Dự án 4.300 tỷ và lựa chọn chiến lược của Đà Nẵng
Dự án xây dựng 6 cầu sông Trường Giang, một cầu dân sinh và cụm nút giao thông cầu Hòa Xuân là chương trình hạ tầng tích hợp nhằm đồng thời giải quyết ách tắc giao thông, tăng khả năng thoát lũ Đà Nẵng và mở rộng không gian phát triển về phía Nam thành phố trên nền vốn ODA và ngân sách địa phương.
Sáng 25/8, UBND TP Đà Nẵng khởi công đồng thời hai dự án: Cụm nút giao thông Lê Thanh Nghị – Cách Mạng Tháng Tám – Thăng Long – đường dẫn lên cầu Hòa Xuân và Dự án Phát triển tích hợp thích ứng trên trục sông Trường Giang. Tổng mức đầu tư gần 4.300 tỷ đồng được dành để xử lý các điểm nghẽn giao thông, tăng khả năng thoát lũ và kết nối hạ tầng sau khi thành phố mở rộng địa giới hành chính. Đây không chỉ là hai công trình độc lập mà là một lựa chọn chiến lược: đặt cược rằng hạ tầng miền Trung muốn bền vững thì phải giải bài toán giao thông Đà Nẵng gắn liền với lũ lụt, chứ không thể tách rời.
Phát biểu tại lễ khởi công, Chủ tịch UBND TP nhấn mạnh hạ tầng phải đi trước một bước để tạo động lực phát triển mới và bảo vệ an toàn cho cuộc sống người dân. Câu chuyện vì thế vượt xa một công trình giao thông thông thường: nó là lựa chọn ưu tiên ngân sách cho tương lai đô thị phía Nam thành phố.
6 cầu sông Trường Giang: từ chống lũ đến hành lang phát triển mới
Điểm đáng chú ý nhất của gói đầu tư này là loạt 6 cầu mới và một cầu dân sinh hoàn trả bắc qua sông Trường Giang, kết hợp nạo vét luồng và tổ hợp công trình thoát lũ, nhằm biến một tuyến sông thường xuyên gây lo ngại về ngập lụt thành trục động lực mới cho kết nối vùng phía Nam và phát triển kinh tế – du lịch.
Theo thiết kế, thành phố xây mới cầu Bình Dương, Hưng Mỹ, Bình Nam, Tỉnh Thủy, Tam Thanh, Tam Tiến và hoàn trả cầu dân sinh Tam Tiến, tất cả đều rộng 30 m, cao 6 m. Cùng với hệ thống cầu sông Trường Giang, dự án nạo vét khoảng 60 km luồng thủy nội địa từ Cửa Đại đến Cửa Lở để tàu 100 tấn lưu thông, kết hợp kè chống sạt lở bờ sông. Một tổ hợp công trình thoát lũ gồm kênh tiêu A3 dài 2,38 km, đáy rộng 50 m nối hồ Sông Đầm với sông Trường Giang, cùng hệ thống cống điều tiết và âu thuyền cũng được xây dựng để giảm ngập.
Khi hoàn thành, tuyến này, cùng với sông Hàn và sông Cổ Cò, có thể hình thành hành lang đường thủy thông suốt từ Cửa Hàn đến Cửa Lở, mở thêm không gian cho giao thương và du lịch phía Nam thành phố. Nói cách khác, đây là sự dịch chuyển trọng tâm phát triển: từ một vùng chịu rủi ro lũ lụt thành một dải đô thị – dịch vụ mới của hạ tầng miền Trung.
Nút Hòa Xuân: gỡ điểm nghẽn hay dời điểm nghẽn?
Cụm nút giao thông cầu Hòa Xuân là phép thử ngay lập tức cho cam kết “giải ách tắc trước, phát triển sau”: nếu không gỡ được điểm nghẽn tại cửa ngõ phía Nam, mọi nỗ lực kết nối vùng phía Nam sẽ bị chặn lại ngay từ trung tâm thành phố.
Dự án cụm nút giao này có mức đầu tư hơn 1.571 tỷ đồng, thực hiện giai đoạn 2025–2029. Thành phố giữ lại cầu Hòa Xuân hiện trạng, xây thêm một liên cầu mới phía hạ lưu, đồng thời bố trí hầm chui trên đường Cách Mạng Tháng Tám và Thăng Long, mở rộng đường Lê Thanh Nghị, mở rộng cầu Đò Xu và tổ chức các đường gom, đường rẽ phải để hoàn thiện giao thông đô thị khu vực. Công trình được kỳ vọng chấm dứt tình trạng ùn tắc tại một trong những cửa ngõ giao thông quan trọng phía Nam, đồng thời tăng khả năng kết nối giữa các khu đô thị hai bên sông Cẩm Lệ.
Vấn đề là nếu tổ chức thi công và phân luồng không đủ khéo, nút Hòa Xuân có thể tạm thời trở thành “điểm nghẽn lớn hơn”. Thành phố đã yêu cầu phải có phương án phân luồng tối ưu, hạn chế ảnh hưởng đến sinh hoạt người dân. Thành công hay không sẽ quyết định niềm tin của người dân vào các dự án giao thông Đà Nẵng trong giai đoạn mở rộng phía Nam.
Thoát lũ Đà Nẵng: từ phản ứng thụ động sang thích ứng chủ động
Điểm đáng khen trong lần đầu tư này là thành phố không còn xem hạ tầng thoát lũ là hạng mục phụ sau giao thông, mà đặt nó ngang hàng trong một dự án tích hợp, phản ánh tư duy thích ứng chủ động với thiên tai thay vì chỉ đối phó.
Dự án Phát triển tích hợp thích ứng có tổng mức đầu tư hơn 2.722 tỷ đồng, trong đó vốn vay ODA chiếm khoảng 67,53% tổng vốn đầu tư. Mục tiêu được nêu rõ là nâng cao năng lực kỹ thuật hạ tầng đô thị, tối ưu hóa khả năng thoát lũ trong mùa mưa bão, hạn chế thiệt hại và nâng cao sức chống chịu trước các diễn biến thời tiết cực đoan. Cụ thể, tổ hợp thoát lũ khu vực Tam Kỳ được triển khai song song với nạo vét sông Trường Giang và xây 6 cầu mới, cầu dân sinh hoàn trả.
Hướng tiếp cận này có ý nghĩa chính sách: thay vì xây cầu chỉ để xe chạy, Đà Nẵng thiết kế cầu và kênh tiêu trong cùng một hệ thống điều tiết nước. Nếu triển khai đúng tiến độ đến 2031 như kế hoạch, thành phố có thể giảm đáng kể rủi ro ngập cho các xã phường dọc sông, đồng thời củng cố hình ảnh một đô thị miền Trung biết đầu tư dài hạn cho an toàn dân cư.
Cửa ngõ phía Nam: cơ hội mở rộng không gian đô thị hay rủi ro dàn trải?
Cuối cùng, câu hỏi quan trọng nhất không phải là “bao giờ xong cầu”, mà là Đà Nẵng sẽ dùng các cây cầu và nút giao mới để định hình không gian đô thị phía Nam như thế nào: một vùng phát triển có kiểm soát, hay một dải đô thị dàn trải theo hạ tầng?
Theo lãnh đạo thành phố, hai dự án này trực tiếp giải quyết yêu cầu kết nối để mở rộng không gian phát triển và thích ứng để bảo đảm phát triển bền vững, an toàn. 6 cầu sông Trường Giang và cầu dân sinh đi qua hàng loạt xã, phường như Duy Nghĩa, Thăng An, Thăng Trường, Bàn Thạch, Quảng Phú, Tam Xuân, Tam Anh, Tam Hải, mở ra cơ hội lớn cho đất đai, bất động sản và các khu đô thị mới ở vùng phía Nam. Đồng thời, cụm nút giao Hòa Xuân được xây dựng để hoàn thiện giao thông đô thị, tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn giao thông khu vực này.
Nếu thành phố giữ được kỷ luật “rõ nhiệm vụ, rõ tiến độ, rõ sản phẩm và rõ người chịu trách nhiệm” như cam kết, đồng thời kiểm soát tốt quy hoạch hai bên các cầu mới, cụm dự án gần 4.300 tỷ đồng này có thể trở thành bước ngoặt cho kết nối vùng phía Nam và an toàn lũ. Ngược lại, nếu thiếu kiểm soát, nguy cơ hạ tầng đi trước nhưng quy hoạch theo sau vẫn là bài học chưa bao giờ cũ.
