Một ngọn tháp, dấu hiệu của cả hệ thống
Tháp không lưu là công trình điều hành hoạt động cất, hạ cánh và di chuyển của tàu bay trong phạm vi sân bay, đồng thời phản ánh mức độ chuẩn bị cho vận hành hàng không. Tại sân bay Gia Bình, hạng mục này đang được đẩy nhanh thi công giữa lúc dự án bước vào giai đoạn triển khai nhiều công trình trọng điểm. Tháp đã cất nóc vào tháng 6; phần móng hoàn thành, vách bê tông ngoài đạt cao độ thiết kế và kết cấu sàn thép tầng 19 đã được nghiệm thu.
Với chiều cao thiết kế 127 m, công trình dự kiến cao hơn tháp kiểm soát không lưu Long Thành 4 m và trở thành tháp cao nhất Việt Nam khi hoàn thành. Con số gây chú ý, nhưng ý nghĩa lớn hơn nằm ở chức năng: tháp chỉ phát huy giá trị khi được kết nối với radar, thiết bị dẫn đường, thông tin liên lạc và hệ thống điều hành bay. Vì vậy, tiến độ xây dựng là một tín hiệu đáng kể, chưa phải bằng chứng rằng sân bay đã sẵn sàng khai thác.
Mặt bằng gần hoàn tất, nhưng công trường còn nhiều việc
Theo thông tin từ UBND tỉnh Bắc Ninh, dự án đã giải phóng hơn 1.800 ha trên tổng diện tích hơn 1.900 ha, đạt trên 94% kế hoạch. Phần diện tích còn lại vẫn cần hoàn tất thủ tục thu hồi đất, bồi thường và hỗ trợ; địa phương đặt mục tiêu bàn giao xong trong năm 2026. Đây là điều kiện quan trọng để thi công liên tục, nhưng tỷ lệ mặt bằng cao không đồng nghĩa các hạng mục đã đồng bộ.
Mặt bằng khu bay phục vụ đường cất hạ cánh và đường lăn đã được bàn giao. Nhà thầu đang đào đắp nền, thi công cấp phối đá dăm và các lớp móng; các hệ thống đèn hiệu đường băng, thiết bị dẫn đường, radar và liên lạc cũng được triển khai. Những phần việc ít nổi bật hơn tháp lại quyết định khả năng vận hành an toàn, đúng nhịp. Bởi vậy, thước đo tiến độ đáng tin cậy không chỉ là một công trình đã vươn cao, mà là mức độ ăn khớp giữa khu bay, thiết bị và điều hành.
Từ sân bay đến cửa ngõ kinh tế hàng không
Gia Bình được định vị là cửa ngõ hàng không quốc tế mới phục vụ Hà Nội và miền Bắc, với tham vọng vượt khỏi mô hình sân bay chỉ làm nhiệm vụ trung chuyển. Tầm nhìn được giới thiệu là Trung tâm Kinh tế Hàng không thế hệ mới 2.0, kết nối hàng không với thương mại, logistics, dịch vụ và các ngành có giá trị gia tăng cao. Định hướng này xuất hiện trong bối cảnh thương mại, đầu tư và du lịch mở rộng, kéo theo nhu cầu kết nối quốc tế lớn hơn.
Theo quy hoạch, sân bay đạt cấp 4F, hướng tới phục vụ khoảng 30 triệu hành khách và 1,6 triệu tấn hàng hóa mỗi năm vào năm 2030; đến năm 2050, công suất dự kiến là 50 triệu hành khách, 2,5 triệu tấn hàng hóa cùng bốn đường cất hạ cánh. Đặt cạnh quy mô ấy, tháp 127 m là một mắt xích nhận diện được của một hệ thống lớn hơn, chứ không phải biểu tượng thay thế cho năng lực khai thác. Tham vọng cửa ngõ chỉ thuyết phục khi đường băng, thiết bị và kết nối mặt đất theo kịp.
Trải nghiệm hành khách là phép thử tiếp theo
Tầm nhìn của Gia Bình còn đặt hành khách vào trung tâm thiết kế: công nghệ, số hóa và trí tuệ nhân tạo được định hướng tích hợp để hành trình thuận tiện, liền mạch và cá nhân hóa. Kiến trúc, mua sắm, ẩm thực, giải trí và trải nghiệm văn hóa cũng được giới thiệu như những phần tạo nên một điểm đến, thay vì chỉ là không gian chờ chuyến bay. Đây là lời hứa có ý nghĩa với người đi lại, nhưng chỉ được kiểm chứng khi dịch vụ vận hành tốt và kết nối thực tế thuận tiện.
Bài toán trước mắt vẫn là hoàn thành mặt bằng còn lại trong năm 2026 và đưa các hạng mục trọng điểm tiến lên đồng thời. Nhà khách VIP được ưu tiên phục vụ APEC 2027, dự kiến hoàn thành đầu năm đó. Mốc này tạo áp lực tiến độ cụ thể, nhưng không nên đánh đồng một công trình phục vụ sự kiện với việc hoàn thiện toàn bộ cảng hàng không quốc tế. Kết luận nằm ở sự đồng bộ: tháp không lưu cho thấy dự án đang thành hình; năng lực cửa ngõ chỉ được xác lập khi toàn bộ hạ tầng sân bay và trải nghiệm người dùng cùng đáp ứng kỳ vọng.
