Phòng ngừa phải bắt đầu trước khi xảy ra vụ việc
Phòng chống bạo lực học đường là nỗ lực phối hợp nhằm ngăn hành vi bạo lực, phát hiện nguy cơ sớm, bảo vệ người bị ảnh hưởng và xử lý vụ việc theo đúng quy định. Đây không thể chỉ là phản ứng sau khi sự việc đã xảy ra: muốn tạo an toàn trường học, giáo dục và nhận diện dấu hiệu bất ổn phải trở thành công việc thường xuyên. Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan, địa phương và cơ sở giáo dục triển khai nhiệm vụ theo Chỉ thị số 03/CT-TTg ngày 30/1/2026 của Thủ tướng Chính phủ. Tại họp báo Chính phủ ngày 4/11, Thứ trưởng Đoàn Trung Kiên nêu bốn nhóm giải pháp, từ giáo dục phòng ngừa đến can thiệp, hỗ trợ và quản lý an ninh. Cách tiếp cận này đáng chú ý vì đặt trách nhiệm lên toàn hệ thống, nhưng giao cho nhà trường vai trò trực tiếp nhận biết và hành động.
Giáo dục, nhận diện nguy cơ và phối hợp gia đình
Nhóm giải pháp thứ nhất tập trung vào giáo dục đạo đức, nhân cách, văn hóa ứng xử, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn và tự bảo vệ; học sinh cũng cần biết nhận diện bắt nạt trên mạng. Giáo viên được bồi dưỡng kỹ năng xử lý tình huống sư phạm, còn gia đình và nhà trường cần cùng theo dõi tâm lý, phát hiện khó khăn để hỗ trợ trước khi căng thẳng leo thang. Đây là phần phòng ngừa có ý nghĩa nhất: quy tắc và bài học chỉ phát huy tác dụng khi người lớn lắng nghe, nhận ra thay đổi và tạo cho học sinh một nơi an toàn để tìm trợ giúp. Nhà trường cần phát huy phòng tư vấn tâm lý học đường, phối hợp cha mẹ học sinh và không xem việc báo tin sớm là chuyện kỷ luật đơn thuần. Kế hoạch phối hợp giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo với Bộ Công an đã triển khai tại 34 tỉnh, thành phố; 95,66% cơ sở giáo dục đã ký kết phối hợp với công an địa phương.
Can thiệp nhanh, xử lý đúng và bảo vệ người bị hại
Nhóm thứ hai yêu cầu nhà trường hành động ngay khi có vụ việc: chặn hành vi, bảo đảm an toàn, sơ cứu hoặc cấp cứu, hỗ trợ người bị ảnh hưởng, đồng thời thông báo và phối hợp với gia đình cùng cơ quan có thẩm quyền. Thông tin, tài liệu liên quan cần được bảo quản để phục vụ việc xác minh. Nếu vụ việc có dấu hiệu tội phạm, phải chuyển cơ quan có thẩm quyền giải quyết, không bao che, che giấu hay khép lại bằng xử lý nội bộ. Đây là ranh giới quan trọng giữa giải quyết kỷ luật trong trường và trách nhiệm pháp lý. Trong mọi khâu, nhà trường phải bảo vệ đời tư, danh dự, nhân phẩm và quyền lợi hợp pháp của giáo viên, học sinh, nhất là trẻ em. Giải pháp nhà trường vì thế không chỉ là phản ứng nhanh; còn phải bảo đảm người bị hại không bị tổn thương thêm bởi cách xử lý thiếu kín đáo hoặc chậm trễ.
Hỗ trợ phục hồi và siết trách nhiệm quản lý
Nhóm thứ ba đặt trọng tâm vào tư vấn tâm lý và hỗ trợ sau vụ việc. Nhà trường cần phối hợp gia đình, cơ sở y tế và chuyên gia để giúp người bị ảnh hưởng phục hồi, theo dõi quá trình trở lại học tập hoặc giảng dạy trong điều kiện an toàn. Với người có hành vi bạo lực, xử lý phải đi cùng giáo dục, tư vấn và giám sát thay đổi để giảm nguy cơ tái diễn. Nhóm thứ tư yêu cầu rà soát lực lượng bảo vệ, kiểm soát người ra vào, nhận diện điểm nguy cơ ở cổng trường, trong khuôn viên và trên môi trường mạng; đồng thời làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu và cá nhân liên quan nếu để xảy ra vụ việc hoặc chậm xử lý. Bốn nhóm giải pháp chỉ có sức nặng khi được thực hiện thành một chuỗi: phòng ngừa, phát hiện, ứng phó rồi theo dõi. Nhà trường không thể thay thế gia đình hay cơ quan chức năng, nhưng phải là nơi kết nối các bên và bảo đảm mọi dấu hiệu bạo lực được tiếp nhận nghiêm túc.
