang và 6 cây cầu mới: Hạ tầng miền sông nước thành trục phát triển phía Nam
Nếu cụm nút giao cầu Hòa Xuân xử lý bài toán tắc nghẽn nội đô, thì trục sông Trường Giang lại là câu chuyện dài hơi về khả năng chống chịu thiên tai và mở rộng không gian phát triển hạ tầng Đà Nẵng về phía Nam. Dự án Phát triển tích hợp thích ứng tỉnh Quảng Nam (nay thuộc Đà Nẵng) có tổng mức đầu tư hơn 2.722 tỷ đồng, với vốn vay ODA từ Ngân hàng Thế giới khoảng 1.838 tỷ đồng và vốn đối ứng hơn 884,2 tỷ đồng – một quy mô đủ lớn để định hình lại cả vùng trũng hạ lưu. Các hạng mục chính không chỉ là nạo vét khoảng 60km sông Trường Giang từ ngã ba An Lạc đến Cửa Lở, mà còn xây kè bảo vệ bờ xung yếu, khu neo đậu tránh trú bão, tổ hợp thoát lũ Tam Kỳ và hệ thống 6 cầu chính cùng 1 cầu dân sinh qua sông. Cụ thể, 6 cầu mới gồm Bình Dương, Hưng Mỹ, Bình Nam, Tỉnh Thủy, Tam Thanh, Tam Tiến, kèm hoàn trả cầu dân sinh Tam Tiến. "Các hạng mục chính gồm nạo vét khoảng 60km sông Trường Giang…; hệ thống 6 cầu chính và 1 cầu dân sinh qua sông" là tuyên bố cho thấy hướng đi: biến "vùng bão lũ" thành không gian hạ tầng kỹ thuật được thiết kế để sống chung với nước.
Liên kết sông Hàn – Cổ Cò – Trường Giang: Từ chống lũ đến kinh tế không gian nước
Một điểm thường bị xem nhẹ trong các dự án giao thông là giá trị không gian. Ở Đà Nẵng, việc phát triển hạ tầng không dừng ở mặt đường mà kéo dài sang đường thủy nội địa: sau khi hoàn thành, cùng với sông Hàn, sông Cổ Cò và sông Trường Giang, dự án sẽ góp phần hình thành tuyến đường thủy nội địa thông suốt từ Cửa Hàn đến Cửa Lở. Điều này không chỉ là thêm một tuyến vận tải – đó là trục không gian nước mới cho du lịch, thương mại dịch vụ và các hoạt động kinh tế gắn với sông ngòi. Thành phố lựa chọn chiến lược "kết nối để mở rộng không gian phát triển và thích ứng để bảo đảm phát triển bền vững, an toàn" – nghĩa là cầu, kè, hầm chui đều phải vừa phục vụ giao thông, vừa giảm thiểu rủi ro thiên tai. Tối ưu hóa khả năng thoát lũ trong mùa mưa bão, hạn chế thiệt hại và nâng cao sức chống chịu trước diễn biến cực đoan của thời tiết không còn là phụ lục kỹ thuật mà trở thành mục tiêu đồng hàng với tăng trưởng kinh tế. Khi tuyến đường thủy thông suốt hình thành, phía Nam Đà Nẵng sẽ không chỉ là vùng "chống lũ" mà là không gian kinh tế mới, nơi hạ tầng giao thông và thích ứng khí hậu được gắn chặt trong một thiết kế tổng thể.
Kết luận: Hạ tầng đi trước một bước – nhưng phải đi đến cùng
Điểm đáng ghi nhận trong hai dự án giao thông Đà Nẵng lần này là cách thành phố dùng hạ tầng như công cụ chiến lược, chứ không chỉ là giải pháp kỹ thuật tình thế. Hầm chui, cầu sông Trường Giang, cụm nút giao cầu Hòa Xuân và hệ thống thoát lũ Tam Kỳ cùng hướng đến mục tiêu kép: mở rộng không gian kết nối và bảo đảm an toàn trước thiên tai. Chủ tịch UBND thành phố nhấn mạnh đầu tư hạ tầng phải đi trước một bước để tạo năng lực phát triển mới, đồng thời yêu cầu triển khai theo phương châm "rõ nhiệm vụ, rõ tiến độ, rõ sản phẩm và rõ người chịu trách nhiệm". Nhưng với người dân, thước đo cuối cùng vẫn là chất lượng lưu thông hằng ngày, độ an toàn mùa mưa bão và cơ hội kinh tế mở ra từ không gian phía Nam. Nếu Đà Nẵng thực sự biến các cam kết tiến độ và chất lượng thành kết quả cụ thể, cụm nút giao cầu Hòa Xuân và trục sông Trường Giang sẽ không chỉ là những công trình hạ tầng mới, mà là bản đồ tăng trưởng được vẽ lại về phía Nam – nơi đô thị, công nghiệp, du lịch và không gian nước cùng chia sẻ một nền tảng hạ tầng thích ứng.
